Boşanma Davası Nasıl Açılır? Boşanma Davası Dilekçesi (2026)

13 Nisan 2026

Son Güncelleme: 13 Nisan 2026

Önemli Çıkarımlar

Boşanma davası nasıl açılır? Uzman boşanma avukatı desteğiyle hazırlanan dava dilekçesini yetkili Aile Mahkemesi’ne sunarak boşanma sürecinizi resmi olarak başlatabilirsiniz.
Boşanma davası, Türk Medeni Kanunu (TMK) uyarınca, resmi evlilik birliğinin hakim kararıyla sona erdirilmesidir.
Boşanma davasının temelde iki türü vardır: Tarafların tüm konularda anlaştığı ve en az 1 yıl sürmüş evliliklerde açılabilen anlaşmalı boşanma davası ile tarafların boşanma sebebi, velayet, nafaka veya tazminat gibi konularda uzlaşamadığı ve kusur durumlarının ispatlanmasını gerektiren çekişmeli boşanma davasıdır.

Önemli Bilgilendirme: Bu makale genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Hukuki uyuşmazlıklar somut olayın özelliklerine göre değişebileceğinden, işlem yapmadan önce muhakkak profesyonel hukuki danışmanlık almanız tavsiye edilir.

Boşanma davası, Türk Medeni Kanunu (TMK) uyarınca, resmi evlilik birliğinin hakim kararıyla sona erdirilmesidir. Temelde iki türü vardır: Tarafların tüm konularda anlaştığı ve en az 1 yıl sürmüş evliliklerde açılabilen anlaşmalı boşanma davası ile tarafların boşanma sebebi, velayet, nafaka veya tazminat gibi konularda uzlaşamadığı ve kusur durumlarının ispatlanmasını gerektiren çekişmeli boşanma davası. Peki boşanma davası nasıl açılır? süreç, yetkili Aile Mahkemesi’ne bir boşanma davası dilekçesi sunulmasıyla başlar.

Boşanma Davası Açmadan Önce Bilinmesi Gereken Temel Şartlar Nelerdir?

Boşanma davası açma kararı, hukuki sonuçları itibarıyla hayatın en önemli kararlarından biridir. Bu sürece hazırlıksız başlamak, ciddi hak kayıplarına, davanın usulden reddedilmesine veya beklenenden çok daha uzun ve maliyetli bir sürece yol açabilir. Bu nedenle, dava dilekçesini mahkemeye sunmadan önce bazı temel ön şartların mevcut olduğundan emin olunmalıdır.

Bir boşanma davasının Aile Mahkemesi tarafından kabul edilebilmesi için gereken ön koşullar şunlardır:

Resmi Evlilik Birliğinin Varlığı: Boşanma, yalnızca kanunlar önünde geçerli bir şekilde kurulmuş olan resmi evlilik birliğini sona erdirebilir. Dini nikahla veya fiili olarak birlikte yaşayan kişilerin boşanma davası açması hukuken mümkün değildir. Öncelikle evliliğin nüfus kayıtlarında geçerli bir şekilde tesis edilmiş olması mutlak bir şarttır.
Boşanma Sebebinin Mevcudiyeti: Türk Medeni Kanunu, boşanma için belirli sebeplere dayanılmasını zorunlu kılar. Davayı açan eş, kanunda sayılan genel (evlilik birliğinin temelinden sarsılması gibi) veya özel (zina, hayata kast, terk gibi) boşanma sebeplerinden en az birinin varlığını iddia ve daha sonra ispat etmekle yükümlüdür. Ortada hukuken geçerli bir boşanma sebebi yoksa, dava açılamaz.
Dava Açma Hakkına Sahip Olma: Boşanma davası açma hakkı, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır. Bu davayı yalnızca eşler şahsen veya avukatları aracılığıyla açabilirler. Eşlerin yasal temsilcileri (vasi vb.) veya anne-babası gibi üçüncü kişilerin eşler adına boşanma davası açma yetkisi bulunmamaktadır.
Görevli ve Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi: Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemeleri’dir. Yetkili mahkeme ise TMK m. 168 uyarınca, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Davanın yanlış mahkemede açılması, yetkisizlik kararı verilerek dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine ve sürecin uzamasına neden olur.

Bu temel şartlar sağlanmadan açılan bir boşanma davası, esasa girilmeden usuli nedenlerle reddedilebilir. Bu durum, hem zaman hem de maddi kayba yol açacağından, dava açmadan önce bu hususların bir avukat ile değerlendirilmesi, sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından kritik öneme sahiptir.

Boşanma Davası Açmak İçin Gerekli Yasal Şartlar Nelerdir?

Boşanma davasının mahkeme tarafından esastan incelenip bir karara bağlanabilmesi, sadece dilekçe vermekle değil, aynı zamanda kanunun aradığı maddi ve usuli şartların eksiksiz yerine getirilmesiyle mümkündür. Bu yasal şartlar, davanın türüne göre farklılık gösterebilmekle birlikte, her boşanma davasının temelini oluşturur. Bu şartların bilinmesi, davanın sağlam bir hukuki zemin üzerine kurulmasını sağlar.

Boşanma davası açılırken yerine getirilmesi gereken temel yasal gereklilikler şunlardır:

Hukuka Uygun Bir Dava Sebebine Dayanma: Dava dilekçesinde belirtilen boşanma sebebi, Türk Medeni Kanunu’nda tanımlanan sebeplerden biri olmalıdır. Davacı, bu sebebin varlığını ispatla yükümlüdür. Örneğin, “evlilik birliğinin temelinden sarsılması” (TMK m. 166) genel sebebine dayanılıyorsa, ortak hayatı çekilmez kılan somut olaylar (şiddetli geçimsizlik, hakaret vb.) delilleriyle sunulmalıdır.
İspat Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesi: Çekişmeli boşanma davalarında temel kural, “iddia edenin iddiasını ispatla yükümlü olmasıdır”. Davayı açan taraf, eşinin kusurlu olduğunu veya boşanmaya sebep olan olayların yaşandığını tanık, mesaj kayıtları, sosyal medya paylaşımları, otel kayıtları gibi hukuka uygun delillerle ispat etmelidir. Delil sunulamayan iddialar, hakim tarafından dikkate alınmaz.
Hak Düşürücü Sürelere Uyulması: Kanun, bazı özel boşanma sebepleri için dava açma hakkını süreyle sınırlandırmıştır. Bu süreler kaçırıldığında, o sebebe dayanarak dava açma hakkı kaybedilir.
- Zina Sebebiyle Dava (TMK m. 161): Aldatma eyleminin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her halde eylemin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer.
- Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış (TMK m. 162): Boşanma sebebinin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her halde bu eylemin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer.

Hukuki açıdan en kritik noktalardan biri, affın dava hakkına etkisidir. Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre, bir eş, diğer eşin zina veya onur kırıcı davranış gibi kusurlu bir eylemini öğrendikten sonra evlilik birliğini sürdürmeye devam ederse, bu durum o eylemi affetmiş sayılmasına neden olabilir. Af, sözle açıkça ifade edilebileceği gibi, olay sonrası birlikte tatile gitmek, barışmak gibi davranışlarla zımni (örtülü) olarak da gerçekleşebilir. Affedilen bir olaya dayanarak sonradan boşanma davası açılamaz. Bu nedenle, boşanmaya sebep olan bir olayın öğrenilmesinin ardından atılacak adımlar, dava hakkını doğrudan etkiler.

Bu yasal şartlar, davanın esasına girilebilmesi için birer “geçiş kapısı” niteliğindedir. Özellikle hak düşürücü sürelerin gözden kaçırılması veya ispat yükümlülüğünün yerine getirilememesi, davanın daha en başında reddedilmesine yol açabilir. Bu nedenle, sürecin hukuki zemininin doğru kurgulanması hayati önem taşır.

Boşanma Davası İçin Avukat Tutmak Zorunlu Mu?

Boşanma sürecine giren eşlerin en sık sorduğu sorulardan biri, bir avukatla çalışmanın yasal bir zorunluluk olup olmadığıdır. Bu sorunun cevabı, sürecin hem hukuki hem de pratik yönlerini anlamak açısından önemlidir. Vereceğiniz karar, davanızın sonucunu ve gelecekteki haklarınızı doğrudan etkileyebilir.

Türk hukuk sisteminde, boşanma davası açmak veya açılan bir davada kendisini savunmak için avukat tutma zorunluluğu bulunmamaktadır. Her birey, davasını bizzat takip etme hakkına sahiptir. Ancak bu yasal hakkın varlığı, avukatsız hareket etmenin tavsiye edildiği anlamına gelmez. Boşanma davalarının karmaşık yapısı ve barındırdığı riskler göz önüne alındığında, bir uzman desteği almak çoğu zaman bir gerekliliktir:

Usul Hatalarını Önlemek: Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), dava dilekçesinin hazırlanmasından delillerin sunulmasına, duruşmalara katılmaktan sürelere uymaya kadar pek çok katı usul kuralı içerir. Örneğin, dava dilekçesinde dayanılmayan bir delil, sonradan ileri sürülemeyebilir. Bu gibi usuli hatalar, haklı olunan bir davanın bile kaybedilmesine yol açabilir.
Hak Kayıplarını Engellemek: Boşanma sadece evliliği bitirmez; aynı zamanda nafaka, maddi ve manevi tazminat, mal paylaşımı ve velayet gibi çok önemli mali ve kişisel sonuçlar doğurur. Hangi taleplerde bulunulabileceğini, bu taleplerin nasıl ispatlanacağını ve ne kadar talep edilebileceğini bilmemek, geri dönülemez hak kayıplarına neden olabilir.
Duygusal Yükü Hafifletmek: Boşanma süreci, taraflar için psikolojik olarak son derece yıpratıcıdır. Bir avukat, hukuki süreci yöneterek müvekkilini bu yükten büyük ölçüde kurtarır, karşı tarafla ve mahkemeyle doğrudan muhatap olma zorunluluğunu ortadan kaldırır.
Doğru Strateji Kurmak: Özellikle bir çekişmeli boşanma davası, doğru hukuki stratejinin kurulmasını gerektirir. Hangi delillerin öncelikli olduğu, tanıkların nasıl yönlendirileceği ve karşı tarafın hamlelerine nasıl cevap verileceği gibi konular uzmanlık gerektirir.

Sonuç olarak, boşanma davası için avukat tutmak yasal bir mecburiyet olmasa da, davanın sağlıklı, hızlı ve hak kaybı yaşanmadan sonuçlanması için kuvvetle tavsiye edilen bir adımdır. Özellikle mal paylaşımı veya velayet gibi çekişmeli konuların olduğu davalarda avukat desteği olmaksızın ilerlemek, telafisi güç zararlara yol açma potansiyeli taşır.

Boşanma Davalarında Zorunlu Arabuluculuk Süreci Var Mı?

Türkiye’de birçok hukuki uyuşmazlıkta (iş davaları, ticari davalar vb.) dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu hale getirilmiştir. Bu durum, aile hukuku alanında da benzer bir zorunluluğun olup olmadığı konusunda kafa karışıklığına yol açmaktadır. Boşanma kararı alan eşlerin, doğrudan mahkemeye mi gitmeleri yoksa önce bir arabuluculuk sürecinden mi geçmeleri gerektiğini bilmeleri önemlidir.

Bu soruya verilecek cevap nettir: Hayır, boşanma davalarında zorunlu arabuluculuk uygulaması yoktur. Eşler, boşanmaya karar verdiklerinde doğrudan yetkili Aile Mahkemesi’ne dava dilekçesi ile başvurabilirler. Herhangi bir arabuluculuk sürecinden geçme şartı aranmaz.

Boşanma davalarının zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında tutulmasının temel nedenleri şunlardır:

Kamu Düzeniyle İlgili Olması: Evlilik birliğinin sona ermesi, çocukların velayeti ve soybağı gibi konular, sadece tarafların özel meselesi değil, aynı zamanda toplumun temel yapısını ilgilendiren ve kamu düzenine ilişkin konulardır. Bu tür konularda nihai kararı verme yetkisi yalnızca devleti temsil eden hakime aittir.
Tarafların Üzerinde Serbestçe Tasarruf Edemeyeceği Haklar: Arabuluculuk, tarafların üzerinde serbestçe anlaşıp anlaşamayacakları konular için uygundur. Oysa velayet gibi bir konuda annenin veya babanın tek taraflı feragati veya bu hakkı bir başkasına devretmesi mümkün değildir. Bu haklarda öncelik çocuğun üstün yararıdır ve bu değerlendirmeyi yapacak olan makam mahkemedir.
İhtiyari (İsteğe Bağlı) Arabuluculuk Mümkündür: Zorunlu olmamakla birlikte, eşler boşanma davasının mali sonuçları (mal paylaşımı, maddi-manevi tazminat, yoksulluk nafakası gibi) üzerinde anlaşmak için kendi iradeleriyle bir arabulucuya başvurabilirler. Bu süreçte vardıkları anlaşmayı bir tutanak altına alarak mahkemeye sunabilirler. Bu durum, çekişmeli bir davanın anlaşmalı boşanmaya dönmesine yardımcı olabilir.

Pratikte, boşanmak isteyen bir eşin atması gereken ilk adım, bir arabulucu aramak değil, dava şartlarını ve delilleri değerlendirerek yetkili Aile Mahkemesi’ne başvurmaktır. Arabuluculuk, ancak boşanmaya bağlı mali talepler konusunda tarafların karşılıklı anlaşma niyeti varsa bir çözüm aracı olarak düşünülebilir.

Boşanma Davası Türleri ve Aralarındaki Temel Farklar Nelerdir?

Türk Medeni Kanunu’na göre boşanma, temelde iki ana usul üzerinden gerçekleşir: Anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma. Davanın hangi türde açılacağı, eşlerin boşanma ve boşanmanın sonuçları (velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı) üzerinde anlaşıp anlaşamadıklarına bağlıdır. Bu iki dava türü; süreç, süre, maliyet ve ispat yükümlülüğü açısından birbirinden tamamen farklıdır ve doğru türün seçilmesi sürecin gidişatını belirler.

Anlaşmalı Boşanma Davası (TMK m. 166/3)

Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanmanın tüm sonuçları üzerinde tam bir mutabakata vararak evlilik birliğini sona erdirmeyi talep ettikleri, en hızlı ve en az yıpratıcı boşanma türüdür. Bu davanın açılabilmesi için kanunun aradığı bazı katı şartlar bulunmaktadır:

Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
Eşler ya birlikte başvurmalı ya da bir eşin açtığı davayı diğeri kabul etmelidir.
Taraflar, boşanmanın mali sonuçları (maddi-manevi tazminat, yoksulluk nafakası) ve çocukların durumu (velayet, kişisel ilişki, iştirak nafakası) hakkında anlaştıkları bir “anlaşmalı boşanma protokolü” hazırlayıp imzalamalıdır.
Hakim, duruşmada her iki tarafı da bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.

Çekişmeli Boşanma Davası (TMK m. 161-166)

Çekişmeli boşanma davası, eşlerin boşanma veya boşanmanın sonuçlarından en az biri üzerinde anlaşamadığı durumlarda açılan dava türüdür. Bu davada taraflardan biri, diğerinin kusurlu olduğunu iddia ederek boşanma talep eder. Mahkeme, tarafların iddialarını, savunmalarını ve sundukları delilleri değerlendirerek hangi tarafın ne oranda kusurlu olduğuna karar verir ve boşanmanın sonuçlarını bu kusur oranına göre belirler.

Aşağıdaki tablo, iki dava türü arasındaki temel farkları özetlemektedir:

Ölçüt	Anlaşmalı Boşanma Davası	Çekişmeli Boşanma Davası
Süre	Genellikle 1-3 ay arasında, tek celsede sonuçlanır.	Ortalama 1.5 - 2.5 yıl sürer. İstinaf ve Yargıtay süreçleriyle uzayabilir.
Maliyet	Daha düşüktür. Dava harçları ve avukatlık ücreti genellikle daha azdır.	Daha yüksektir. Bilirkişi ücretleri, keşif masrafları ve daha uzun süren avukatlık hizmeti nedeniyle maliyet artar.
Dava Şartları	En az 1 yıllık evlilik ve tüm konularda tam anlaşma (protokol) zorunludur.	Evlilik süresi şartı yoktur. Taraflar arasında anlaşmazlık olması yeterlidir.
İspat Yükü	Kusur ispatı aranmaz. Tarafların anlaşmış olması yeterlidir.	Davacı taraf, davalının kusurlu olduğunu delillerle (tanık, belge vb.) ispat etmek zorundadır.
Sonuç	Karar, tarafların hazırladığı protokole göre verilir. Sonuç öngörülebilirdir.	Karar, hakimin delilleri ve kusur oranlarını takdirine göre verilir. Sonuç belirsiz olabilir.

Pratikte, eşlerin boşanma sürecini en az zararla atlatabilmeleri için öncelikle anlaşma yolunu denemeleri tavsiye edilir. Ancak bir anlaşma zemini bulunamıyorsa veya karşı tarafın ağır kusurlu olduğu düşünülüyorsa, hakların korunabilmesi için çekişmeli boşanma davası açmak kaçınılmaz bir yoldur.

Anlaşmalı Boşanma Davası Nedir ve Şartları Nelerdir?

Anlaşmalı boşanma davası, evlilik birliğini sona erdirme konusunda hemfikir olan eşlerin, boşanmanın tüm hukuki ve mali sonuçları üzerinde uzlaşarak açtıkları dava türüdür. Bu yol, çekişmeli sürece göre çok daha hızlı, daha az maliyetli ve psikolojik olarak daha az yıpratıcıdır. Ancak kanun koyucu, bu kolaylaştırılmış usulden yararlanabilmek için Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 166/3. maddesinde katı şartlar öngörmüştür.

Anlaşmalı boşanma davasının Aile Mahkemesi tarafından kabul edilebilmesi için aşağıda sıralanan şartların tümünün eksiksiz olarak sağlanması zorunludur. Bu şartlardan birinin dahi eksik olması, davanın çekişmeli boşanma davasına dönüşmesine neden olur.

En Az Bir Yıllık Evlilik: Anlaşmalı boşanma yoluna başvurabilmek için resmi nikah tarihinden itibaren en az 1 yıl geçmiş olmalıdır. Bir yıldan kısa süren evliliklerde taraflar boşanma ve sonuçları hakkında anlaşsalar dahi bu usulden faydalanamazlar.
Eşlerin Birlikte Başvurması veya Birinin Davasını Diğerinin Kabul Etmesi: Taraflar ya ortak bir dilekçe ile mahkemeye başvurmalı ya da bir eşin açtığı boşanma davasını diğer eşin duruşmada açıkça kabul etmesi gerekir.
Hakimin Tarafları Bizzat Dinlemesi: Anlaşmalı boşanmanın en kritik şartlarından biri, her iki eşin de duruşmada bizzat hazır bulunmasıdır. Hakim, eşleri birlikte dinleyerek boşanma iradelerinin özgürce ve herhangi bir baskı altında kalmadan açıklandığına kanaat getirmelidir. Avukatların taraflar adına irade beyanında bulunması mümkün değildir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Sunulması ve Hakim Tarafından Uygun Bulunması: Tarafların boşanmanın mali sonuçları (yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat) ile varsa ortak çocukların durumu (velayet, iştirak nafakası, çocukla kişisel ilişki kurulması) hakkında hazırladıkları anlaşmalı boşanma protokolünü mahkemeye sunmaları gerekir. Hakim, bu protokolü özellikle çocukların menfaatleri açısından denetler ve gerekli görürse değişiklik yapabilir.

Anlaşmalı boşanma sürecindeki en kritik nokta, hakimin protokol üzerinde değişiklik yapma yetkisidir. Eğer hakim, özellikle çocukların yararını gözeterek protokolde bir değişiklik önerirse ve taraflardan biri dahi bu değişikliği kabul etmezse, anlaşma bozulmuş sayılır. Bu durumda dava reddedilmez; doğrudan çekişmeli boşanma davası olarak görülmeye devam eder ve tarafların artık birbirlerinin kusurunu ispatlaması gerekir.

Pratikte yapılması gereken, tüm şartların eksiksiz olduğundan emin olmak ve özellikle mali konular ile velayete ilişkin maddelerin açık, adil ve infazı mümkün bir şekilde kaleme alındığı bir protokol hazırlamaktır. Bu, sürecin sorunsuz ilerlemesini ve tek celsede sonuçlanmasını sağlar.

Çekişmeli Boşanma Davası Nedir ve Hangi Durumlarda Açılır?

Çekişmeli boşanma davası, eşlerin boşanma kararı, boşanmanın sebepleri veya boşanmanın sonuçları (nafaka, tazminat, velayet, mal paylaşımı) üzerinde anlaşmaya varamadığı durumlarda açılan dava türüdür. Bu dava türünde, davayı açan tarafın (davacı), evlilik birliğinin sona ermesinde diğer tarafın (davalı) kusurlu olduğunu kanun tarafından kabul edilen delillerle ispatlaması gerekir.

Anlaşmalı boşanmanın şartları oluşmadığında veya taraflar arasında uzlaşı sağlanamadığında çekişmeli boşanma davası kaçınılmaz hale gelir. Aşağıdaki durumlar, çekişmeli boşanma davası açılmasının en yaygın nedenleridir:

Boşanma Sebebinde Anlaşmazlık: Bir eş boşanmak isterken diğerinin evliliği sürdürmek istemesi.
Kusur İddiaları: Tarafların boşanmaya neden olan olaylarda birbirini suçlaması ve karşı tarafın daha ağır kusurlu olduğunu iddia etmesi.
Mali Konularda Anlaşmazlık: Yoksulluk nafakası, iştirak nafakası, maddi ve manevi tazminat miktarları veya talepleri konusunda uzlaşılamaması.
Velayet Uyuşmazlığı: Ortak çocukların velayetinin kimde kalacağı konusunda tarafların farklı taleplerde bulunması.
Mal Paylaşımı Çekişmesi: Evlilik birliği içinde edinilen malların nasıl paylaşılacağı konusunda anlaşmazlık yaşanması.
Anlaşmalı Boşanma Şartlarının Yokluğu: Evliliğin bir yıldan az sürmüş olması gibi anlaşmalı boşanma için gerekli yasal şartların mevcut olmaması.

Bu durumda yapılması gereken, boşanma sebebini oluşturan vakıaları (aldatma, şiddet, terk vb.) somut delillerle destekleyerek bir dava dilekçesi hazırlamak ve yetkili Aile Mahkemesi’ne başvurmaktır. Çekişmeli davalar, delillerin toplanması, tanıkların dinlenmesi, bilirkişi raporları gibi aşamaları içerdiğinden, anlaşmalı davalara göre çok daha uzun sürer ve karmaşık bir hukuki süreçtir.

Anlaşmalı Başlayan Dava Çekişmeli Boşanmaya Nasıl Dönüşür?

Başlangıçta anlaşmalı olarak açılan bir boşanma davası, yargılama sürecinde belirli şartların ortadan kalkmasıyla çekişmeli boşanma davasına dönüşebilir. Bu durum, tarafların sürece dair beklentilerini tamamen değiştirir ve davanın süresini, maliyetini ve karmaşıklığını önemli ölçüde artırır. Bu dönüşümün nasıl gerçekleştiğini bilmek, olası riskleri öngörmek açısından hayati önem taşır.

Anlaşmalı bir davanın çekişmeli hale gelmesinin temel nedenleri şunlardır:

Taraflardan Birinin Duruşmaya Katılmaması: Hakim, her iki tarafı da bizzat dinlemek zorunda olduğundan, eşlerden birinin geçerli bir mazereti olmaksızın duruşmaya gelmemesi halinde anlaşma teyit edilemez. Bu durum davanın çekişmeliye dönmesine yol açar.
Protokolden Vazgeçilmesi: Duruşma sırasında taraflardan biri, daha önce imzaladığı anlaşmalı boşanma protokolünün şartlarını kabul etmediğini veya boşanmaktan vazgeçtiğini beyan edebilir. Bu tek taraflı irade beyanı, anlaşmayı ortadan kaldırır.
Hakimin Protokolde Yaptığı Değişikliğin Kabul Edilmemesi: Hakim, tarafların sunduğu protokolü kamu düzeni veya çocuğun üstün yararı ilkesi gereğince uygun bulmayarak değişiklik yapabilir. Taraflardan biri dahi bu değişikliği kabul etmezse, anlaşma sağlanamamış sayılır ve dava çekişmeli olarak devam eder.

Anlaşmalı bir davanın çekişmeliye dönüşmesi halinde, dava dosyası kapanmaz. Mahkeme, aynı dosya numarası üzerinden yargılamaya devam eder. Ancak bu aşamadan sonra davacı tarafa, davasını çekişmeli boşanma sebeplerine (örneğin şiddetli geçimsizlik, zina vb.) dayandırarak iddialarını ve delillerini sunması için süre verilir. Davalı tarafın da buna karşılık cevap ve delillerini sunma hakkı doğar. Kısacası, tek celsede bitmesi beklenen dava, dilekçeler teatisi, ön inceleme, tahkikat gibi aşamaları içeren uzun bir sürece girmiş olur.

Bu durumda yapılması gereken, davanın yeni niteliğine uygun bir strateji belirlemektir. Anlaşma zemini ortadan kalktığı için, artık kusur ispatı ve boşanmanın fer’ileri (nafaka, tazminat vb.) için delil toplama süreci başlar. Bu nedenle, anlaşmalı boşanma kararı vermeden önce tüm sonuçların dikkatlice değerlendirilmesi ve kararın kesin olması büyük önem taşır.

Adım Adım Boşanma Davası Açma Süreci (2026)

Boşanma davası açmak, belirli usul kurallarına tabi, dikkatle yürütülmesi gereken resmi bir süreçtir. “Boşanma davası nasıl açılır” sorusunun cevabı, sürecin adımlarını doğru takip etmekten geçer. Yapılacak bir usul hatası, davanın uzamasına ve hatta hak kayıplarına neden olabilir.

2026 yılı itibarıyla güncel mevzuata göre bir boşanma davası açma süreci genel hatlarıyla şu adımlardan oluşmaktadır:

Boşanma Davası Dilekçesi Hazırlanması: Sürecin ilk ve en önemli adımı, hukuka uygun bir boşanma davası dilekçesi hazırlanmasıdır. Bu dilekçede; tarafların kimlik bilgileri, boşanma sebebini oluşturan olaylar (vakıalar), bu olayları ispatlayacak deliller ve talepler (boşanma kararı, velayet, nafaka, maddi-manevi tazminat vb.) açıkça belirtilmelidir.
Gerekli Belgelerin Eklenmesi: Hazırlanan dilekçenin ekine, bir sonraki başlıkta detaylandırılan kimlik fotokopisi, varsa vekaletname gibi zorunlu belgeler ile iddiaları destekleyen deliller eklenir.
Adliyedeki Tevzi Bürosuna Başvuru: Dava dilekçesi ve ekleri ile birlikte yetkili Aile Mahkemesinin bulunduğu adliyedeki tevzi bürosuna başvurulur.
Dava Harç ve Giderlerinin Ödenmesi: Başvuru sırasında devlet tarafından belirlenen dava harçları ve posta gideri gibi masrafların (gider avansı) vezneye ödenmesi zorunludur. Boşanma davası ücreti olarak da bilinen bu ödemeler yapılmadan dava dosyası açılamaz.
Dosyanın Mahkemeye Tevdii ve Tensip Zaptı: Ödemeler yapıldıktan sonra dosya bir esas numarası alarak ilgili Aile Mahkemesine gönderilir. Mahkeme hakimi dosyayı inceleyerek bir tensip zaptı düzenler. Bu zapıtta, davanın ilk duruşma günü, taraflara yapılması gereken tebligatlar ve ilk işlemler belirtilir.
Tebligat ve Cevap Süreci: Mahkeme, dava dilekçesini ve tensip zaptını davalı tarafa tebliğ eder. Davalının, tebliğden itibaren iki hafta içinde davaya cevap verme ve varsa karşı dava açma hakkı bulunur.

Bu adımlar tamamlandıktan sonra mahkeme, dilekçelerin karşılıklı olarak sunulmasını takiben ön inceleme duruşması yapar ve ardından delillerin toplandığı tahkikat (soruşturma) aşamasına geçer. Sürecin hatasız ve hızlı ilerlemesi için özellikle dilekçe hazırlama ve delil sunma aşamalarında profesyonel hukuki destek almak tavsiye edilir.

Boşanma Davası İçin Hangi Belgeler Gereklidir?

Boşanma davası açarken mahkemeye sunulacak belgeler, davanın seyrini ve ispat faaliyetini doğrudan etkiler. Belgelerin eksiksiz ve doğru bir şekilde dosyaya sunulması, yargılamanın gereksiz yere uzamasını engeller. Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları için temel başvuru belgeleri benzer olmakla birlikte, çekişmeli davalarda delil niteliğindeki belgeler büyük çeşitlilik gösterir.

Boşanma davası açılırken sunulması gereken temel ve duruma göre değişen belgeler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Belge Türü	Açıklama	Gereklilik Durumu
Boşanma Davası Dilekçesi	Davanın temelini oluşturan, iddia ve talepleri içeren yazılı belgedir.	Zorunlu
Kimlik Belgesi Fotokopisi	Davacı tarafa ait geçerli bir kimlik belgesinin (Nüfus Cüzdanı, T.C. Kimlik Kartı, Pasaport) fotokopisi.	Zorunlu
Vekaletname	Dava bir avukat aracılığıyla açılıyorsa, avukata boşanma davası için özel yetki veren noter onaylı vekaletname.	Avukat ile çalışılıyorsa Zorunlu
Anlaşmalı Boşanma Protokolü	Tarafların boşanma ve fer’ileri konusunda anlaştıklarını gösteren imzalı belge.	Anlaşmalı Davalarda Zorunlu
Delil Listesi ve Deliller	Çekişmeli davalarda iddiaları ispatlamaya yönelik her türlü belge: Fotoğraflar, mesaj dökümleri, otel kayıtları, banka dekontları, kredi kartı ekstreleri, darp raporları, tanık listesi vb.	Çekişmeli Davalarda Gerekli
Nüfus Kayıt Örneği	Genellikle mahkeme tarafından UYAP sistemi üzerinden temin edilir, ancak bazı durumlarda talep edilebilir.	Mahkeme Talep Ederse Gerekli

Dava açılırken sunulması gereken belgelerin hazırlanması, davanın stratejisinin belirlenmesinde ilk adımdır. Özellikle çekişmeli davalarda, hangi delilin hangi vakıayı ispatlamak için sunulduğunun dava dilekçesinde açıkça belirtilmesi, yargılamanın sağlıklı ilerlemesi için kritik öneme sahiptir.

Boşanma Davası Dilekçesi Nasıl Hazırlanır ve Neleri İçermelidir?

Boşanma davası dilekçesi, evlilik birliğini sonlandırma sürecini başlatan en temel hukuki belgedir. Bu dilekçenin usulüne ve kanunun aradığı şartlara uygun olarak hazırlanması, davanın sağlıklı ilerlemesi ve hak kayıplarının önlenmesi açısından hayati öneme sahiptir. Eksik veya hatalı bir dilekçe, davanın en başında usulden reddedilmesine veya ispatlamak istediğiniz vakıaları ileri sürememenize yol açabilir, bu nedenle içeriğinin ne olması gerektiği “boşanma davası nasıl açılır” sorusunun ilk ve en önemli adımıdır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) uyarınca bir boşanma davası dilekçesinde bulunması zorunlu olan temel unsurlar şunlardır:

Mahkemenin Adı: Dava hangi Aile Mahkemesinde açılıyorsa, o mahkemenin adı dilekçenin en başına yazılmalıdır. (Örn: ”… NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE”)
Tarafların Kimlik Bilgileri: Davacı ve davalının adları, soyadları, T.C. kimlik numaraları ve güncel adresleri eksiksiz bir şekilde belirtilmelidir. Varsa, tarafların avukatlarının bilgileri de bu bölümde yer alır.
Davanın Konusu: Talebin ne olduğu kısa ve net bir şekilde özetlenir. (Örn: “Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle çekişmeli boşanma, velayet, nafaka ve tazminat taleplerimizden ibarettir.”)
Açıklamalar (Vakıalar): Bu bölüm davanın kalbidir. Evlilik birliğinin sona ermesine neden olan olaylar, tarih ve yer belirterek, birbiriyle bağlantılı ve mantıksal bir sıra içinde anlatılmalıdır. Her bir iddia (vakıa) ayrı bir paragrafta ve numaralandırılarak sunulmalıdır.
Hukuki Nedenler: Davanın hangi kanun maddelerine dayandırıldığı belirtilir. (Örn: TMK m. 166/1, HMK ve ilgili sair mevzuat.)
Deliller: Açıklamalar bölümünde iddia edilen her bir vakıanın hangi delil ile ispatlanacağı açıkça yazılmalıdır. (Örn: Tanık beyanları, mesaj kayıtları, sosyal medya paylaşımları, otel kayıtları, banka dekontları, bilirkişi incelemesi vb.)
Sonuç ve İstem (Netice-i Talep): Mahkemeden ne talep edildiği madde madde ve net bir şekilde yazılır. Boşanma kararı, müşterek çocuğun velayeti, iştirak ve yoksulluk nafakası miktarları, maddi ve manevi tazminat tutarları gibi tüm talepler bu bölümde açıkça belirtilmelidir.

Avukatlık pratiğinde en sık karşılaşılan hata, deliller listesinin genel bir şekilde “tanık, yemin, her türlü delil” olarak yazılmasıdır. HMK gereğince, her bir vakıanın hangi delille ispatlanacağının eşleştirilmesi esastır. Örneğin, “3 numaralı açıklamamızda belirttiğimiz davalının hakaret vakıası, dinleteceğimiz tanık X ve Y’nin beyanları ile ispatlanacaktır.” şeklinde bir ifade, dilekçenin ispat gücünü ve mahkemenin davayı anlama kabiliyetini ciddi ölçüde artırır. Bu detay, davanın seyrini lehe çevirebilecek kritik bir usul kuralıdır.

Boşanma davası dilekçesi, bir avukat tarafından hazırlanmalıdır. Zira dilekçede belirtilmeyen bir vakıa, daha sonra “iddianın genişletilmesi yasağı” kuralı gereği ileri sürülemeyebilir. Bu durum, haklıyken davanızı ispatlayamamanıza ve ciddi hak kayıplarına uğramanıza neden olabilir. Dilekçe, davanın yol haritasıdır ve bu haritanın en başında doğru çizilmesi gerekir.

Boşanma Davası Nerede Açılır? Yetkili Aile Mahkemesi Nasıl Belirlenir?

Boşanma davasının doğru mahkemede açılması, sürecin hızlı ve usule uygun ilerlemesi için bir zorunluluktur. Yetkisiz bir mahkemede dava açılması, davalının itirazı üzerine “yetkisizlik kararı” verilmesine ve dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine neden olur. Bu durum, davanın en az birkaç ay uzamasına ve ek masraflar çıkmasına yol açar.

Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesi, boşanma davalarında yetkili mahkemeyi net bir şekilde düzenlemiştir. Buna göre, boşanma veya ayrılık davaları aşağıdaki mahkemelerden birinde açılabilir:

Eşlerden birinin yerleşim yerindeki Aile Mahkemesi.
Davadan önce eşlerin son defa en az altı aydan beri birlikte oturdukları yerdeki Aile Mahkemesi.

Bu düzenleme, davayı açan tarafa (davacıya) bir seçim hakkı tanımaktadır. Örneğin, eşler son olarak 1 yıl boyunca Ankara’da birlikte yaşamış, ancak ayrıldıktan sonra eşlerden biri İzmir’e, diğeri ise Bursa’ya yerleşmiş olsun. Bu durumda boşanma davası; Ankara, İzmir veya Bursa Aile Mahkemelerinden herhangi birinde açılabilir. Davacı, kendisi için en uygun olan mahkemeyi seçme hakkına sahiptir. “Yerleşim yeri” kavramının hukuken geçici olarak kalınan yer (örneğin, bir otel veya akraba evi) değil, kişinin yaşam merkezini oluşturduğu, sürekli kalma niyetiyle oturduğu yer olduğunu unutmamak gerekir.

Bu durumda yapılması gereken, dava açmadan önce bu üç ihtimali de değerlendirmektir. Davacı genellikle kendi yerleşim yerindeki mahkemeyi tercih eder, çünkü bu durum duruşmalara katılım ve dava takibi açısından kolaylık sağlar. Ancak davalı taraf, davanın yetkisiz bir mahkemede açıldığını düşünüyorsa, cevap dilekçesi verme süresi içinde yetki itirazında bulunmalıdır. Süresi içinde yapılmayan yetki itirazı, mahkemece dikkate alınmaz.

E-Devlet Üzerinden Boşanma Davası Açmak Mümkün Mü?

Dijitalleşmenin artmasıyla birlikte birçok vatandaş, “E-Devlet üzerinden boşanma davası açılabilir mi?” sorusunu sormaktadır. Bu sorunun cevabı, yaygın kanının aksine, doğrudan “evet” değildir. E-Devlet kapısı, dava açmak için doğrudan bir arayüz sunmaz; ancak dava açma sürecinin bir parçası olan UYAP Vatandaş Portalı’na erişim sağlar.

Boşanma davası açma işlemi, Adalet Bakanlığı’nın UYAP (Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi) üzerinden gerçekleştirilir. Süreç şu şekilde işler:

Dilekçe ve Delillerin Hazırlanması: Usulüne uygun olarak hazırlanan boşanma davası dilekçesi ve ekindeki deliller (fotoğraf, belge vb.) taranarak PDF formatına getirilir.
Elektronik İmza (E-İmza): UYAP üzerinden dava açabilmek için mutlaka geçerli bir elektronik imzanızın olması gerekmektedir. Hazırlanan tüm belgeler bu e-imza ile imzalanır.
Harç ve Gider Avansının Ödenmesi: Dava için gerekli olan mahkeme harçları ve gider avansı, UYAP sistemi üzerinden hesaplanır ve online olarak ödenir.
Davanın Açılması: E-imza ile imzalanan belgeler ve ödeme dekontu ile birlikte UYAP Vatandaş Portalı veya Avukat Portalı üzerinden dava dosyası oluşturularak mahkemeye gönderilir.

Unutulmaması gereken en önemli nokta şudur: E-Devlet, boşanma davası açmak için doğrudan bir platform sunmaz; yalnızca UYAP Vatandaş Portalı’na bir giriş kapısı işlevi görür. Asıl dava açma işlemi, elektronik imza kullanılarak UYAP sistemi üzerinden gerçekleştirilir ve bu, hukuki ve teknik bilgi gerektiren bir süreçtir. Sadece E-Devlet şifresine sahip olmak, dava açmak için yeterli değildir.

Vatandaşların UYAP portalını kullanarak e-imza ile dava açması teorik olarak mümkündür. Ancak sistemin karmaşıklığı, dilekçenin hukuki unsurları taşıma zorunluluğu ve olası teknik aksaklıklar nedeniyle hak kaybı yaşama riski yüksektir. Bu nedenle, sürecin bir avukat aracılığıyla UYAP Avukat Portalı üzerinden yürütülmesi, davanın hızlı, eksiksiz ve doğru bir şekilde açılması için en güvenli yoldur.

2026 Yılı Boşanma Davası Masrafları ve Mahkeme Harçları Ne Kadar?

Boşanma davası açmayı düşünen tarafların en çok merak ettiği konulardan biri de sürecin maliyetidir. “Boşanma davası ücreti” tek bir kalemden oluşmaz; mahkemeye ödenen harçlar, giderler ve avukatlık hizmeti için ödenen vekalet ücreti gibi farklı kalemleri içerir. Bu maliyetler davanın anlaşmalı mı yoksa çekişmeli mi olduğuna göre de değişiklik gösterir.

2026 yılı itibarıyla boşanma davası açarken karşılaşılan temel mahkeme masrafları aşağıdaki gibidir. Bu rakamların her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından güncellendiğini belirtmek gerekir.

Masraf Kalemi	Açıklama
Başvurma Harcı	Dava açılırken devlete ödenen sabit ve maktu bir harçtır. Her dava türü için standarttır.
Peşin Harç	Boşanma davaları gibi konusu para ile ölçülemeyen davalarda alınan maktu bir harçtır.
Gider Avansı	Yargılama sırasında yapılacak masraflar (tebligat ücretleri, tanık ücreti, bilirkişi ücreti vb.) için mahkeme veznesine peşin olarak yatırılan tutardır. Davanın seyrine göre ek gider avansı talep edilebilir. Kullanılmayan kısım dava sonunda iade edilir.
Vekaletname Ücreti	Davanızı bir avukat ile takip edecekseniz, noterden avukatınıza vekaletname çıkarmanız gerekir. Bu işlem için notere ödenen bir ücrettir.

Yukarıda belirtilen kalemler, doğrudan adliyeye ödenen masraflardır. Bunların dışında en önemli maliyet kalemi avukatlık vekalet ücretidir. Bu ücret, her avukatın kendi takdirine, davanın karmaşıklığına (anlaşmalı/çekişmeli olması, mal paylaşımı, velayet gibi unsurların bulunması) ve harcanacak emeğe göre değişir. Türkiye Barolar Birliği tarafından her yıl yayınlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi, talep edilebilecek en alt limanı belirler ancak avukatlar bu tarifenin üzerinde bir ücret talep edebilirler. Bu durumda yapılması gereken, dava sürecini ve maliyetini bir avukatla görüşerek netleştirmektir. Maddi durumu yetersiz olan kişiler ise bulundukları ilin barosuna başvurarak adli yardım talebinde bulunabilirler.

Adli Tatilde Boşanma Davası Açılabilir Mi?

Adli tatil, her yıl 20 Temmuz’da başlayıp 31 Ağustos’ta sona eren ve bu süre zarfında mahkemelerin acil işler dışında faaliyetlerini yavaşlattığı bir dönemdir. Bu durum, hak sahiplerinin adli tatil sırasında boşanma davası açıp açamayacakları konusunda tereddüt yaşamasına neden olmaktadır. Bu sorunun cevabı, sürecin hangi aşamasının kastedildiğine göre değişir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 103. maddesi, adli tatilde görülecek işleri ve davaları listelemiştir. Boşanma davaları bu listede doğrudan yer almaz; yani acil işlerden sayılmazlar. Ancak bu durum, adli tatilde hiçbir işlem yapılamayacağı anlamına gelmez.

Dava Açılabilir mi? Evet, adli tatil içerisinde boşanma davası dilekçesi mahkemeye sunularak dava açılabilir. Adliyelerdeki tevzi büroları açık olduğundan dava dosyası oluşturulur ve esas numarası alır.
Süreç İşler mi? Hayır. Dava açılabilse de, kanuni süreler (örneğin davalının davaya cevap verme süresi) adli tatilin bitimine kadar işlemez. Mahkeme, adli tatil boyunca duruşma günü belirlemez, tanık dinlemez veya keşif gibi esasa ilişkin işlemler yapmaz. Süreç, tatilin sona erdiği 1 Eylül’den itibaren kaldığı yerden devam eder.
Acil Talepler Ne Olur? Boşanma davasının kendisi acil olmasa da, dava ile birlikte talep edilen bazı hususlar acil nitelik taşıyabilir. Özellikle ihtiyati tedbir niteliğindeki talepler adli tatilde de karara bağlanır. Bunlar:
- Geçici velayet kararı
- Tedbir nafakası bağlanması
- 6284 sayılı Kanun kapsamında şiddete karşı koruma ve uzaklaştırma kararı

Pratikteki sonuç şudur: Bir kişi, adli tatil içinde boşanma davası açarak süreci resmen başlatabilir. Özellikle davacı eşin veya çocukların maddi güvenceye (tedbir nafakası) veya fiziksel korumaya (uzaklaştırma kararı) acil ihtiyacı varsa, adli tatili beklemeden dava açmak ve bu tedbirleri talep etmek son derece önemlidir. Nöbetçi Aile Mahkemesi, bu acil talepleri değerlendirerek gerekli kararları verecektir. Ancak davanın esasına ilişkin yargılama faaliyetleri Eylül ayını bekleyecektir.

Çekişmeli Boşanma Davasının Yasal Dayanakları: Boşanma Sebepleri

Çekişmeli boşanma davası, eşlerin boşanma ve boşanmanın fer’i sonuçları (nafaka, velayet, tazminat gibi) üzerinde anlaşamadığı durumlarda açılır. Bu tür bir davanın mahkeme tarafından kabul edilebilmesi için, davayı açan tarafın talebini Türk Medeni Kanunu’nda (TMK) belirtilen geçerli bir hukuki sebebe dayandırması zorunludur. Kanun, bu sebepleri genel ve özel boşanma sebepleri olmak üzere iki ana kategoride düzenlemiştir.

Boşanma davasının hangi sebebe dayandırılacağı, davanın stratejisini, sunulacak delilleri ve ispat yükümlülüğünü doğrudan etkiler. Bu nedenle, boşanma davası dilekçesi hazırlanmadan önce mevcut durumun hukuki analizi yapılarak en doğru boşanma sebebinin veya sebeplerinin seçilmesi davanın seyri açısından hayati öneme sahiptir. Aşağıdaki tablo, genel ve özel boşanma sebeplerinin temel farklarını özetlemektedir.

Özellik	Genel Boşanma Sebepleri (TMK m. 166)	Özel Boşanma Sebepleri (TMK m. 161-165)
Tanım	Evlilik birliğinin temelinden sarsılması gibi genel ve soyut bir nedene dayanır. Sayısız davranış bu kapsama girebilir.	Zina, terk, akıl hastalığı gibi kanunda açıkça ve sınırlı sayıda sayılmış, somut olaylara dayanır.
İspat Yükümlülüğü	Davacı, davalının kusurlu davranışını ve bu davranış nedeniyle ortak hayatın çekilmez hale geldiğini ispatlamak zorundadır.	Davacı, yalnızca kanunda belirtilen özel sebebin (örneğin zina fiilinin) varlığını ispatlamakla yükümlüdür.
Hakimin Takdir Yetkisi	Hakim, olayların evlilik birliğini temelden sarsıp sarsmadığını ve tarafların kusur oranlarını geniş bir takdir yetkisiyle değerlendirir.	Özel sebep ispatlandığında, hakimin takdir yetkisi daha sınırlıdır. Genellikle (af gibi istisnalar hariç) boşanmaya karar verilir.
Pratik Sonuç	Kusur tespiti, tazminat ve nafaka miktarlarını doğrudan etkiler. Tam kusurlu eşin davası reddedilebilir.	İspatı daha zordur ancak ispatlandığında daha kesin bir boşanma sonucuna yol açar.

Uygulamada, davacılar genellikle hem özel bir sebebe (örneğin zina) hem de bu sebebin aynı zamanda evlilik birliğini temelden sarstığı gerekçesiyle genel sebebe birlikte (terditli olarak) dayanarak dava açabilirler. Bu strateji, özel sebebin ispatlanamaması durumunda davanın genel sebep üzerinden devam etmesine olanak tanır.

Genel Boşanma Sebebi: Evlilik Birliğinin Temelden Sarsılması (TMK 166)

Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesi, en sık başvurulan boşanma nedeni olan “evlilik birliğinin temelinden sarsılması” durumunu düzenler. Bu maddeye göre, ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenemeyecek derecede evlilik birliği sarsılmışsa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Bu sebep, kanunda tek tek sayılmayan sayısız durumu kapsayan bir “torba madde” niteliğindedir.

Bu genel sebebe dayalı bir çekişmeli boşanma davası açıldığında, mahkemenin boşanma kararı verebilmesi için temel olarak iki unsurun ispatlanması gerekir: evlilik birliğinin temelinden sarsılmış olması ve bu sarsılmada davalı eşin kusurlu olması. Yargıtay içtihatlarıyla boşanma sebebi olarak kabul edilen bazı yaygın davranışlar şunlardır:

Fiziksel ve Sözel Şiddet: Eşe veya çocuklara yönelik her türlü şiddet eylemi, hakaret, küfür ve tehdit.
Güven Sarsıcı Davranışlar: Sadakat yükümlülüğünü ihlal eden, aldatma şüphesi doğuran eylemler (karşı cinsten biriyle sürekli ve gizli görüşmeler yapmak gibi).
Ekonomik Şiddet: Eşin çalışmasına engel olmak, ailenin geçimine katkıda bulunmamak, aşırı borçlanarak aileyi zor duruma düşürmek.
Cinsel Hayata İlişkin Sorunlar: Haklı bir neden olmaksızın cinsel ilişkiden kaçınmak veya eşi anormal cinsel ilişkiye zorlamak.
İlgisizlik ve Birlik Görevlerini İhmal: Eşe ve çocuklara karşı ilgisiz davranmak, ev işlerini ve ortak sorumlulukları yerine getirmemek.
Ailenin Özel Hayatına Müdahale: Eşin ailesinin evliliğe sürekli müdahalesine sessiz kalmak veya aile sırlarını üçüncü kişilerle paylaşmak.

Genel boşanma sebebinde temel kural, tamamen kusurlu olan eşin açtığı davanın, diğer eşin itirazı üzerine reddedilmesidir. Ancak bu kuralın önemli bir istisnası vardır: TMK m. 166/2 uyarınca, davalının boşanmaya itirazı hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar için korunmaya değer bir yarar kalmamışsa, hakim boşanmaya karar verebilir. Örneğin, yıllardır fiilen ayrı yaşayan ve birbirleriyle hiçbir bağı kalmamış eşlerden birinin sırf diğerine zarar vermek amacıyla boşanmaya karşı çıkması bu duruma örnek teşkil edebilir.

Bu durumda yapılması gereken, dava dilekçesinde evlilik birliğini temelden sarsan olayları somut delillerle (tanık beyanları, mesaj kayıtları, darp raporları vb.) ortaya koymak ve karşı tarafın kusurunu net bir şekilde ispatlamaktır. Sadece “anlaşamıyoruz” veya “şiddetli geçimsizlik var” gibi soyut ifadeler, davanın kabulü için yeterli olmayacaktır.

Fiili Ayrılık Nedeniyle Boşanma Davası Açmanın Şartları Nelerdir?

Türk Medeni Kanunu, daha önce açılmış bir boşanma davası reddedilmiş ancak evlilik birliği fiilen sona ermiş olan çiftler için özel bir boşanma imkanı sunmaktadır. TMK m. 166/4’te düzenlenen bu durum, “fiili ayrılık” nedeniyle boşanma olarak bilinir ve evliliğin kağıt üzerinde kalmasını önlemeyi amaçlar. Bu yola başvurabilmek için kanunda belirtilen şartların tamamının bir arada gerçekleşmiş olması gerekir.

Fiili ayrılık sebebine dayanarak boşanma davası nasıl açılır sorusunun cevabı, aşağıdaki kümülatif şartların yerine getirilmesinde yatmaktadır. Bu şartlardan birinin dahi eksik olması halinde davanın reddedilmesi kaçınılmazdır. Bu şartlar şunlardır:

Daha Önce Reddedilmiş Bir Boşanma Davası Olmalı: Eşlerden biri tarafından daha önce herhangi bir boşanma sebebine (genel veya özel) dayanılarak açılmış bir davanın bulunması ve bu davanın mahkemece esastan reddedilmiş olması gerekir.
Ret Kararı Kesinleşmiş Olmalı: Mahkemenin verdiği ret kararının, istinaf ve temyiz gibi tüm kanun yolları tüketilerek veya bu yollara başvurma süreleri geçirilerek kesinleşmiş olması şarttır.
Kesinleşmeden İtibaren Üç Yıl Geçmeli: Ret kararının kesinleştiği tarihten itibaren en az üç yıllık bir sürenin geçmiş olması zorunludur. Bu süre dolmadan açılan davalar, süre şartı sağlanmadığı için reddedilir.
Ortak Hayat Yeniden Kurulmamış Olmalı: Bu üç yıllık süre zarfında eşlerin, evlilik birliğini devam ettirme iradesiyle bir araya gelmemiş ve ortak hayatı yeniden kurmamış olmaları gerekir. Kısa süreli görüşmeler veya zorunlu bir araya gelmeler, ortak hayatın yeniden kurulduğu anlamına gelmez.

Bu durumda olan bir eşin yapması gereken, üç yıllık sürenin dolmasının ardından yeni bir dava açmaktır. Bu yeni davada mahkeme, önceki davadaki kusur durumlarını yeniden incelemez. Hakimin tek araştıracağı husus, yukarıda sayılan dört şartın gerçekleşip gerçekleşmediğidir. Şartlar sağlandığı takdirde, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı yasal bir karine olarak kabul edilir ve hakim boşanmaya karar verir.

Özel Boşanma Sebepleri Nelerdir ve Nasıl İspatlanır?

Türk Medeni Kanunu, evlilik birliğini özellikle ağır şekilde ihlal eden bazı durumları “özel boşanma sebepleri” olarak ayrıca ve tek tek düzenlemiştir. Bu sebeplerin varlığı halinde, evlilik birliğinin temelden sarsıldığı kanunen kabul edilir ve hakimin boşanma kararı vermesi, genel sebeplere kıyasla daha kesindir. Ancak bu sebeplerin ispatı genellikle daha zordur ve somut, net deliller gerektirir.

Özel boşanma sebeplerinin her birinin kendine özgü şartları ve ispat yöntemleri bulunmaktadır. Davacının, dava açarken bu şartların gerçekleştiğini ve elindeki delillerin ispat için yeterli olup olmadığını dikkatle değerlendirmesi gerekir. Aşağıdaki tablo, kanunda sayılan özel boşanma sebeplerini ve temel ispat yöntemlerini özetlemektedir:

Özel Boşanma Sebebi (TMK Maddesi)	Temel Şart	Temel İspat Yöntemi
Zina (Aldatma) (TMK m. 161)	Eşlerden birinin evlilik birliği devam ederken üçüncü bir kişiyle cinsel birliktelik yaşaması.	Otel kayıtları, tanık beyanları, fotoğraflar, video kayıtları, sosyal medya yazışmaları, üçüncü kişiden çocuk sahibi olunması.
Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış (TMK m. 162)	Eşin canına kastetmek, vücut bütünlüğüne ağır zarar vermek veya ağır hakaretlerde bulunmak.	Darp raporları, savcılık şikayet kayıtları, ceza davası dosyaları, tanık beyanları, tehdit içerikli mesajlar.
Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme (TMK m. 163)	Eşin küçük düşürücü bir suç işlemesi veya toplumda ayıp karşılanan bir yaşam tarzını benimsemesi.	Kesinleşmiş mahkumiyet kararları, tanık beyanları, sosyal çevre araştırması.
Terk (TMK m. 164)	Eşin, haklı bir sebep olmaksızın en az 6 ay süreyle ortak konuta dönmemesi ve usulüne uygun ihtarın sonuçsuz kalması.	Noter aracılığıyla gönderilen ve tebliğ edilen ihtarname, tanık beyanları.
Akıl Hastalığı (TMK m. 165)	Eşlerden birinin iyileşme olanağı bulunmayan bir akıl hastalığına sahip olması ve bu durumun diğer eş için ortak hayatı çekilmez kılması.	Resmi sağlık kurulu raporu (Heyet raporu).

Bu sebeplerden birine dayanarak dava açmak isteyen eşin yapması gereken, öncelikle olayın kanunda tanımlanan özel sebebin unsurlarını taşıyıp taşımadığını bir hukukçuyla değerlendirmektir. Zira özel bir sebebe dayanarak açılan davada, o sebebin varlığı ispatlanamazsa ve dilekçede alternatif olarak genel sebebe (evlilik birliğinin sarsılması) dayanılmamışsa, dava tamamen reddedilebilir.

Zina (Aldatma) Sebebiyle Boşanma Davası Açma Süresi ve Şartları (TMK 161)

Zina (aldatma), evlilik birliğindeki sadakat yükümlülüğünün en ağır şekilde ihlali olup, Medeni Kanun’da mutlak bir boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir. TMK m. 161’e göre, eşlerden biri zina ederse, diğer eş boşanma davası açabilir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre zinanın kabulü için cinsel birleşmenin varlığı aranır; ancak cinsel birleşmeyi kanıtlayacak doğrudan delillerin (örneğin video kaydı) elde edilmesi zor olduğundan, mahkeme zinanın varlığını güçlü karinelerden yola çıkarak da kabul edebilir.

Zina sebebine dayalı bir çekişmeli boşanma davası açılabilmesi için kanun, hem maddi şartlar hem de sıkı hak düşürücü süreler öngörmüştür. Bu şartlar ve süreler şunlardır:

Zina Fiilinin Gerçekleşmesi: Davalı eşin, evlilik birliği devam ederken eşi dışında başka bir kişiyle cinsel ilişkiye girmesi gerekir. Bir otel odasında geceyi birlikte geçirmek, ortak konuta karşı cinsten birini almak gibi durumlar, Yargıtay tarafından zinanın varlığına işaret eden güçlü deliller olarak kabul edilmektedir.
Dava Hakkı Olan Eşin Affetmemiş Olması: Zina fiilini öğrenen eşin, aldatan eşi affetmesi durumunda dava hakkı düşer. Af, açık bir beyanla (örneğin “seni affediyorum” demek) olabileceği gibi, olayı öğrendikten sonra evlilik birliğini normal bir şekilde sürdürmeye devam etmek gibi örtülü davranışlarla da gerçekleşebilir. Davadan feragat etmek de af niteliğindedir.
Hak Düşürücü Sürelere Uyulması: Zina sebebine dayalı dava açma hakkı, iki farklı süreye tabidir. Bu süreler geçtikten sonra bu sebebe dayalı dava açılamaz.
- Davaya hakkı olan eşin, boşanma sebebini (zinayı) öğrendiği tarihten başlayarak altı ay içinde davayı açması gerekir.
- Her hâlükârda, zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer.

Bu durumda olan bir eşin yapması gereken, zina eylemini öğrendiği andan itibaren altı aylık süreyi kaçırmadan harekete geçmektir. Eğer bu süre kaçırılırsa, artık zina özel sebebine dayanılarak dava açılamaz. Ancak bu durum, boşanma hakkının tamamen kaybedildiği anlamına gelmez. Zina eylemi, aynı zamanda evlilik birliğini temelden sarsan (TMK m. 166) ağır bir kusur teşkil ettiğinden, aldatılan eş, hak düşürücü süre geçse bile genel boşanma sebebine dayanarak davasını açabilir. Bu durumda zina, boşanma sebebi değil, davalının kusurunu ispatlayan önemli bir delil olarak değerlendirilir.

Hayata Kast, Pek Kötü Muamele veya Onur Kırıcı Davranış Halinde Boşanma (TMK 162)

Evlilik birliği içerisinde eşlerden birinin, diğerinin fiziksel veya manevi bütünlüğüne yönelik gerçekleştirdiği ağır eylemler, kanun tarafından özel bir boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir. Türk Medeni Kanunu’nun 162. maddesi, bu tür katlanılamaz davranışlara maruz kalan eşe, evliliği sonlandırma hakkı tanır. Bu sebeplerin varlığı, evlilik birliğinin devamının mağdur eşten beklenemeyeceğinin en somut göstergelerindendir ve ispatlandığı takdirde boşanma kararı verilmesi için yeterlidir.

Türk Medeni Kanunu m. 162 kapsamında boşanma davası açılabilmesi için üç ayrı eylemden birinin gerçekleşmiş olması gerekir. Bu eylemler ve hukuki nitelikleri şunlardır:

Hayata Kast: Bu eylem, bir eşin diğerini öldürme niyetini taşıyan kasıtlı fiillerini ifade eder. Eylemin sonucunda ölümün veya yaralanmanın gerçekleşmesi şart değildir; öldürme kastının varlığını gösteren hareketlerin (örneğin, zehirlemeye teşebbüs, silahla tehdit ederek ateş etmeye yeltenme) ispatlanması yeterlidir.
Pek Kötü Muamele: Eşin vücut bütünlüğüne veya ruh sağlığına yönelik sistematik ve eziyet verici davranışlardır. Yargıtay içtihatlarına göre dövmek, bir odaya kilitlemek, aç veya susuz bırakmak, işkence boyutuna varan eylemlerde bulunmak gibi fiiller pek kötü muamele olarak kabul edilir. Tek bir tokat, genellikle bu kapsama girmeyip evlilik birliğinin sarsılması sebebi olarak değerlendirilirken, davranışın sürekli ve acı verici olması bu özel sebebin temelini oluşturur.
Ağır Derecede Onur Kırıcı Davranış: Eşin şeref ve haysiyetine yönelik ağır saldırıları kapsar. Her türlü hakaret bu kapsama girmez; davranışın toplum nezdinde küçük düşürücü, aşağılayıcı ve ağır nitelikte olması gerekir. Örneğin, başkalarının yanında eşe ağır küfürler etmek, onu ahlaksızlıkla itham etmek veya evden kovmak gibi eylemler onur kırıcı davranış sayılır.

Bu sebeplere dayalı boşanma davası açma hakkı, boşanma sebebinin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her halde eylemin gerçekleşmesinden itibaren beş yıllık hak düşürücü sürelere tabidir. Hukuki açıdan kritik bir nokta, mağdur eşin ceza davasında şikayetinden vazgeçmesinin, boşanma davasında bu eylemi affettiği anlamına gelmemesidir. Ceza hukuku ve aile hukuku süreçleri birbirinden bağımsızdır; dolayısıyla ceza şikayeti geri çekilse dahi, aynı olaya dayanarak boşanma davası açılabilir.

Bu türden ağır bir eyleme maruz kalan eş, öncelikle kendi güvenliğini sağlamalıdır. Derhal kolluk kuvvetlerine başvurarak durumu tutanak altına aldırmak, darp raporu almak ve olaya tanık olan kişilerin bilgilerini kaydetmek, açılacak bir çekişmeli boşanma davası için hayati önem taşır. Hak düşürücü süreler çok kısa olduğundan, vakit kaybetmeden hukuki destek almak en doğru adımdır.

Eşin Suç İşlemesi veya Haysiyetsiz Hayat Sürmesi Nedeniyle Boşanma (TMK 163)

Evlilik, eşlerin sadece birbirlerine karşı değil, aynı zamanda topluma karşı da belirli bir saygınlığı koruma sorumluluğunu içerir. Eşlerden birinin bu sorumluluğa aykırı olarak küçük düşürücü bir suç işlemesi veya toplum nazarında onursuz kabul edilen bir yaşam tarzını benimsemesi, diğer eş için ortak hayatı çekilmez hale getirebilir. Türk Medeni Kanunu’nun 163. maddesi, bu durumu özel bir boşanma sebebi olarak düzenlemiştir.

Bu maddeye dayalı bir boşanma davası nasıl açılır sorusunun cevabı, iki temel olgunun varlığına bağlıdır: küçük düşürücü suç işleme veya haysiyetsiz hayat sürme. Bu iki kavramın temel farkları ve koşulları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Kavram	Açıklama	Örnekler
Küçük Düşürücü Suç İşleme	Toplumun ahlak anlayışına göre yüz kızartıcı, utanç verici ve onur kırıcı nitelikteki suçlardır. Suçun işlenmiş olması ve bu durumun diğer eş için ortak hayatı çekilmez kılması gerekir. Suçun mahkeme kararıyla sabit olması şart değildir, işlendiğinin ispatı yeterlidir.	Hırsızlık, dolandırıcılık, cinsel suçlar, rüşvet, zimmet, uyuşturucu ticareti.
Haysiyetsiz Hayat Sürme	Toplumun genel ahlak ve namus anlayışına aykırı bir yaşam tarzının sürekli olarak benimsenmesidir. Bu davranışın süreklilik arz etmesi en önemli koşuldur. Tek bir eylem bu kapsama girmez.	Kumarbazlık, ayyaşlık, jigololuk, genelev işletmek, sürekli olarak başkalarıyla onur kırıcı ilişkiler yaşamak.

Bu boşanma sebebinin en önemli özelliklerinden biri, herhangi bir hak düşürücü süreye tabi olmamasıdır. Diğer eş, bu durumu öğrendiği andan itibaren her zaman dava açabilir. Ayrıca, eşin bu durumu affetmiş olması dava açma hakkını ortadan kaldırmaz. Zira kanun, bu tür bir yaşam tarzının diğer eş için evliliği “çekilmez hale getirmesi” koşulunu aramaktadır ve bu çekilmezlik hali zamanla yeniden ortaya çıkabilir.

Bu durumda olan bir eşin yapması gereken, diğer eşin işlediği suça ilişkin ceza dosyası, mahkeme kararları gibi resmi belgeleri veya haysiyetsiz yaşam tarzını ispatlayan tanık beyanları, fotoğraf, video gibi delilleri toplamaktır. Bu deliller, mahkemeye sunulacak boşanma davası dilekçesi ekinde yer alarak iddianın temelini oluşturacaktır.

Terk Sebebiyle Boşanma Davası ve İhtar Süreci (TMK 164)

Eşlerin ortak konutta birlikte yaşama yükümlülüğü, evlilik birliğinin temel unsurlarından biridir. Eşlerden birinin bu yükümlülüğü haklı bir neden olmaksızın ihlal ederek ortak konutu terk etmesi, kanunda belirli şartlar altında özel bir boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir. Türk Medeni Kanunu m. 164, terk sebebine dayalı boşanma davasını çok katı usul kurallarına bağlamıştır ve bu kurallara uyulmaması davanın reddine neden olur.

Terk sebebiyle boşanma davası açılabilmesi için aşağıdaki şartların bir arada gerçekleşmesi zorunludur:

Terk Eylemi: Eşlerden biri, evlilik birliğinin kendisine yüklediği görevleri yapmamak amacıyla ortak konutu terk etmeli veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmemelidir. Diğer eşi ortak konutu terk etmeye zorlamak veya haklı bir neden olmaksızın eve dönmesini engellemek de terk sayılır.
Süre Koşulu: Terk eyleminin üzerinden kesintisiz olarak en az altı ay geçmiş olması gerekmektedir.
İhtar Çekilmesi: Evi terk eden eşin eyleminin üzerinden en az dört ay geçtikten sonra, terk edilen eş mahkeme veya noter aracılığıyla diğer eşe eve dönmesi için bir ihtar göndermelidir.
İhtara Uymama: İhtarın tebliğinden itibaren iki ay içinde terk eden eşin haklı bir mazereti olmaksızın ortak konuta dönmemiş olması gerekir.

Terk sürecindeki en kritik aşama, usulüne uygun bir ihtar gönderilmesidir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre ihtarın samimi bir birlikte yaşama arzusunu yansıtması gerekir. Örneğin, şiddet uyguladığı için eşinin evi terk etmesine neden olan bir kocanın, şiddet ortamını düzeltmeden ve bağımsız bir konut hazırlamadan gönderdiği ihtar samimi kabul edilmez ve geçersizdir. İhtarnamede, dönülecek evin adresi açıkça belirtilmeli, yol masrafı gönderilmeli ve eşin eve girebilmesi için anahtarın nerede olduğu bilgisi yer almalıdır. Bu usuli eksiklikler, davanın esasına girilmeden reddedilmesine yol açar.

Eğer eşiniz ortak konutu terk ettiyse ve geri dönmüyorsa, terk sebebine dayalı boşanma davası açmayı düşünmeden önce bir avukata danışmanız kritik öneme sahiptir. İhtarname sürecinin hukuka uygun yürütülmesi, davanın başarısı için mutlak bir ön koşuldur. Yanlış atılacak bir adım, hem zaman hem de hak kaybına neden olabilir.

Akıl Hastalığı Sebebiyle Boşanma Davası Açılabilir Mi? (TMK 165)

Eşlerden birinde evlilik birliği devam ederken ortaya çıkan ve iyileşme olanağı bulunmayan bir akıl hastalığı, diğer eş için ortak yaşamı sürdürülemez kılabilir. Bu durum, kusura dayanmayan, tamamen objektif koşullara bağlı özel bir boşanma sebebidir. Türk Medeni Kanunu m. 165, bu zorlu durumda kalan eşe, belirli şartlar altında boşanma davası açma imkanı tanımaktadır.

Akıl hastalığı nedeniyle boşanma kararı verilebilmesi için üç temel şartın bir arada bulunması gerekir:

Hastalığın Evlilik İçinde Ortaya Çıkması: Boşanma sebebi olarak kabul edilen akıl hastalığının, evlilik gerçekleştikten sonra ortaya çıkmış olması gerekir. Evlenmeden önce var olan ve diğer eşten gizlenen bir akıl hastalığı, evliliğin mutlak butlanla iptali davasının konusudur.
Ortak Hayatın Çekilmez Hale Gelmesi: Akıl hastalığı sebebiyle eşlerin birlikte yaşaması, sağlıklı olan eş açısından katlanılamaz bir hal almalıdır. Bu durum, her somut olayın özelliklerine göre hakim tarafından takdir edilir.
Hastalığın İyileşemeyeceğinin Raporla Tespiti: Hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının, yani iyileşemez nitelikte olduğunun resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi zorunludur. Tek bir doktorun raporu yeterli değildir; mahkeme, tam teşekküllü bir hastaneden heyet raporu alınmasını isteyecektir.

Bu boşanma sebebinde, hasta olan eşin hastalığı sebebiyle sergilediği davranışlar (örneğin agresiflik, ilgisizlik) iradi kabul edilmediği için kendisine kusur olarak yüklenemez. Bu durumun en önemli pratik sonucu, sağlıklı eşin hasta eşten kusura dayalı maddi veya manevi tazminat talep edememesidir.

Eğer eşinizde evlilik sonrası ortaya çıkan ve ortak yaşamı çekilmez kılan bir akıl hastalığı mevcutsa, bu sebebe dayanarak bir çekişmeli boşanma davası açılabilir. Davanın temelini oluşturacak olan resmi sağlık kurulu raporu, mahkeme tarafından yürütülecek yargılama sürecinde temin edilecektir. Bu süreç, duygusal olarak yıpratıcı olabileceğinden profesyonel hukuki yardım almak önemlidir.

Boşanma Davasında İspat Yükümlülüğü ve Delillerin Rolü

Çekişmeli boşanma davalarının temelini, iddiaların ispatı oluşturur. Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca, “iddia eden taraf, iddiasını ispatla yükümlüdür.” Bu ilke uyarınca, boşanmak isteyen ve karşı tarafın kusurlu olduğunu öne süren eş, bu kusurlu davranışları mahkeme önünde hukuka uygun delillerle kanıtlamak zorundadır. Delillerin niteliği ve sunuluş şekli, davanın sonucunu doğrudan etkiler.

İspat yükümlülüğü, dayanılan boşanma sebebine göre değişiklik gösterir. Örneğin, zina (TMK m. 161) gibi özel bir sebebe dayanılıyorsa, davacının sadece zina eyleminin varlığını ispatlaması yeterlidir. Ancak evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m. 166/1) gibi genel bir sebebe dayanılıyorsa, davacı hem karşı tarafın kusurlu eylemlerini hem de bu eylemler yüzünden ortak hayatın kendisi için çekilmez hale geldiğini ispatlamalıdır. Boşanma davalarında sıklıkla kullanılan delil türleri şunlardır:

Tanık Beyanları: Tarafların iddialarını doğrulayan veya çürüten, olaylara bizzat şahit olmuş kişilerin (akrabalar dahil) beyanlarıdır.
Mesajlar ve Sosyal Medya İçerikleri: WhatsApp, SMS, Instagram, Facebook gibi platformlardaki yazışmalar, paylaşımlar ve fotoğraflar önemli delillerdir. Ancak bu delillerin hukuka uygun yollarla elde edilmiş olması esastır.
Banka Kayıtları ve Kredi Kartı Ekstreleri: Özellikle ekonomik şiddet veya sadakatsizlik (örneğin, sürekli bir otele veya kuyumcuya yapılan harcamalar) iddialarını destekleyebilir.
Fotoğraf ve Video Kayıtları: Tarafların sosyal yaşantısı, sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışları gibi konuları ispatlamak için kullanılabilir.
Otel ve Seyahat Kayıtları: Zina iddiasının ispatında sıkça başvurulan delillerdir. Mahkeme, ilgili yerlerden bu kayıtların celbini isteyebilir.
Mahkeme Kararları ve Soruşturma Dosyaları: Eşe karşı işlenmiş bir suç nedeniyle verilen mahkumiyet kararları veya devam eden ceza soruşturmaları, boşanma davasında delil olarak kullanılabilir.

Delillerin elde ediliş biçimi, davanın kaderini belirleyebilir. Kural olarak, hukuka aykırı yollarla (örneğin, eşin telefonuna casus yazılım yükleyerek) elde edilen deliller mahkemede kullanılamaz. Ancak Yargıtay, boşanma davalarının mahremiyeti gereği, başka türlü ispat imkanı olmayan ve ani gelişen durumlarda, bir defaya mahsus olarak elde edilen ses kaydı gibi delillerin istisnai olarak kabul edilebileceğine dair kararlar vermektedir. Bu ayrım çok hassas olduğundan, eldeki delilin hukuki niteliğinin bir avukat tarafından değerlendirilmesi hayati önem taşır.

Bir boşanma davası nasıl açılır sorusunun ilk adımı, iddiaları destekleyecek delillerin toplanması ve stratejik bir şekilde organize edilmesidir. Sağlam delillere dayanmayan bir dava dilekçesi, davanın reddedilme riskini artırır. Bu nedenle, dava açmadan önce tüm kanıtları bir araya getirmek ve hukuki bir değerlendirme yapmak esastır.

Boşanma Davasında Hangi Deliller Mahkemeye Sunulabilir?

Çekişmeli boşanma davasında, tarafların boşanmaya sebep olan olaylara ilişkin iddialarını ispatlaması esastır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) uyarınca hâkim, tarafların ileri sürdüğü delillerle bağlıdır ve bu deliller üzerinden bir kusur değerlendirmesi yapar. Bu nedenle, davanın seyrini ve sonucunu doğrudan etkileyecek olan delillerin doğru ve usulüne uygun şekilde mahkemeye sunulması hayati önem taşır.

Boşanma davaları, doğası gereği özel hayatın gizliliği alanında gerçekleşen olayları konu aldığından, delil yelpazesi oldukça geniştir. Hâkim, delilleri serbestçe takdir etme yetkisine sahiptir. Taraflar, iddialarını ispatlamak için hukuka uygun olmak kaydıyla her türlü delili kullanabilirler. Bu deliller arasında başlıcaları şunlardır:

Tanık Beyanları: Boşanma davalarının en temel delillerinden biridir. Boşanmaya neden olan olaylara (şiddet, hakaret, aldatma vb.) bizzat şahit olan kişilerin beyanları, hâkimin kanaatinin oluşmasında etkilidir.
Mesajlar ve Sosyal Medya İçerikleri: WhatsApp yazışmaları, SMS mesajları, e-postalar, sosyal medya (Instagram, Facebook vb.) paylaşımları ve mesajlaşmaları, tarafların kusurunu ortaya koyan önemli delillerdir. Bu delillerin ekran görüntüleri veya dökümleri dosyaya sunulmalıdır.
Fotoğraflar ve Video Kayıtları: Özellikle zina (aldatma) veya güven sarsıcı davranış iddialarında, tarafların üçüncü kişilerle çekilmiş samimi fotoğrafları veya videoları delil olarak kullanılabilir.
Banka Kayıtları ve Kredi Kartı Ekstreleri: Ekonomik şiddet, ailenin geçimini ihmal etme veya sadakat yükümlülüğüne aykırı harcamaların (örneğin, otel veya hediye alımı) ispatında kullanılır.
Otel ve Seyahat Kayıtları: Zina şüphesini güçlendiren, eşin bir başkasıyla aynı otelde konakladığını veya seyahat ettiğini gösteren belgeler önemli delillerdir.
Bilirkişi Raporları: Mal paylaşımına konu malların değerinin tespiti, ziynet eşyalarının değerinin hesaplanması veya akıl hastalığı gibi iddiaların ispatı için uzman bilirkişilerden rapor alınması talep edilebilir.
Polis, Jandarma veya Savcılık Kayıtları: Aile içi şiddet vakalarında tutulan tutanaklar, uzaklaştırma kararları veya ceza soruşturması dosyaları, fiziksel şiddetin varlığını ispatlayan güçlü delillerdir.

Bu delillerin dava dilekçesinde açıkça belirtilmesi ve hangi vakıayı ispatlamak için sunulduğunun açıklanması, yargılamanın sağlıklı ilerlemesi için zorunludur. Delillerini süresinde sunmayan taraf, iddiasını ispatlama hakkını kaybedebilir.

Aile Bireyleri ve Akrabaların Tanıklığı Mahkemede Geçerli Midir?

Boşanma davalarında en sık karşılaşılan durumlardan biri, tanıkların tarafların yakın akrabaları veya aile bireyleri olmasıdır. Taraflar, genellikle anne, baba, kardeş gibi birinci derece yakınlarının tanıklığının mahkeme tarafından taraflı bulunacağı ve kabul edilmeyeceği yönünde bir endişe taşır. Ancak bu endişe hukuken yersizdir ve yerleşik Yargıtay içtihatları ile çürütülmüştür.

Hukukumuzda tanıklık için akrabalık bir engel teşkil etmez. Aksine, evlilik birliği içinde yaşanan ve çoğu zaman dört duvar arasında kalan olaylara en yakından şahit olan kişiler genellikle aile bireyleridir. Bu nedenle, onların görgüye dayalı bilgileri davanın aydınlatılması için kritik öneme sahiptir. Yargıtay’ın istikrar kazanmış kararlarına göre, akrabalık veya diğer bir yakınlık, tek başına tanık beyanını değerden düşürücü bir sebep sayılamaz. Hâkimin görevi, tanığın beyanlarını diğer delillerle birlikte değerlendirerek bir kanaate varmaktır.

Avukatlık pratiğinde, aile bireylerinin tanıklığının etkinliği, beyanlarının tutarlılığı ve samimiyetine bağlıdır. Hâkim, tanığın beyanlarında abartı, çelişki veya açıkça taraf tutma eğilimi gözlemlerse, bu tanıklığa daha az itibar edebilir. Bu nedenle, akraba olan tanıkların, sadece bizzat gördükleri ve duydukları olayları, yorum katmadan, olduğu gibi ve çelişkisiz bir şekilde anlatmaları, tanıklığın gücünü artırır. Başka delillerle (mesaj, fotoğraf vb.) desteklenen akraba tanıklığı, boşanma davasında son derece etkili bir ispat aracıdır.

Sonuç olarak, boşanma davasında anne, baba, kardeş veya diğer yakın akrabalar tanık olarak dinlenebilir ve beyanları geçerlidir. Önemli olan, bu tanıkların beyanlarının görgüye dayalı, samimi ve diğer delillerle uyumlu olmasıdır. Davada başka tanık bulunmuyorsa, sadece akraba tanıkların beyanlarına dayanılarak dahi karar verilebilir.

Hukuka Aykırı Deliller: Gizli Ses Kaydı veya Casus Yazılım Delil Olarak Kullanılabilir Mi?

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte, eşlerin birbirlerinin kusurlarını ispatlamak amacıyla gizli ses kaydı, video kaydı veya telefonlara yüklenen casus yazılımlar gibi yöntemlere başvurduğu görülmektedir. Ancak bu yollarla elde edilen delillerin durumu oldukça hassastır ve genel kural olarak hukuka aykırı delil kabul edilirler. Anayasa ve Türk Ceza Kanunu (TCK), özel hayatın gizliliğini ve haberleşmenin gizliliğini güvence altına almıştır.

Yargıtay yerleşik içtihatlarında, bir delilin mahkemede kullanılabilmesi için hukuka uygun yollarla elde edilmiş olması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu kapsamda;

Eşin telefonuna gizlice casus yazılım yükleyerek elde edilen tüm veriler (konum bilgisi, mesajlar, ortam dinlemesi) kesinlikle hukuka aykırıdır ve delil olarak kabul edilmez.
Ortak konuta veya eşin arabasına sürekli kayıt yapan bir ses kayıt cihazı yerleştirmek suretiyle elde edilen kayıtlar, planlı ve sistematik bir eylem olduğu için hukuka aykırıdır ve delil olarak kullanılamaz.
Bu tür eylemleri gerçekleştiren eş, ayrıca TCK m. 132 (Haberleşmenin Gizliliğini İhlal) ve TCK m. 134 (Özel Hayatın Gizliliğini İhlal) uyarınca suç işlemiş olur ve hakkında ceza davası açılabilir.

Bununla birlikte, Yargıtay’ın çok istisnai durumlarda kabul ettiği bir görüş bulunmaktadır. Buna göre, bir kişinin kendisine karşı işlenmekte olan bir suçu (örneğin hakaret, tehdit) veya evlilik birliğini ağır şekilde sarsan bir eylemi (örneğin aldatma ikrarı) başka türlü ispatlama imkânı yoksa ve bu durumu ani gelişen bir olay üzerine, tesadüfen ve sadece o anı kurtarmak amacıyla kayda alması durumunda, bu kayıt delil olarak değerlendirilebilmektedir. Bu istisnanın uygulanabilmesi için eylemin planlı ve sistematik olmaması, başka delil elde etme imkanının bulunmaması ve delil yaratma kastının olmaması gibi çok sıkı şartlar aranmaktadır.

Pratikte bu yola başvurmak son derece risklidir. Elde edilen delilin mahkeme tarafından hukuka aykırı bulunma ihtimali yüksek olduğu gibi, bu eylemi gerçekleştiren eşin bir de ceza soruşturmasıyla karşı karşıya kalması olasıdır. Bu nedenle, delil toplama sürecinde mutlaka hukuki destek alınmalı ve yasalara uygun hareket edilmelidir.

Fotoğraf ve Bilirkişi Raporu ile Ziynet Eşyası Alacağı Nasıl İspatlanır?

Düğün takıları (ziynet eşyaları), boşanma davalarında sıklıkla uyuşmazlık konusu olan ve mal paylaşımından ayrı olarak talep edilen kişisel mallardır. Ziynet eşyası alacağı davasında ispat yükü, bu eşyaların varlığını ve kendisinde olmadığını iddia eden taraftadır. Bu ispat sürecinde fotoğraf ve bilirkişi raporu kritik rol oynar.

İspat süreci genellikle şu adımlardan oluşur:

Ziynetlerin Varlığının İspatı: Davacı, öncelikle düğünde kendisine iddia ettiği miktarda ve nitelikte ziynet takıldığını ispatlamalıdır. Bu aşamada en güçlü deliller düğün fotoğrafları ve video kayıtlarıdır. Bu görsel materyallerde, takıların kim tarafından takıldığı, cinsi (bilezik, çeyrek altın vb.) ve yaklaşık sayısı net bir şekilde görülebilir. Ayrıca düğüne katılan ve takı merasimine şahit olan kişilerin tanıklığı da bu iddiayı destekler.
Ziynetlerin Değerinin Tespiti: Ziynetlerin varlığı ispatlandıktan sonra, mahkeme bu takıların değerinin belirlenmesi için dosyayı bir bilirkişiye gönderir. Genellikle bir kuyumcu olan bilirkişi, dosyaya sunulan fotoğraf ve videoları inceler. Bu inceleme sonucunda takıların cinsi, ayarı, gramajı ve dava tarihindeki piyasa değeri (rayiç bedel) hakkında detaylı bir rapor hazırlar. Bu rapora bilirkişi raporu denir ve mahkeme, hükmedeceği alacak miktarını bu rapora göre belirler.
Ziynetlerin Kimde Kaldığının İspatı: Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, ziynet eşyalarının hayatın olağan akışı gereği kadının üzerinde veya onun tasarrufunda olduğu kabul edilir. Bu nedenle, ziynetlerin evden ayrılırken zorla elinden alındığını, evde kaldığını veya eşi tarafından alınıp bozdurulduğunu iddia eden kadın, bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür. Bu durum tanık beyanları veya erkeğin kendi ikrarı ile ispatlanabilir.

Uygulamada, davacının boşanma davası dilekçesi ekinde düğün fotoğraflarını sunması ve ziynetlerin değerinin tespiti için bilirkişi incelemesi talep etmesi gerekmektedir. Fotoğrafların net olması ve bilirkişinin incelemesine elverişli olması, davanın lehe sonuçlanma ihtimalini önemli ölçüde artırır.

Çekişmeli Boşanma Davası Ne Kadar Sürer ve Yargılama Aşamaları Nelerdir?

Çekişmeli boşanma davası nasıl açılır sorusunu soran tarafların en çok merak ettiği konulardan biri de davanın ne kadar süreceğidir. Davanın süresi; mahkemenin iş yoğunluğuna, delillerin toplanma hızına, tanık sayısına ve davanın karmaşıklığına göre değişmekle birlikte, ilk derece mahkemesindeki bir yargılamanın ortalama 1,5 ila 2,5 yıl sürebileceği söylenebilir. Bu süre, istinaf ve temyiz gibi kanun yollarına başvurulması halinde daha da uzayacaktır.

Çekişmeli bir boşanma davasının yargılama süreci, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda belirtilen belirli aşamalardan oluşur. Bu süreç, davanın adil ve düzenli bir şekilde ilerlemesini sağlar. Sürecin temel aşamaları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Yargılama Aşaması	Açıklama	Ortalama Süre
Dava Dilekçesinin Verilmesi	Davacının, boşanma sebeplerini, taleplerini (nafaka, tazminat, velayet) ve delillerini içeren boşanma davası dilekçesi ile yetkili Aile Mahkemesi’ne başvurması ve gerekli harçları yatırmasıyla dava başlar.	1-2 Hafta
Dilekçeler Teatisi	Dava dilekçesinin davalıya tebliğ edilmesiyle başlar. Davalı cevap dilekçesi sunar, davacı cevaba cevap verir ve davalı ikinci cevap dilekçesini sunar. Bu aşamada taraflar iddia ve savunmalarını yazılı olarak bildirir.	2-4 Ay
Ön İnceleme Duruşması	Dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra mahkeme, tarafların anlaştığı ve anlaşamadığı hususları tespit etmek, delillerin sunulması için süre vermek üzere bir duruşma yapar.	4-6 Ay
Tahkikat Aşaması	Davanın en uzun süren aşamasıdır. Mahkeme, tarafların bildirdiği tanıkları dinler, ilgili kurumlardan belgeleri (banka, SGK vb.) toplar, bilirkişi incelemesi yaptırır ve tüm delilleri değerlendirir. Genellikle birden fazla duruşma yapılır.	10-18 Ay
Sözlü Yargılama ve Hüküm	Tahkikat tamamlandıktan sonra, taraflara son sözleri sorulur ve hâkim davayla ilgili kısa kararını (hüküm) açıklar.	2-3 Ay
Gerekçeli Karar ve Kanun Yolları	Hâkimin kısa kararını hukuki gerekçeleriyle açıkladığı detaylı karar yazılır ve taraflara tebliğ edilir. Tarafların bu karara karşı İstinaf ve sonrasında Temyiz mahkemelerine başvurma hakkı vardır.	1-2 Yıl+

Bu süreç, bir avukat desteği ile yürütüldüğünde daha sağlıklı ve hızlı ilerleyebilir. Dilekçelerin usulüne uygun hazırlanması, delillerin zamanında sunulması ve duruşmaların etkin takibi, davanın süresini kısaltan önemli faktörlerdir.

Dava Sürecinde Tarafların Hak ve Yükümlülükleri Nelerdir?

Boşanma davası, taraflar için sadece duygusal değil, aynı zamanda usuli hak ve yükümlülüklerin de ön plana çıktığı hukuki bir süreçtir. Tarafların bu süreçteki rollerini, haklarını ve uymaları gereken kuralları bilmeleri, davanın adil ve usulüne uygun ilerlemesi için temel bir gerekliliktir. Bu hak ve yükümlülüklere uyulmaması, davanın seyrini olumsuz etkileyebilir ve hak kayıplarına yol açabilir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ve Türk Medeni Kanunu (TMK) çerçevesinde, boşanma davasının tarafları olan davacı ve davalının temel hak ve yükümlülükleri şu şekilde özetlenebilir:

Doğruyu Söyleme Yükümlülüğü: Taraflar, dava boyunca mahkemeye sundukları beyanlarda ve delillerde doğruyu söylemekle yükümlüdürler. Mahkemeyi kasten yanıltmaya yönelik davranışlar, davanın sonucunu ve özellikle kusur oranlarının tespitini aleyhlerine çevirebilir.
Dürüst Davranma ve Hakkı Kötüye Kullanmama: Taraflar, dava sürecini kasten uzatmak, delilleri karartmak veya karşı tarafı taciz etmek gibi dürüstlük kuralına aykırı davranışlardan kaçınmalıdır. Bu tür eylemler, yargılama giderlerine ve hatta tazminata mahkum edilme riski doğurur.
İddialarını İspat Yükümlülüğü: Çekişmeli boşanma davalarında her taraf, dayandığı olguları (örneğin aldatma, şiddet, terk) hukuka uygun delillerle ispatlamak zorundadır. Mahkeme, soyut iddialara dayanarak karar veremez.
Duruşmalara Katılma: Taraflar veya avukatları, mahkemenin belirlediği duruşma günlerinde hazır bulunmalıdır. Geçerli bir mazeret olmaksızın duruşmaya katılmamak, dosyanın işlemden kaldırılmasına veya mevcut delil durumuna göre karar verilmesine neden olabilir.
Yargılama Giderlerini Karşılama: Dava açılırken davacı tarafından yatırılan “boşanma davası ücreti” ve harçlar, yargılama giderlerinin bir parçasıdır. Dava sonunda haksız çıkan taraf, kural olarak tüm yargılama giderlerini ve karşı tarafın vekalet ücretini ödemeye mahkum edilir.

Avukatlık pratiğinde sıkça rastlanan bir hata, tarafların mal paylaşımı davasını düşünerek boşanma davası esnasında malvarlıklarını veya gelirlerini gizlemeye çalışmalarıdır. Bu durum, HMK kapsamında dürüst davranma yükümlülüğünün ihlali anlamına gelir. Mahkeme tarafından bu durumun tespiti halinde, sadece boşanma davasındaki kusur oranını etkilemekle kalmaz, aynı zamanda mal rejimi tasfiyesi davasında da kişinin aleyhine çok ciddi sonuçlar doğurabilir ve güvenilirliğini zedeler.

Bu süreçte tarafların en temel hakkı ise adil yargılanma hakkıdır. Bu hak kapsamında taraflar, iddialarını ve savunmalarını mahkeme önünde serbestçe dile getirebilir, delillerini sunabilir ve hukuki dinlenilme talep edebilirler. Davanın her aşamasında şeffaflık ve tarafların eşitliği esastır.

Dilekçeler Aşaması, Ön İnceleme ve Tahkikat Süreçleri Nasıl İşler?

“Boşanma davası nasıl açılır?” sorusunun cevabı, yalnızca bir dava dilekçesi sunmaktan ibaret değildir. Dava açıldıktan sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre işleyen belirli aşamalar mevcuttur. Bu aşamaları bilmek, davanın seyrini öngörmek ve stratejik adımlar atmak açısından kritik öneme sahiptir.

Çekişmeli bir boşanma davası temelde şu aşamalardan oluşur:

Dilekçeler Teatisi (Karşılıklı Dilekçe Aşaması): Bu aşama, tarafların iddia ve savunmalarını yazılı olarak mahkemeye sunduğu temel evredir.

Dava Dilekçesi: Davacı, boşanma sebeplerini, delillerini ve taleplerini (nafaka, tazminat, velayet) içeren dilekçeyi mahkemeye sunarak davayı başlatır.
Cevap Dilekçesi: Davalı, dava dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin süre içinde iddialara karşı cevaplarını ve kendi delillerini sunar. Varsa karşı boşanma davasını da bu dilekçeyle açabilir.
Cevaba Cevap ve İkinci Cevap Dilekçeleri: Taraflar, birer kez daha dilekçe sunarak iddia ve savunmalarını genişletebilirler. Bu aşama tamamlandığında, kural olarak yeni bir iddia veya savunma ileri sürülemez.

Ön İnceleme Duruşması: Dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra mahkeme, bir duruşma günü belirler. Bu duruşmanın amacı;

Tarafların anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tespit etmek,
Uyuşmazlık konularını netleştirmek,
Tarafları uzlaşmaya veya arabuluculuğa teşvik etmek,
Delillerin sunulması ve toplanması için gerekli ara kararları oluşturmaktır. Bu aşamada mahkeme genellikle bir tensip zaptı düzenleyerek yapılacak işlemleri belirler.

Tahkikat Aşaması: Bu aşama, davanın esasına girildiği ve delillerin toplandığı en uzun evredir. Mahkeme bu süreçte;

Tarafların bildirdiği tanıkları dinler.
İlgili kurumlardan (banka, SGK, emniyet) müzekkere ile bilgi ve belge talep eder.
Gerekli görülmesi halinde bilirkişi incelemesi (örneğin, mal varlığı tespiti veya kusur değerlendirmesi için) yaptırır.
Çocukların velayeti konusunda pedagog veya sosyal hizmet uzmanından rapor alır.

Sözlü Yargılama ve Hüküm: Tahkikat tamamlandıktan sonra mahkeme, taraflara son beyanları için söz hakkı verir ve ardından nihai kararını açıklar.

Boşanma davasının en kritik aşaması, dilekçeler teatisidir. Çünkü Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre “iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı” bu aşamanın tamamlanmasıyla başlar. Yani, boşanma davası dilekçesi ve cevap dilekçelerinde dayanılmayan bir vakıa veya delil, sonradan kural olarak (ıslah hakkı saklı kalmak kaydıyla) ileri sürülemez. Bu nedenle, ilk dilekçelerin eksiksiz ve stratejik olarak hazırlanması, davanın kaderini belirler.

Bu süreçte her aşamanın kanunla belirlenmiş sürelere tabi olduğunu unutmamak gerekir. Sürelerin kaçırılması, ciddi hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle, çekişmeli boşanma davası sürecinin bir avukat aracılığıyla takip edilmesi, usuli hataların önüne geçilmesi adına büyük önem taşır.

Boşanma Davası Sırasında Uzaklaştırma (Koruma Tedbiri) Kararı Nasıl Alınır?

Boşanma süreçleri, ne yazık ki bazen taraflardan birinin fiziksel, psikolojik veya ekonomik şiddetine sahne olabilmektedir. Kanun koyucu, bu gibi durumlarda şiddet mağdurunu korumak amacıyla özel ve hızlı bir mekanizma öngörmüştür. 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında alınan koruma tedbirleri, boşanma davası devam ederken can güvenliğini sağlamak için hayati bir araçtır.

Koruma tedbiri (halk arasında bilinen adıyla uzaklaştırma kararı), şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişileri korumak amacıyla Aile Mahkemesi hakimi tarafından verilen geçici bir karardır. Bu kararın alınması için boşanma davası açılmış olması şart değildir; şiddet tehdidi altında olan herkes bu yola başvurabilir.

Başvuru Yeri: Koruma tedbiri talebi, en yakın Aile Mahkemesi’ne, bulunulan yerdeki mülki amire (kaymakamlık/valilik) veya polis/jandarma karakollarına yapılabilir. Başvurular harç ve masraftan muaftır.
Delil Şartı: Bu tedbirlerin alınabilmesi için şiddetin kesin olarak ispatlanması gerekmez. Şiddetin varlığına dair makul şüphe uyandıran beyan ve olgular, hakimin tedbir kararı vermesi için genellikle yeterlidir. Sürecin aciliyeti nedeniyle hakim, karşı tarafı dinlemeden de karar verebilir.
Verilebilecek Tedbirler: Hakim, somut olayın özelliklerine göre şu gibi kararlar alabilir:
- Şiddet uygulayanın ortak konuttan derhal uzaklaştırılması.
- Korunan kişinin konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmasının yasaklanması.
- Telefon, sosyal medya gibi iletişim araçlarıyla rahatsız etmesinin engellenmesi.
- Varsa silahlarına el konulması.
- Korunan kişinin kişisel bilgilerinin gizli tutulması.
Kararın Süresi ve İhlali: Koruma kararları genellikle 1 ila 6 ay arasında bir süre için verilir ve tehlikenin devam etmesi halinde uzatılabilir. Şiddet uygulayan tarafın bu karara aykırı davranması, hakkında 3 günden 10 güne kadar zorlama hapsi uygulanmasını gerektirir.

Boşanma davası devam ederken alınan bir uzaklaştırma kararı, yalnızca fiziki koruma sağlamakla kalmaz, aynı zamanda dava dosyasında şiddet vakıasının varlığına dair önemli bir delil niteliği taşır. Bu durum, mahkemenin kusur belirlemesi, velayet ve manevi tazminat gibi konularda karar verirken dikkate alacağı önemli bir unsurdur. Şiddet veya tehdit altında olan tarafın, can güvenliğini sağlamak ve hukuki pozisyonunu güçlendirmek adına bu yola başvurmaktan çekinmemesi gerekir.

Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat Hangi Şartlarda Talep Edilebilir?

Çekişmeli boşanma davalarının en önemli sonuçlarından biri de tazminat talepleridir. Boşanma nedeniyle uğranılan zararların giderilmesi amacıyla Türk Medeni Kanunu, iki temel tazminat türü düzenlemiştir: maddi tazminat ve manevi tazminat. Bu tazminatların talep edilebilmesi için kanunda belirtilen belirli şartların bir arada bulunması zorunludur.

Maddi ve manevi tazminat, boşanmanın fer’i (eki) niteliğindedir; yani bu taleplerin karara bağlanabilmesi için öncelikle mahkemenin boşanma kararı vermesi gerekir. Temel şartlar ve farkları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Kriter	Maddi Tazminat (TMK m. 174/1)	Manevi Tazminat (TMK m. 174/2)
Amacı	Boşanma nedeniyle mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen tarafın uğradığı maddi kaybı gidermek. (Örn: Eşin maddi desteğinden yoksun kalmak)	Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakları saldırıya uğrayan tarafın yaşadığı acı, elem ve üzüntüyü hafifletmek.
Temel Şartları	- Tazminat talep eden eşin kusursuz veya diğer eşten daha az kusurlu olması. - Diğer eşin kusurlu olması. - Boşanma yüzünden mevcut veya beklenen bir menfaatinin (ekonomik desteğin) zedelenmiş olması.	- Tazminat talep eden eşin kusursuz veya diğer eşten daha az kusurlu olması. - Diğer eşin kusurlu olması. - Kusurlu eşin eyleminin, diğer eşin kişilik haklarına bir saldırı niteliği taşıması.
Örnek Durumlar	Evlilik boyunca çalışmamış ve eşinin geliriyle geçinen bir kadının, boşanma sonrası bu destekten mahrum kalması.	Eşin aldatılması (zina), sürekli hakarete veya fiziksel şiddete maruz kalması, toplum önünde küçük düşürülmesi.

Her iki tazminat türü için de en temel koşul, kusur durumudur. Boşanmada daha ağır kusurlu olan veya tam kusurlu olan eş, diğer eşten tazminat talep edemez. Eşit kusurlu olmaları durumunda da Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre tazminata hükmedilmez. Bu nedenle, çekişmeli boşanma davasında kusurun ispatı, tazminat taleplerinin akıbeti için doğrudan belirleyicidir. Hakim, tazminat miktarını belirlerken tarafların ekonomik ve sosyal durumlarını, kusurun ağırlığını ve hakkaniyet ilkesini göz önünde bulundurur.

Boşanma Davasında Nafaka Türleri ve Miktarının Belirlenmesi

Nafaka, boşanma davasının ve sonrasının en hassas konularından biridir. Kanun, evlilik birliğinin sona ermesiyle maddi sıkıntıya düşebilecek olan eşi ve müşterek çocukları korumak amacıyla çeşitli nafaka türleri düzenlemiştir. Nafakanın miktarı ve türü, talep edenin ihtiyacına ve talep edilenin mali gücüne göre belirlenir.

Boşanma sürecinde ve sonucunda karşımıza üç temel nafaka türü çıkmaktadır:

1. Tedbir Nafakası

Boşanma davası açıldığı andan itibaren, mahkeme kararı kesinleşinceye kadar olan süreçte, ekonomik olarak zor durumda kalacak olan eş veya ergin olmayan çocuklar lehine hükmedilen geçici nafakadır. Tedbir nafakasının en önemli özelliği şunlardır:

Kusur Aranmaz: Mahkeme, tedbir nafakasına hükmederken tarafların boşanmadaki kusur oranlarına bakmaz. Sadece talep edenin ihtiyacı ve diğer eşin ödeme gücü dikkate alınır.
Geçicidir: Bu nafaka, dava süresince geçerlidir. Boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte kendiliğinden sona erer ve yerini iştirak veya yoksulluk nafakasına bırakabilir.
Talep Olmasa da Hükmedilebilir: Hakim, çocuğun üstün yararını gözeterek, talep olmasa dahi çocuklar için re’sen (kendiliğinden) tedbir nafakasına karar verebilir.

2. İştirak Nafakası (Çocuk Nafakası)

Boşanma kararı kesinleştikten sonra, velayeti kendisine verilmeyen eşin, müşterek çocuğun bakım, eğitim, sağlık gibi giderlerine mali gücü oranında katılması amacıyla ödediği nafakadır. Bu nafaka, çocuğun bir hakkıdır.

Velayetle Bağlantılıdır: Velayeti almayan ebeveyn, çocuğun giderlerine katılmakla yükümlüdür.
Çocuğun Ergin Olmasına Kadar Devam Eder: İştirak nafakası, kural olarak çocuk 18 yaşını doldurana kadar devam eder. Ancak, çocuk eğitim hayatına devam ediyorsa, ayrı bir dava ile “yardım nafakası” adı altında destek talep etme hakkı saklıdır.

3. Yoksulluk Nafakası

Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olan tarafın, diğer eşten mali gücü oranında talep edebileceği nafakadır. Yoksulluk nafakasına hükmedilebilmesi için bazı şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:

Ağır Kusurlu Olmamak: Nafaka talep eden eşin, boşanmada diğer eşten daha ağır kusurlu olmaması şarttır. Eşit kusur halinde yoksulluk nafakası talep edilebilir.
Yoksulluğa Düşme Tehlikesi: Boşanma sonucunda kişinin geçimini sağlayamayacak duruma gelmesi veya mevcut yaşam standardının ciddi şekilde düşmesi gerekir.
Süresizdir (Kural Olarak): Mevcut düzenlemeye göre yoksulluk nafakası süresizdir. Ancak, nafaka alacaklısının evlenmesi, evli gibi yaşaması veya yoksulluğunun ortadan kalkması durumunda mahkeme kararıyla kaldırılabilir.

Nafaka miktarının belirlenmesinde en temel belge, tarafların doldurduğu Sosyal ve Ekonomik Durum (SED) Araştırma Formu ve mahkemenin ilgili kurumlardan (SGK, tapu, bankalar) topladığı bilgilerdir. Hakim, tarafların beyan ettiği gelir ve giderleri, üzerlerine kayıtlı mal varlıklarını, yaşam standartlarını ve çocuğun ihtiyaçlarını (okul masrafı, servis, gıda vb.) bir bütün olarak değerlendirerek hakkaniyete uygun bir miktar takdir eder. Bu nedenle, ekonomik durumun doğru ve belgeli bir şekilde mahkemeye sunulması, nafaka miktarının adil belirlenmesi için zorunludur.

Nafaka alacağının ödenmemesi durumunda, alacaklı taraf icra takibi başlatabilir. Nafaka borcunu ödemeyen taraf hakkında, şikayet üzerine tazyik hapsi (zorlama hapsi) kararı verilebilir. Bu durum, nafakanın kamu düzeni açısından ne denli önemli kabul edildiğini göstermektedir.

Düğün Takıları (Ziynet Eşyaları) Kime Aittir ve Nasıl Talep Edilir?

Boşanma davalarında en çekişmeli konulardan biri, evlilik birliği içinde hediye edilen ziynet eşyalarının kime ait olduğudur. Düğün takıları, Yargıtay’ın yerleşik içtihatları uyarınca, kime takıldığına bakılmaksızın kadına ait kabul edilen kişisel mallardır ve bu malların boşanma sürecinde nasıl talep edileceğinin bilinmesi, hak kaybı yaşanmasını önler.

Türk Medeni Kanunu ve Yargıtay kararları, düğün takılarının mülkiyeti konusunda net bir çerçeve çizmiştir. Kural olarak, evlilik sırasında kadına takılan her türlü ziynet eşyası (bilezik, çeyrek altın, takı seti vb.) ona bağışlanmış sayılır ve onun kişisel malı haline gelir. Bu kuralın istisnaları ve talep süreci şu şekildedir:

Mülkiyetin Tespiti: Yargıtay’ın istikrar kazanmış kararlarına göre, erkeğe takılan ziynetlerden kadına özgü olanlar (bilezik, küpe, kolye gibi) yine kadına ait sayılır. Erkeğe özgü olanlar (örneğin erkek saati) erkeğe ait olur. Her iki cinse de uygun olan veya para gibi ziynetlerin aidiyeti konusunda ise kime takıldığı önem kazanır. Ancak genel ve en güçlü kural, ziynetlerin kadının hakkı olduğudur.
İade Yükümlülüğü: Düğün takılarının evliliğin ortak giderleri (borç ödeme, ev kirası, faturalar) için kullanılmış olması, erkeğin iade sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Erkeğin bu sorumluluktan kurtulabilmesi için, kadının bu ziynetleri “iade almamak üzere” ve kendi özgür iradesiyle verdiğini ispatlaması gerekir. Kadının rızasıyla takıların bozdurulmuş olması, bağışlandığı anlamına gelmez.
Talep Yöntemi: Ziynet eşyaları için açılacak davalarda talep, kademeli olarak yapılmalıdır. İlk talep ziynetlerin aynen iadesi yönünde olmalıdır. Eğer ziynetler mevcut değilse ve aynen iade mümkün değilse, dava tarihindeki değerleri üzerinden bedellerinin ödenmesi talep edilmelidir. Bu talep, çekişmeli boşanma davası dilekçesi içinde ileri sürülebileceği gibi, ayrı bir dava ile de istenebilir.

Avukatlık pratiğinde en sık karşılaşılan yanılgı, erkeğin “Takıları düğün borçları için harcadık, bu nedenle iade borcum yok” savunmasıdır. Yargıtay, bu savunmayı kabul etmemektedir. İspat yükü erkeğin üzerindedir; takıların kadın tarafından geri istenmemek koşuluyla, baskı olmaksızın ve hür iradesiyle verildiğini erkek tarafı açıkça ispatlamak zorundadır. Aksi takdirde, takıların bedelini iade etmekle yükümlüdür.

Bu durumda, ziynet eşyalarını talep eden taraf, düğün fotoğrafları, video kayıtları, tanık beyanları gibi delillerle hangi takıların takıldığını ispatlamalıdır. Mahkeme, talep edilen ziynetlerin bilirkişi marifetiyle değerini tespit ettirecek ve aynen iade mümkün değilse bu bedelin ödenmesine karar verecektir. Ziynet alacağı davası, boşanmanın eki niteliğinde olmadığından, talep edilen bedel üzerinden nispi harç ödenmesi gerektiğini de unutmamak gerekir.

Boşanma Davası Sırasında Mal Varlığı Nasıl Korunur ve Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Boşanma davası açılacağı anlaşıldığında, eşlerden birinin diğerinden mal kaçırma amacıyla mülkiyetindeki varlıkları devretmesi sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bu riski ortadan kaldırmak için mahkemeden ihtiyati tedbir talep edilmesi hayati önem taşır. Mal paylaşımı ise boşanma kararının kesinleşmesinden sonra görülen ayrı bir dava ile gerçekleştirilir.

Mal varlığının korunması ve paylaşımı süreci iki temel aşamadan oluşur. İlk aşama dava sürecinde mal kaçırmayı önlemek, ikinci aşama ise yasal rejime göre malları tasfiye etmektir.

Mal Varlığının Korunması (İhtiyati Tedbir): Boşanma davası dilekçesi ile birlikte veya davanın herhangi bir aşamasında, eşlerin evlilik birliği içinde edindiği mallar üzerine tedbir konulması talep edilebilir. Bu tedbirler şunları içerebilir:
- Taşınmazlar (ev, arsa) için tapu kaydına “aile konutu şerhi” veya “satılamaz şerhi” konulması.
- Araçlar için trafik tescil kaydına devri engelleyici şerh konulması.
- Banka hesaplarındaki paralar üzerine bloke konulması.
- Şirket hisselerinin devrinin engellenmesi.
Mal Paylaşımının Yapılması (Mal Rejiminin Tasfiyesi): Türkiye’de 1 Ocak 2002 sonrası için yasal mal rejimi **“edinilmiş mallara katılma rejimi”**dir. Boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla bu rejim sona erer ve malların paylaşımı gündeme gelir. Paylaşım şu temel ilkelere dayanır:

Mal Türü	Açıklaması ve Paylaşımdaki Durumu
Edinilmiş Mal	Evlilik birliği içinde, eşlerin çalışmasının karşılığı olan veya sosyal güvenlik ödemeleri gibi bedel ödeyerek elde ettikleri mal varlığı değerleridir (maaş, tazminat, satın alınan ev/araba vb.). Kural olarak bu mallar yarı yarıya paylaşılır. Bu pay hakkına katılma alacağı denir.
Kişisel Mal	Eşlerden birinin sadece kişisel kullanımına yarayan eşyalar, evlilik öncesi sahip olduğu mallar, miras veya karşılıksız kazandırma (bağış) yoluyla elde ettiği mallardır. Kişisel mallar mal paylaşımına dahil edilmez; kime aitse onda kalır.

Bu durumda yapılması gereken, boşanma davası açılırken mal kaçırma ihtimaline karşı tüm mal varlıklarının listelenerek üzerlerine ihtiyati tedbir konulmasını talep etmektir. Boşanma davası kesinleştikten sonra ise, mal rejimi tasfiyesi davası açılarak, edinilmiş malların değerinin yarısı oranında katılma alacağı ve varsa katkı payı alacağı talep edilmelidir. Bu süreçlerin doğru yönetilmesi, “boşanma davası nasıl açılır” sorusunun en kritik finansal boyutunu oluşturur.

Boşanma Sürecinde Ortak Konut ve Arabayı Hangi Taraf Kullanır?

Boşanma sürecinin başlamasıyla birlikte eşlerin en temel sorunlarından biri, dava süresince kimin ortak konutta kalacağı ve ortak aracı kimin kullanacağıdır. Kanun koyucu, bu konuda hakimin geçici önlemler almasına olanak tanıyarak, tarafların barınma ve ulaşım gibi temel ihtiyaçlarını güvence altına almıştır. Bu kararda temel ölçüt, tarafların ve özellikle çocukların menfaatidir.

Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesi uyarınca hakim, boşanma davası süresince eşlerin barınmasına, geçimine ve malların yönetimine ilişkin geçici önlemleri re’sen (kendiliğinden) veya talep üzerine alır. Ortak konut ve araba hakkındaki karar da bu önlemler kapsamındadır.

Ortak Konutun Tahsisi: Hakim, dava süresince ortak konuttan hangi eşin yararlanacağına karar verir. Bu kararı verirken dikkate aldığı başlıca unsurlar şunlardır:
- Çocukların Durumu: Geçici velayet fiilen veya resmen hangi eşe verildiyse, çocukların alıştıkları ortamdan ayrılmamaları için konut genellikle o eşe tahsis edilir. Çocuğun üstün yararı ilkesi burada belirleyicidir.
- Şiddet Varlığı: Eğer bir eş diğerine şiddet uyguluyorsa, 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma kararı ile birlikte konutun şiddet mağduru eşe tahsis edilmesi kuvvetle muhtemeldir.
- Ekonomik Durum: Eşlerin hangisinin kendine yeni bir konut temin etme gücünün daha az olduğu değerlendirilir.
- Mülkiyet Durumu: Konutun tapusunun kimin üzerine olduğu, tahsis kararında tek başına belirleyici değildir. Kiralık bir evde oturan eşin adına kayıtlı olsa dahi, hakim diğer eşe tahsis kararı verebilir.
Ortak Aracın Tahsisi: Ortak kullanılan arabanın dava süresince kimde kalacağına da hakim karar verir. Bu kararda; aracı iş için kullanma zorunluluğu, çocukların okula veya doktora götürülmesi gibi ihtiyaçlar ve eşlerin ulaşım imkanları göz önünde bulundurulur.

Bu durumda yapılması gereken, boşanma davası dilekçesinde ortak konutun ve/veya arabanın dava süresince tarafınıza tahsis edilmesini gerekçeleriyle birlikte talep etmektir. Örneğin, çocukların velayetinin geçici olarak sizde olduğunu, onların düzeninin bozulmaması gerektiğini veya işinize arabayla gidip geldiğinizi belirterek talebinizi güçlendirebilirsiniz. Bu karar, boşanma davasının kesinleşmesine kadar geçerli olan geçici bir tedbirdir.

Boşanma Sonrası Nafaka veya Tazminat Ödenmezse Hangi Yasal Yollara Başvurulur?

Boşanma davası sonucunda mahkemenin hükmettiği nafaka veya tazminatın borçlu eş tarafından ödenmemesi, alacaklı taraf için ciddi bir mağduriyet yaratır. Ancak hukuk sistemi, mahkeme kararının fiilen uygulanmasını sağlamak amacıyla güçlü icra ve ceza mekanizmaları öngörmüştür. Özellikle ödenmeyen nafaka alacakları için hapis cezası gibi etkili bir yaptırım bulunmaktadır.

Nafaka ve tazminat alacaklarının tahsili için izlenecek yollar, alacağın türüne göre farklılık göstermektedir. Bu nedenle, hangi alacak için hangi yola başvurulacağını bilmek, sürecin hızla sonuçlanması için kritiktir.

Alacak Türü	İzlenecek Yasal Yol ve Sonuçları
Nafaka Alacağı (Tedbir, Yoksulluk, İştirak)	- İcra Takibi: Mahkeme kararı ile birlikte yetkili icra dairesine başvurularak ilamlı icra takibi başlatılır. - Nafaka Yükümlülüğünü İhlal Suçu: İcra takibine rağmen nafaka borcunu ödemeyen eş hakkında İcra Ceza Mahkemesi’ne şikayette bulunulur. Bu şikayet sonucunda, borçlu eş üç aya kadar tazyik hapsi (disiplin hapsi) ile cezalandırılabilir. Hapis cezasının infazına başlandıktan sonra borcun ödenmesi halinde borçlu tahliye edilir.
Maddi ve Manevi Tazminat Alacağı	- İcra Takibi: Tıpkı nafakada olduğu gibi, mahkeme kararına dayalı olarak ilamlı icra takibi başlatılır. - Haciz İşlemleri: Borçlu ödeme yapmazsa, maaşının bir kısmına, banka hesaplarına, araçlarına veya taşınmazlarına haciz konularak alacak tahsil edilmeye çalışılır. - Not: Tazminat borcunun ödenmemesi, tazyik hapsi sebebi oluşturmaz. Yaptırımı sadece mal varlığına yöneliktir.

Alacak Türü

İzlenecek Yasal Yol ve Sonuçları

Nafaka Alacağı (Tedbir, Yoksulluk, İştirak)

- İcra Takibi: Mahkeme kararı ile birlikte yetkili icra dairesine başvurularak ilamlı icra takibi başlatılır. - Nafaka Yükümlülüğünü İhlal Suçu: İcra takibine rağmen nafaka borcunu ödemeyen eş hakkında İcra Ceza Mahkemesi’ne şikayette bulunulur. Bu şikayet sonucunda, borçlu eş üç aya kadar tazyik hapsi (disiplin hapsi) ile cezalandırılabilir. Hapis cezasının infazına başlandıktan sonra borcun ödenmesi halinde borçlu tahliye edilir.

Maddi ve Manevi Tazminat Alacağı

- İcra Takibi: Tıpkı nafakada olduğu gibi, mahkeme kararına dayalı olarak ilamlı icra takibi başlatılır. - Haciz İşlemleri: Borçlu ödeme yapmazsa, maaşının bir kısmına, banka hesaplarına, araçlarına veya taşınmazlarına haciz konularak alacak tahsil edilmeye çalışılır. - Not: Tazminat borcunun ödenmemesi, tazyik hapsi sebebi oluşturmaz. Yaptırımı sadece mal varlığına yöneliktir.

Nafaka borcunun ödenmemesi durumunda başvurulan tazyik hapsi, bir suç karşılığı verilen adli hapis cezasından farklıdır. Amacı borçluyu cezalandırmak değil, borcunu ödemeye zorlamaktır. Bu nedenle, borçlu hapse girse dahi nafaka borcu ortadan kalkmaz; sadece o ana kadar birikmiş borcu ödemesi halinde tahliye edilir. Ödenmeyen her yeni ay için şikayet hakkı devam eder.

Sonuç olarak, nafaka veya tazminat alacağı olan eşin yapması gereken ilk adım, kesinleşmiş mahkeme kararını alarak bir icra dairesi aracılığıyla icra takibi başlatmaktır. Takibe rağmen ödeme yapılmaması durumunda, alacağın türüne göre ya tazyik hapsi için şikayette bulunulmalı ya da haciz işlemlerine devam edilmelidir. Bu süreçler teknik bilgi gerektirdiğinden bir avukattan destek almak hak kayıplarını önleyecektir.

Boşanma Davasında Çocukların Durumu: Velayet Kararı Nasıl Verilir?

Boşanma davalarının en hassas ve önemli konusu, şüphesiz ortak çocukların velayetinin hangi ebeveyne verileceğidir. Hakim, bu kararı verirken eşlerin isteklerinden veya kusur durumlarından ziyade tek bir temel ilkeye odaklanır: çocuğun üstün yararı. Bu ilke, çocuğun bedensel, zihinsel, ahlaki ve sosyal gelişiminin en iyi şekilde nerede ve kiminle sağlanacağının tespit edilmesini ifade eder.

Velayet kararı, kapsamlı bir değerlendirme sonucunda verilir. Mahkeme, bu değerlendirmeyi yaparken birçok faktörü göz önünde bulundurur ve genellikle uzman görüşlerine başvurur. Velayet kararını etkileyen temel unsurlar şunlardır:

Çocuğun Yaşı ve Cinsiyeti: Yargıtay uygulamalarında, anne bakım ve şefkatine muhtaç küçük yaştaki (özellikle 0-3 yaş arası) çocukların velayetinin, annenin velayeti almasına engel teşkil eden çok ciddi bir durum olmadığı sürece anneye verilmesi eğilimi vardır.
Çocuğun Görüşü: Mahkeme, idrak yaşına (genellikle 8 yaş ve üzeri olarak kabul edilir) gelmiş olan çocuğun bizzat dinlenmesine ve velayet konusundaki tercihini açıklamasına olanak tanır. Çocuğun görüşü tek başına bağlayıcı olmasa da, kararda önemli bir etkiye sahiptir.
Ebeveynlerin Durumu: Ebeveynlerin yaşam tarzları, sağlık durumları, varsa kötü alışkanlıkları (alkol, kumar vb.), çocuğa ayırabilecekleri zaman ve sunabilecekleri sosyal ve ekonomik koşullar detaylıca incelenir.
Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi: Mahkemeler, özel bir zorunluluk olmadıkça kardeşlerin birbirinden ayrılmamasına ve velayetlerinin tek bir ebeveyne verilmesine özen gösterir.
Sosyal İnceleme Raporu (SİR): Davanın en önemli delillerinden biridir. Mahkeme tarafından görevlendirilen pedagog, psikolog veya sosyal hizmet uzmanı, ebeveynler ve çocukla görüşmeler yapar, yaşam alanlarını inceler ve çocuğun menfaatinin hangi ebeveynin yanında olduğuna dair detaylı bir rapor hazırlar. Hakim, kararını büyük ölçüde bu rapora dayandırır.

Pratikte, velayeti talep eden ebeveynin, çocuğun tüm gelişim alanları için daha iyi ve istikrarlı bir ortam sunabileceğini mahkemeye kanıtlaması gerekir. Bu süreçte, çocuğun diğer ebeveyn ile kişisel ilişkisini engellemeye yönelik davranışlardan kaçınmak son derece önemlidir. Zira bir ebeveynin diğerini kötülemesi veya çocuğu görüştürmemesi, velayet kararında aleyhine bir delil olarak kullanılabilir. Velayet, kamu düzenine ilişkin olduğundan, hakim tarafların talepleriyle bağlı değildir ve çocuğun yararı neyi gerektiriyorsa o yönde karar vermekle yükümlüdür.

Boşanma Sonrası Çocukların Velayeti Kime ve Hangi Kriterlere Göre Verilir?

Çekişmeli boşanma davalarının en hassas ve önemli konusu, müşterek çocukların velayetinin hangi ebeveyne verileceğidir. Mahkemenin bu konudaki tek ve en temel ölçütü, kanun ve uluslararası sözleşmelerle korunan “çocuğun üstün yararı” ilkesidir. Bu ilke, ebeveynlerin isteklerinden veya kusur durumlarından bağımsız olarak, çocuğun bedensel, zihinsel, ahlaki ve sosyal gelişimi için en iyi ortamı kimin sağlayacağına odaklanılmasını zorunlu kılar.

Aile mahkemesi hakimi, velayet kararını verirken tarafların iddialarıyla bağlı kalmaz ve kamu düzenine ilişkin bu konuda re’sen (kendiliğinden) araştırma yapar. Hakim, nihai kararı oluştururken aşağıdaki temel kriterleri bir bütün olarak değerlendirir:

Çocuğun Yaşı ve Bakım İhtiyacı: Özellikle anne bakım ve şefkatine muhtaç olduğu kabul edilen süt çocuğu veya okul öncesi yaştaki küçüklerin velayetinin, aksi yönde ciddi bir neden olmadıkça anneye verilmesi yönünde yerleşik bir Yargıtay uygulaması bulunmaktadır.
Ebeveynlerin Yaşam Koşulları: Ebeveynlerin çocuğa sunabileceği barınma, eğitim, sağlık ve sosyal çevre imkanları detaylıca incelenir. Bu inceleme, ebeveynin sadece ekonomik gücüne değil, aynı zamanda çocuğa ayırabileceği zaman, sosyal destek ağları (akrabalar vb.) ve yaşadığı çevrenin çocuğa uygunluğuna da bakar.
Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi: Mahkemeler, kardeşler arasında duygusal bağların kopmaması için, özel bir zorunluluk olmadıkça kardeşlerin velayetini ayırmama eğilimindedir.
Çocuğun Alışkanlıkları ve Düzeni: Çocuğun mevcut okulu, arkadaş çevresi ve alıştığı düzenin bozulmaması, velayet kararında önemli bir faktördür.
Ebeveynlerin Ahlaki Durumu: Haysiyetsiz bir yaşam sürme, alkol veya madde bağımlılığı gibi çocuğun gelişimini olumsuz etkileyecek yaşam tarzları, velayet hakkının o ebeveyne verilmesine engel teşkil edebilir.
Sosyal İnceleme Raporu (SİR): Hakim, karar vermeden önce mutlaka pedagog, psikolog veya sosyal hizmet uzmanından oluşan bir heyetten sosyal inceleme raporu alınmasını talep eder. Uzmanlar, ebeveynler ve çocukla görüşerek, yaşam alanlarını inceleyerek çocuğun üstün yararının hangi tarafta olduğuna dair kanaatlerini içeren bir rapor hazırlarlar.

Avukatlık pratiğinde sıkça rastlanan bir yanılgı, daha yüksek gelire sahip olan ebeveynin velayeti alacağının kesin olduğu düşüncesidir. Oysa Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre ekonomik üstünlük tek başına velayet için belirleyici bir kriter değildir. Mahkeme, çocuğa daha fazla zaman ayırabilen, daha istikrarlı, şefkatli ve güvenli bir psikolojik ortam sunan ebeveyni, ekonomik olarak daha zayıf olsa dahi tercih edebilir. Önemli olan, maddi imkanlardan ziyade çocuğun manevi ve gelişimsel ihtiyaçlarının kimin tarafından daha iyi karşılanacağıdır.

Bu durumda, velayeti talep eden taraf, sadece kendi maddi yeterliliğini değil, aynı zamanda çocuğa stabil bir hayat, sevgi dolu bir ortam ve gelişimini destekleyici imkanlar sunabileceğini delilleriyle ortaya koymalıdır. Mahkeme tarafından görevlendirilen sosyal hizmet uzmanlarıyla tam bir iş birliği içinde olmak ve çocuğun yararını önceliklendirdiğini göstermek, velayet davasının lehe sonuçlanma olasılığını artırır.

Mahkeme, İdrak Yaşındaki Çocuğun Velayet Konusundaki Görüşünü Dikkate Alır Mı?

Evet, mahkeme idrak yaşındaki çocuğun velayet konusundaki görüşünü sadece dikkate almakla kalmaz, bu görüşü almak ve değerlendirmek zorundadır. Bu zorunluluk, hem iç hukukumuzda hem de Türkiye’nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi gibi uluslararası anlaşmalarda güvence altına alınmış bir haktır. Çocuğun, kendisini doğrudan etkileyen bir konuda dinlenilmesi, onun bir birey olarak kabul edildiğinin ve kararlara katılım hakkının bir gereğidir.

Mahkemenin bu konudaki yaklaşımı belirli ilkelere dayanmaktadır:

İdrak Yaşı Kavramı: Hukukta “idrak yaşı” için kesin bir rakam belirtilmemiştir. Ancak Yargıtay’ın istikrar kazanmış kararlarında, genellikle 8 yaş ve üzerindeki çocukların idrak çağına ulaştığı kabul edilmektedir. Hakim, her somut olayda çocuğun olgunluk seviyesini, anlama ve ifade etme yeteneğini değerlendirerek bu konuda bir kanaate varır.
Dinleme Usulü: Çocuk, duruşma salonunun stresli ortamında değil, genellikle hakimin odasında, yanında bir psikolog, pedagog veya sosyal hizmet uzmanı varken dinlenir. Bu süreç, çocuğun baskı altında hissetmeden, düşüncelerini özgürce ifade edebilmesini sağlamak amacıyla özenle yürütülür.
Çocuğun Görüşünün Bağlayıcılığı: Çocuğun ifade ettiği görüş, hakim için çok önemli bir delil ve değerlendirme kriteridir. Ancak bu görüş, hakimi mutlak surette bağlamaz. Hakim, çocuğun beyanını diğer tüm delillerle (sosyal inceleme raporu, tanık beyanları, ebeveynlerin durumu vb.) birlikte ele alır.
Yönlendirme İhtimali: Hakim ve uzmanlar, çocuğun görüşünün diğer ebeveyn tarafından yönlendirilip yönlendirilmediğini, baskı altında olup olmadığını titizlikle değerlendirir. Eğer çocuğun beyanının kendi özgür iradesine dayanmadığı, bir ebeveynin telkiniyle şekillendiği kanaati oluşursa, hakim bu beyana itibar etmeyebilir.

Velayet davalarında bir ebeveynin yapabileceği en büyük stratejik hata, çocuğu diğer ebeveyne karşı doldurmak veya mahkemede ne söylemesi gerektiği konusunda yönlendirmektir. Pedagog ve hakimler, bu tür yönlendirmeleri (manipülasyonu) tespit etme konusunda oldukça tecrübelidir. Çocuğun ezberletilmiş veya doğal olmayan ifadeler kullanması, velayeti talep eden ebeveynin aleyhine çok güçlü bir delil haline gelebilir ve “çocuğun üstün yararı” ilkesine aykırı hareket ettiği gerekçesiyle velayet talebinin reddine neden olabilir.

Bu nedenle, velayet sürecinde olan bir ebeveynin yapması gereken en doğru hareket, çocuğu mahkeme süreci hakkında yaşına uygun bir dille bilgilendirmek ve ona düşüncelerini özgürce, korkmadan ifade edebileceği konusunda güvence vermektir. Çocuğun kendi iradesiyle konuşmasına izin vermek, hem çocuğun ruh sağlığını korur hem de mahkeme nezdinde samimi ve güvenilir bir profil çizer.

Tam Kusurlu Eş Boşanma Davası Açabilir Mi veya Tazminat Alabilir Mi?

Boşanma davalarında “kusur” kavramı, davanın sonucu ve mali talepler üzerinde doğrudan etkiye sahiptir. Evlilik birliğinin sona ermesine neden olan olaylarda tamamen kendi davranışları sebebiyle sorumlu olan, yani tam kusurlu olan eşin hukuki durumu, diğer eşlere göre önemli farklılıklar gösterir. Bu durum, özellikle dava açma hakkı ve tazminat talepleri açısından net çizgilerle belirlenmiştir.

Tam kusurlu eşin boşanma davasındaki hak ve yetkileri, aşağıdaki tabloda özetlenebilir:

Hukuki Talep	Tam Kusurlu Eşin Durumu	İlgili Kanun Maddesi ve İlke
Boşanma Davası Açma Hakkı	Evet, dava açabilir. Ancak, davalı olan kusursuz veya az kusurlu eş boşanmaya itiraz ederse, dava kural olarak reddedilir. Temel hukuk ilkesi gereği, kimse kendi eylemine ve tamamen kendi kusuruna dayanarak bir hak elde edemez.	Yargıtay İçtihadı: “Kendi kusuruna dayanarak hak elde edilemeyeceği” ilkesi.
Boşanma Kararı Alabilme (İstisna)	Eğer kusursuz veya az kusurlu davalının boşanmaya itirazı hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar için korunmaya değer bir yarar kalmamışsa, hakim boşanmaya karar verebilir.	Türk Medeni Kanunu m. 166/2
Maddi ve Manevi Tazminat Talebi	Kesinlikle talep edemez. Maddi ve manevi tazminat alabilmek için boşanmada kusursuz veya daha az kusurlu olmak kanuni bir şarttır.	Türk Medeni Kanunu m. 174
Yoksulluk Nafakası Talebi	Kesinlikle talep edemez. Yoksulluk nafakası alabilmek için aranan şartlardan biri, nafaka talep edenin kusurunun diğer eşten daha ağır olmamasıdır. Tam kusurlu eş bu şartı sağlayamaz.	Türk Medeni Kanunu m. 175

Tam kusurlu bir eşin boşanma kararı alabilmesinin tek yolu, TMK m. 166/2’deki istisnayı ispatlamaktır. Örneğin, tam kusurlu eş evden ayrıldıktan sonra yıllarca fiili bir ayrılık yaşanmışsa, taraflar arasında hiçbir bağ kalmamışsa ve diğer eş sırf intikam veya başka bir kötü niyetle boşanmaya karşı çıkıyorsa, bu durum “hakkın kötüye kullanılması” olarak değerlendirilebilir. Bu durumda hakim, tam kusurlu eşin talebi üzerine boşanmaya karar verebilir, ancak bu karar yine de tam kusurlu eşe tazminat veya nafaka hakkı tanımaz.

Sonuç olarak, tam kusurlu bir eşin çekişmeli boşanma davası açması hukuken mümkündür fakat oldukça zordur. Karşı tarafın boşanmayı istememesi durumunda davanın reddedilmesi kuvvetle muhtemeldir. Ayrıca, bu eşin boşanmanın mali sonuçları olan maddi tazminat, manevi tazminat ve yoksulluk nafakası talep etme hakkı kesinlikle bulunmamaktadır.

Mahkeme Kararlarında Güven Sarsıcı Davranışlar Kusur Olarak Nasıl Değerlendirilir?

Güven sarsıcı davranışlar, evlilik birliğinin temelini oluşturan sadakat ve güven duygusunu ortadan kaldıran, evliliğin devamını diğer eş için çekilmez hale getiren eylemlerdir. Türk Medeni Kanunu’nda özel bir boşanma sebebi olarak sayılmasa da, TMK m. 166/1 kapsamında “evlilik birliğinin temelinden sarsılması” olarak adlandırılan genel boşanma sebebinin en yaygın ve önemli örneklerinden biridir. Mahkemeler bu tür davranışları ağır kusur olarak değerlendirme eğilimindedir.

Yargıtay kararlarına göre güven sarsıcı davranış olarak kabul edilen bazı eylemler şunlardır:

Karşı Cinsten Biriyle Olağanın Dışında Samimiyet: Eşin bilgisi ve onayı dışında, karşı cinsten bir kişiyle sürekli ve gece geç saatlerde telefon görüşmeleri yapmak, sık sık mesajlaşmak, sosyal medyada flörtöz yorumlarda bulunmak.
Yalan Söylemeyi Alışkanlık Haline Getirmek: Özellikle evliliğin mali durumu, sosyal ilişkiler veya kişinin nerede olduğu gibi konularda sürekli olarak eşe yalan söylemek.
Sosyal Medyanın Evlilikle Bağdaşmayan Kullanımı: Bekar olduğunu ima eden profiller oluşturmak, eşten habersiz karşı cinsle samimi fotoğraflar paylaşmak veya özel yazışmalar yapmak.
Gizli İşlemler Yapmak: Eşten gizli olarak yüksek miktarda borçlanmak, ailenin ortak birikimini harcamak veya malvarlığını gizlice başkasına devretmek.
Eşin Özel Eşyalarını Karıştırmak: Sürekli bir şüpheyle eşin telefonunu, bilgisayarını veya kişisel eşyalarını gizlice karıştırmak da karşı tarafa olan güvensizliği gösteren ve evlilik birliğini sarsan bir davranış olarak kabul edilebilir.

Hukuki açıdan en önemli nokta, güven sarsıcı davranışların ispatının, zina (aldatma) fiilinin ispatından daha kolay olmasıdır. Zina, cinsel birleşmenin varlığını kanıtlamayı gerektirir ki bu çoğu zaman imkansızdır. Ancak, bir otel odasında gecelemek, sürekli samimi mesajlaşmalar veya tanıkların teyit ettiği flörtöz davranışlar gibi eylemler cinsel birleşmeyi kanıtlamasa bile, evlilik birliğindeki güveni temelden sarstığı için boşanma kararı verilmesi ve bu eylemleri gerçekleştiren eşin ağır kusurlu sayılması için yeterlidir. Bu nedenle, zina ispat edilemese dahi güven sarsıcı davranışlara dayanmak, davada başarı şansını ciddi ölçüde artırır.

Güven sarsıcı davranış iddiasında bulunan eş, bu iddialarını somut delillerle ispatlamalıdır. Bu deliller arasında telefon kayıtları (HTS raporları), WhatsApp ve sosyal medya yazışmalarının ekran görüntüleri, otel kayıtları, fotoğraflar ve tanık beyanları yer alabilir. Mahkeme, sunulan delilleri bir bütün olarak değerlendirerek, sergilenen davranışların evlilik birliğini ortak hayatı sürdürmeleri beklenemeyecek derecede temelinden sarsıp sarsmadığına ve kusurun ağırlığına karar verecektir.

Zina Fiilinin Affedilmesi Boşanma Davasındaki Kusur Durumunu Etkiler Mi?

Evet, zina fiilinin aldatılan eş tarafından affedilmesi, boşanma davasındaki hukuki durumu temelden değiştirir. Af, Türk Medeni Kanunu’nun 161. maddesi uyarınca, zina sebebine dayalı boşanma davası açma hakkını ortadan kaldıran hukuki bir müessesedir. Hakim, affın varlığını tespit ettiğinde, sırf o affedilen zina eylemine dayanarak boşanma kararı veremez.

Affın boşanma davasına ve kusur durumuna etkileri şu şekilde incelenmelidir:

Affın Niteliği: Af, açık veya örtülü olabilir.
- Açık Af: Aldatılan eşin, aldatan eşe sözlü veya yazılı olarak “seni affediyorum” demesi gibi açık irade beyanıdır.
- Örtülü Af: Davranışlarla gösterilen aftır. Aldatılan eşin, zina eylemini öğrendikten sonra hiçbir şey olmamış gibi ortak hayata devam etmesi, birlikte tatile gitmesi, evlilik içi cinsel yaşamı sürdürmesi gibi eylemler, Yargıtay tarafından örtülü af olarak kabul edilir.
Dava Hakkının Düşmesi: Affeden eş, affettiği zina eylemini gerekçe göstererek TMK m. 161’e (zina özel sebebine) dayalı boşanma davası açma hakkını kaybeder. Bu hak düşürücü bir durumdur ve mahkeme tarafından re’sen dikkate alınır.
Aftan Sonra Devam Eden Zina: Af, yalnızca öğrenilen ve affedilen geçmişteki zina eylemi için geçerlidir. Eğer aldatan eş, aftan sonra aynı veya başka bir kişiyle zina fiiline devam ederse, aldatılan eş için bu yeni eyleme dayanarak dava açma hakkı yeniden doğar.
Kusur Değerlendirmesine Etkisi: Zina affedilmiş olsa dahi, bu durum aldatan eşin kusurunu tamamen ortadan kaldırmaz. Eğer evlilik birliği, affa rağmen bu olayın yarattığı sarsıntı nedeniyle devam edemez hale gelmişse, aldatılan eş bu durumu TMK m. 166 (evlilik birliğinin temelinden sarsılması) genel boşanma sebebine dayandırarak dava açabilir. Bu davada, affedilmiş olan zina eylemi, evlilik birliğini temelinden sarsan bir vakıa ve kusur belirlemesinde dikkate alınacak bir unsur olarak ileri sürülebilir.

Stratejik olarak bilinmesi gereken en önemli husus şudur: Affetmek, TMK m. 161’deki “zina” adlı özel boşanma sebebine dayanma hakkını ortadan kaldırır, ancak aldatma vakasını yaşanmamış kılmaz. Bu eylem, TMK m. 166 kapsamındaki genel boşanma davasında “ağır kusur” olarak mahkemenin önüne getirilebilir. Dolayısıyla, affeden eş zina sebebine dayalı dava açamasa da, “bu olay sonrası evliliğimiz onarılamaz şekilde sarsıldı” diyerek genel sebeplere dayalı dava açabilir ve bu davada karşı tarafın ağır kusurlu olduğunu ispatlayarak maddi ve manevi tazminat gibi haklarını talep edebilir.

Bu nedenle, zina eylemini öğrenen bir eşin, boşanma davası açma niyetindeyse, affettiği şeklinde yorumlanabilecek davranışlardan kaçınması kritik öneme sahiptir. Olayı öğrendikten sonra ortak hayata devam etmek yerine ayrı yaşama kararı almak gibi adımlar, dava hakkını korumak adına atılması gereken somut adımlardır.

Mahkeme Boşanma Talebini Reddedebilir Mi veya Ayrılık Kararı Verebilir Mi?

Boşanma davası açmak, boşanmanın otomatik olarak kabul edileceği anlamına gelmez. Aile Mahkemesi hâkimi, sunulan delilleri, tanık beyanlarını ve tarafların kusur durumlarını titizlikle değerlendirir ve kanuni şartların oluşmadığına kanaat getirirse boşanma talebini reddedebilir. Bazı durumlarda ise boşanma yerine, evlilik birliğinin kurtarılabileceği düşüncesiyle daha hafif bir tedbir olan ayrılık kararı verebilir.

Hâkimin boşanma talebini reddetmesinin veya ayrılık kararı vermesinin altında yatan temel nedenler şunlardır:

Boşanma Sebebinin İspatlanamaması: Davacı taraf, dava dilekçesinde ileri sürdüğü iddiaları (zina, terk, şiddetli geçimsizlik vb.) hukuka uygun delillerle ispatlamakla yükümlüdür. İddiaların soyut kalması ve delillerle desteklenememesi, davanın reddedilmesinin en yaygın sebebidir.
Davacı Tarafın Tam Kusurlu Olması: Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, evlilik birliğinin sarsılmasında tamamen kusurlu olan eş, boşanma davası açamaz. “Kimse kendi kusuruna dayanarak hak elde edemez” ilkesi gereğince, davalı eşin hiçbir kusuru yokken, davacının tam kusurlu hareketleriyle birlik sarsılmışsa, bu dava reddedilir.
Affedilmiş Olaylara Dayanılması: Boşanma sebebi olarak gösterilen bir olayın (örneğin aldatma) ardından, davacı eşin bu olayı affettiğini gösteren davranışlarda bulunması (örneğin barışıp birlikte yaşamaya devam etmesi) halinde, artık aynı olaya dayanarak dava açılamaz. Affedilen olaylar boşanma nedeni olarak kabul edilmez.
Dava Şartlarının Oluşmaması: Özel boşanma sebeplerinde (terk, zina gibi) kanunun aradığı özel şartlar (örneğin terk nedeniyle dava açmadan önce usulüne uygun ihtar çekilmesi) yerine getirilmemişse, dava usulden reddedilir.

Türk Medeni Kanunu’nun 166/2. maddesi uyarınca, davacı daha kusurlu olsa dahi, davalının boşanmaya itiraz etmesi hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar için korunmaya değer bir yarar kalmamışsa, hâkim boşanmaya karar verebilir. Bu, tam kusurlu eşin dava açamayacağı kuralının önemli bir istisnasıdır ve uygulamasının tespiti hâkimin takdirine bağlıdır.

Alternatif olarak, hâkim TMK m. 170 uyarınca, boşanma sebebi ispatlanmış olmakla birlikte ortak hayatın yeniden kurulma ihtimali olduğuna kanaat getirirse, boşanma yerine bir yıldan üç yıla kadar bir süre için ayrılığa karar verebilir. Bu süre sonunda ortak hayat yeniden kurulamazsa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir ve bu durumda genellikle boşanmaya karar verilir.

Bu durumda yapılması gereken, dava açmadan önce boşanma sebebini oluşturan vakıaların sağlam delillerle desteklendiğinden emin olmaktır. Kusur oranlarının doğru analiz edilmesi ve davalının az da olsa bir kusurunun ispatlanması, davanın reddedilme riskini önemli ölçüde azaltacaktır. Hâkimin ayrılık kararı verme ihtimali de göz önünde bulundurularak, evliliğin devamının imkansız olduğu argümanı güçlü bir şekilde işlenmelidir.

Boşanma Kararına Karşı İstinaf ve Temyiz Başvurusu Nasıl Yapılır?

Aile Mahkemesi tarafından verilen boşanma kararı, taraflar için nihai hüküm değildir. Kararın hukuka veya usule aykırı olduğunu düşünen taraf, bu kararı bir üst mahkemenin denetimine taşıma hakkına sahiptir. Bu denetim yolu, sırasıyla istinaf ve temyiz kanun yolları ile gerçekleşir.

Boşanma kararına karşı kanun yoluna başvuru süreci şu adımlardan oluşur:

Kararın Tebliği ve Sürelerin Başlaması: Mahkemenin gerekçeli kararı taraflara veya vekillerine resmi olarak tebliğ edilir. Kanun yoluna başvuru için belirlenen iki haftalık kesin süre, bu tebliğ tarihinden itibaren başlar. Bu sürenin kaçırılması, itiraz hakkının kaybedilmesine yol açar.
İstinaf Başvurusu (Bölge Adliye Mahkemesi):

Taraflar, iki haftalık süre içinde, kararı veren Aile Mahkemesi’ne bir “istinaf dilekçesi” sunarak başvuruda bulunur.
Dosya, ilgili Bölge Adliye Mahkemesi’ne (BAM) gönderilir.
Bölge Adliye Mahkemesi, dosyayı hem maddi vakıalar (olayların doğruluğu) hem de hukuki normlar (kanunun doğru uygulanıp uygulanmadığı) açısından yeniden inceler.
İnceleme sonucunda yerel mahkeme kararını onayabilir, kaldırıp yeniden karar verebilir veya dosyayı yeniden görülmek üzere yerel mahkemeye geri gönderebilir.

Temyiz Başvurusu (Yargıtay):

Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararından da memnun olmayan taraf, bu kararın kendisine tebliğinden itibaren yine iki hafta içinde temyiz başvurusunda bulunabilir.
Dosya, Türkiye’nin en üst yargı mercii olan Yargıtay’a gönderilir.
Yargıtay, istinaftan farklı olarak, olayın maddi yönünü (delillerin doğruluğunu) yeniden incelemez. Yargıtay’ın denetimi, sadece Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararında bir hukuk kuralının yanlış uygulanıp uygulanmadığı ile sınırlıdır (hukuka uygunluk denetimi).
Yargıtay, BAM kararını onar veya bozar. Bozma kararı verilirse, dosya genellikle kararı veren Bölge Adliye Mahkemesi’ne veya ilk derece mahkemesine geri gönderilir.

Pratikte bu süreç, hak kaybı yaşanmaması için son derece dikkatli yönetilmelidir. İstinaf ve temyiz dilekçeleri, kararın hangi sebeplerle hukuka aykırı olduğunun detaylı ve gerekçeli bir şekilde açıklandığı teknik metinlerdir. Sürelerin kesinliği ve dilekçelerin hukuki niteliği göz önüne alındığında, bu aşamada bir avukattan profesyonel destek alınması, başvurunun başarı şansını doğrudan etkileyecektir.

Yargılama Giderleri ve Avukatlık Ücreti Hangi Tarafa Yükletilir?

Boşanma davası açmak, dava harçları, tebligat masrafları, bilirkişi ücretleri ve avukatlık hizmeti gibi çeşitli maliyetleri beraberinde getirir. Yargılama sonucunda bu masrafların hangi tarafça karşılanacağına hâkim, davanın sonucuna ve tarafların haklılık durumuna göre karar verir. Bu konuda temel ilke, davada haksız çıkan tarafın maliyetleri üstlenmesidir.

Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin paylaşımı genel olarak şu kurallara tabidir:

Yargılama Giderleri: Dava dilekçesi verilirken ödenen başvuru ve peşin harçlar, tanık ve bilirkişi ücretleri, tebligat masrafları gibi kalemler yargılama giderlerini oluşturur. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 326 uyarınca, kural olarak, davada aleyhine hüküm verilen (haksız çıkan) taraf, tüm yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir.
Karşı Taraf Vekalet Ücreti: Davayı kazanan taraf, kendisini bir avukat ile temsil etmişse, mahkemece Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre belirlenen maktu bir vekalet ücretinin, kaybeden tarafça kazanan tarafın avukatına ödenmesine karar verilir. Bu ücret, davayı kazanan kişinin avukatına ödediği toplam ücretin tamamı olmayıp, kanunen belirlenmiş bir kısmıdır.
Kısmi Haklılık Durumu: Eğer davada her iki taraf da kısmen haklı bulunursa (örneğin, erkeğin boşanma davası kabul edilirken kadının tazminat talebi de kabul edilirse), yargılama giderleri tarafların haklılık oranlarına göre paylaştırılır.

Aşağıdaki tablo, farklı dava sonuçlarına göre masrafların nasıl paylaştırıldığını özetlemektedir:

Dava Sonucu Senaryosu	Yargılama Giderleri	Karşı Taraf Vekalet Ücreti
Davacının davası tamamen kabul edilir, davalının talepleri reddedilir.	Tamamı davalıya yükletilir.	Davalıdan alınarak davacı vekiline ödenir.
Davacının davası tamamen reddedilir.	Tamamı davacıya yükletilir.	Davacıdan alınarak davalı vekiline ödenir.
Her iki tarafın karşılıklı boşanma davası da kabul edilir.	Genellikle her taraf kendi yaptığı masraftan sorumlu tutulur (üzerinde bırakılır).	Her iki tarafın avukatı için ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilir.

Uygulamada en çok karıştırılan nokta şudur: Mahkemenin hükmettiği karşı taraf vekalet ücreti, müvekkilin kendi avukatına ödemeyi taahhüt ettiği sözleşmesel avukatlık ücretini karşılamaz. Bu ücret, Avukatlık Kanunu gereğince doğrudan avukata ait bir alacak olup, davayı kazanmanın getirdiği bir nevi “mali ödül” niteliğindedir. Müvekkil, anlaştığı ücreti her halükarda kendi avukatına ödemekle yükümlüdür.

Bu nedenle, bir boşanma davası ücreti hesaplanırken hem devlete ödenecek harç ve masrafların hem de avukata ödenecek ücretin bütçelendirilmesi gerekir. Davanın başında bu maliyetler hakkında avukatınızdan şeffaf bir bilgilendirme talep etmek, süreç boyunca beklenmedik sürprizlerle karşılaşmamak adına önemlidir.

Sonuç

Boşanma süreci, evlilik birliğinin hukuken sona erdirilmesinden çok daha fazlasını ifade eder; tarafların gelecekteki mali durumlarını, çocuklarla olan ilişkilerini ve sosyal hayatlarını yeniden şekillendiren köklü bir hukuki prosedürdür. Anlaşmalı boşanmadan çekişmeli boşanmanın karmaşık delil ve ispat süreçlerine, özel sebeplerden genel sebeplere kadar her aşama, kendine özgü usul kuralları ve hak düşürücü süreler barındırır. Maddi ve manevi tazminat, yoksulluk nafakası, velayet ve mal paylaşımı gibi boşanmanın fer’isi niteliğindeki talepler, davanın sonucunu doğrudan etkileyen ve uzmanlık gerektiren alanlardır.

Davanın reddedilme ihtimalinden, karara karşı başvurulacak istinaf ve temyiz yollarına kadar her adımda atılacak yanlış bir adım, telafisi güç hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle, “boşanma davası nasıl açılır” sorusunun cevabı, yalnızca bir boşanma davası dilekçesi hazırlamaktan ibaret değildir. Sürecin en başından itibaren, alanında deneyimli bir boşanma avukatından profesyonel hukuki danışmanlık alınması, haklarınızın eksiksiz korunması ve sürecin en sağlıklı şekilde yönetilmesi için vazgeçilmez bir gerekliliktir. Konuyla ilgili daha detaylı bilgi için, ilgili mevzuat olan Türk Medeni Kanunu (TMK) incelenebilir.

⚠️ Yasal Uyarı: Bu makale, Sakarya Boşanma Avukatı Mehmet Ali TURAN tarafından Nisan 2026 tarihinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her somut durum kendi özel koşulları içinde değerlendirilmelidir. Hak kaybı yaşamamak için avukatınıza danışın.

⚠️ Yasal Uyarı: Bu makale, Av. Mehmet Ali TURAN tarafından Nisan 2026 tarihinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her somut durum kendi özel koşulları içinde değerlendirilmelidir. Hak kaybı yaşamamak için avukatınıza danışın.

Yargı Kararları ve Örnek Dilekçeler

⚖️ Yargı Kararı Yargıtay, boşanma sebeplerinin yarışması durumunda izlenecek sırayı netleştirmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2024/3859 E. 2025/1960 K.

Olay: Bir eş hem zina (özel sebep) hem de evlilik birliğinin sarsılması (genel sebep) nedeniyle boşanma davası açmıştır. İlk derece mahkemesi genel sebepten boşanmaya karar vermiş, zina davasını reddetmiştir.

Değerlendirme: Yargıtay, boşanma sebeplerinin yarışması durumunda izlenecek sırayı netleştirmiştir. öncelikle özel boşanma sebeplerinin bulunup bulunmadığı belirlenmeli ilkesi uyarınca, zina gibi mutlak bir sebep varsa önce onun incelenmesi gerekir. özel sebep varsa, bu sebebe dayanılarak**** karar verilmeli, gerçekleşmemesi halinde genel sebebe geçilmelidir.

Sonuç: Bozma. Özel ve genel sebep birlikte açılmışsa boşanma hükmü kesinleşmeden zina davası esastan karara bağlanmalıdır.

İçerik:

Yargıtay, 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/3859, K. 2025/1960, T. 25.02.2025 "2. Hukuk Dairesi 2024/3859 E. , 2025/1960 K. MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/2949 E., 2024/530 K. DAVA TÜRÜ : Karşılıklı Boşanma İLK DERECE MAHKEMESİ : Mut 1. Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi SAYISI : 2020/630 E., 2021/377 K.

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı- davalı kadın vekili tarafından kusur belirlemesi, nafakalar, maddî ve manevî tazminat taleplerinin reddi, zina davasının kabulü ile yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden; davalı- davacı erkek vekili tarafından ise, her üç dava yönünden temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: Taraflarca karşılıklı açılan evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma davaları ile erkek tarafından birleşen dava olarak açılan zina hukuksal sebebine dayalı boşanma davası nedeniyle yapılan yargılama sonucunda; İlk Derece Mahkemesince, erkeğin zina hukuksal sebebine dayalı davanın reddine, karşılıklı açılan evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma davalarının kabulüne ve ferilerine hükmedilmiştir.

Karara karşı davalı- davacı erkek vekili tarafından reddedilen zina hukuksal sebebine dayalı boşanma davası ile kadının davasının kabulü ve feriler yönünden istinaf başvurusunda bulunulmuş, Bölge Adliye Mahkemesince birleşen davanın harcının yatırılmaması nedeniyle sair itirazlar incelenmeksizin kararın kaldırılarak eksikliğin giderilmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin ikinci kararı ile erkeğin zina hukuksal sebebine dayalı birleşen davasının reddine, karşılıklı açılan evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma davalarının kabulüne ve ferilerine hükmedilmiştir.

Karara karşı sadece davalı- davacı erkek vekili tarafından reddedilen zina hukuksal sebebine dayalı boşanma davası ile kadının davasının kabulü ve ferileri yönünden istinaf başvurusunda bulunulmuş, Bölge Adliye Mahkemesince kusurun gerekçesinde düzeltme yapılmakla birlikte, kadının zina eyleminin erkeğin af niteliğinde olan mesajlarından sonra da devam ettiğinin dosya kapsamında sabit olduğu, ancak erkeğin davasının kabulü istinaf edilmeyerek kesinleştiğinden boşanma konusunda karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm verilmiştir. Zina, hayata kast, pek kötü muamele ve haysiyetsiz hayat sürme özel boşanma sebebi yanında genel boşanma (TMK.md.166/1) sebebi de oluşturur.

Böyle bir durum karşısında kalan eş, dilerse bu özel sebeplerin yanında genel sebebe, dilerse birine veya bir kaçına birlikte dayanarak boşanma talep edebilir. Hem özel hem de genel sebebe dayanılarak boşanma davası açılmış ise, doğuracakları hukuki sonuçlar farklı olacağından öncelikle özel boşanma sebeplerinin bulunup bulunmadığı belirlenmeli, özel sebep varsa, bu sebebe dayanılarak, özel boşanma sebeplerinin gerçekleşmemesi veya özel sebebe dayalı dava hakkının düşmüş olması halinde, deliller, genel boşanma sebebi çerçevesinde değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. Boşanma kararları bozucu yenilik doğuran karar niteliğinde olup, kararın kesinleşmesi ile birlikte evlilik birliğini ve birliğin gereği olan tüm hak ve sorumlulukları sona erdirdiği gibi “kararda yer alan kusur belirlemesi” ise o evlilik hakkında tarafların boşanmaya sebep olan kusurlu davranışları yönünden kesin delil oluşturur.

Zira taraflar arasındaki evlilik işlemi ile bir hayat ortaklığı kurulmuştur ve hâkim, tarafların o evliliğe münhasır olarak boşanmaya sebep olan kusurlu davranışlarını da bir kez tespit ederek, kurulan hayat ortaklığının boşanma kararı ile sona erdirilmesinin gerekip gerekmediğini belirlemek zorundadır. Verilen kararda yer alan kusur belirlemesi, o evlilik nedeniyle doğmuş veya doğacak olan boşanmanın fer’î niteliğindeki velayet, kişisel ilişki, tazminat ve yoksulluk nafakasına yönelik tüm davaları bağlayıcıdır. Yukarıda açıklanan nedenlerle, genel ve özel boşanma hukuki sebebine dayalı olarak birlikte görülen boşanma davalarında, özel boşanma sebebine dayalı davanın reddine dair karara karşı istinaf yoluna başvurulduğunda genel hukuki sebebe dayalı olarak verilen boşanma hükmü nedeniyle boşanma kararının kesinleştiğinden söz edilemez.

Somut olayda erkeğin genel ve özel boşanma sebebine dayalı açtığı boşanma davalarında genel boşanma sebebi uyarınca verilen boşanma hükmü istinaf edilmediğinden bahisle boşanma hükmünün kesinleştiği ve bu nedenle "zina" hukuki sebebine dayalı davasının istinaf incelemesi safahatinde konusuz kaldığı belirtilmiş ise de erkeğin zina hukuki nedenine dayalı davasının reddini ve kadının davasının kabulünü istinaf etmesi nedeniyle genel boşanma nedenine dayalı kendi davasında verilen boşanma hükmünün kesinleşmesinin söz konusu olamayacağı açıktır. Bu itibarla Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf incelemesi tarihi itibariyle kesinleşmiş bir boşanma kararı olmadığına göre mevcut deliller doğrultusunda zina hukuki sebebine dayanan erkeğin birleşen davasının esası hakkında hüküm verilmesi gerekirken davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 2.Bozma sebebine göre her üç dava ve fer'îleri yönünden yeniden hüküm kurulması gerekli hale geldiğinden kadının ve erkeğin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine,Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,25.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi."

⚖️ Yargı Kararı Sadakat Yükümlülüğü Boşanma Kesinleşene Kadar Devam Eder

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2012/14933 E. 2012/31578 K

Olay: Boşanma davası devam ederken ve hatta yerel mahkeme kararını verdikten sonra temyiz aşamasında, davacı eşin sadakat yükümlülüğüne aykırı davrandığına dair fotoğraflar sunulmuştur.

Değerlendirme: Yargıtay, sadakat yükümlülüğünün süresini geniş yorumlamaktadır. sadakat yükümlülüğü boşanma hükmünün kesinleşmesine kadar devam eder kuralı gereği, dava açıldıktan sonraki olaylar da kusur belirlemesinde esastır. iddianın davayı etkileyen önemli bir hadise olduğu kabul edilerek yeni delillerin incelenmesi gerekir.

Sonuç: Bozma. Kesinleşme anına kadar gerçekleşen sadakatsizlik eylemleri tazminat ve nafaka miktarlarını doğrudan etkiler.

İçerik:

Yargıtay, 2. Hukuk Dairesi, E. 2012/14933, K. 2012/31578, T. 25.12.2012 "2. Hukuk Dairesi 2012/14933 E. , 2012/31578 K. MAHKEMESİ :Büyükçekmece 1. Aile Mahkemesi TARİHİ :03.01.2012 NUMARASI :Esas no:2011/277 Karar no:2012/7 Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm, davalı koca tarafından, kusur belirlemesi, tazminatlar ve nafaka yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü: Evlilik birliğine ilişkin yükümlülüklerden biri olan "sadakat yükümlülüğü" (TMK md.

185/3) boşanma hükmünün kesinleşmesine kadar devam eder. Eşlerden birinin sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışı, boşanma davasının açılmasından sonra meydana gelmiş olsa bile, bu hususun diğer eş tarafından iddiadan ibaret kalmayacak şekilde delillendirilmesi durumunda, mahkemece bu iddianın davayı etkileyen önemli bir hadise olduğu kabul edilerek üzerinde durulması gerekir. Zira sadakatsizlik iddiasının sabit olması olması, kusur belirlemesi ve buna bağlı olarak takdir edilecek boşanmanın sonuçlarından olan nafaka (TMK md.175) ve tazminat (TMK md.

174/1-2) taleplerinin bundan etkilenmesi söz konusu olacaktır. Davalı yargılama sırasında davacı eşinin güven sarsıcı davranış içine girdiğini ileri sürmüş, bu iddiasını delillendirmek için temyiz dilekçesi ekinde davacı eşine ait olduğunu iddia ettiği bir kısım fotoğraflar sunmuştur. Açıklanan nedenlerle; mahkemece yeni hadise şeklinde ileri sürülen ve davada verilen hükmü önemli ölçüde etkileyecek nitelikteki sadakat yükümlülüğüne aykırılık iddiası üzerinde durulup, sonradan sunulan delillerin bu çerçevede incelenerek bu konuda hakimin davayı aydınlatma ödevi (HMK md.

gereğince taraflardan açıklama istenilmesi ve tüm deliller birlikte değerlendirilip gerçekleşecek sonucuna göre, kusur dağılım ve derecesinin belirlenmesi, boşanmanın sonuçları olan tazminat ve nafaka taleplerinin buna göre karara bağlanması için hükmün bozulması gerekmiştir. SONUÇ:Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, bozma sebebine göre davalı kocanın diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, istek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.

25.12.2012 (Salı) KARŞI OY YAZISI Yerel mahkeme boşanma davasından ELİNİ ÇEKTİKTEN SONRA temyiz aşamasında davalı tarafından temyiz dilekçesine fotoğraflar eklenerek Yargıtay'a gönderilmiştir. Değerli çoğunluk bu fotoğrafları incelemiş ve temyiz aşamasında sunulan bu YENİ DELİLLERE bakarak bozma kararı vermiştir. Bozma kararında bir usul hukuku normuna atıf yapamayan Yargıtay "Boşanma davalarında hakim işten elini çektikten sonra temyiz aşamasında delil sunulabilir." şeklinde Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Türk Medeni Kanununun 184. maddesi hükmünde yer almayan bir USUL KURALI ihdas etmiştir.

Kanun koyucu böyle düşünseydi Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Türk Medeni Kanununun 184. maddesi hükmü ile istisna getirebilirdi. Oysa Kanun koyucu böyle olmasını istememektedir. Yerel mahkeme hakiminden "OLMAYAN BİR USUL KURALINI uygulamasını istemek aynı zamanda Hukuk Muhakemeleri Kanununun 33. maddesi hükmünü yok saymak anlamına da gelir.

Yargıtay'ın bozma kararında yazdığı gibi DELİL SUNMA SINIRINI boşanma hükmünün KESİNLEŞMESİ TARİHİNE kadar çekmesi ise boşanma davalarında SONSUZ SAYIDA delil sunma hakkını beraberinde getirir ki bu KURAL hem Hukuk Muhakemeleri Kanununun hem de Türk Medeni Kanununun 184. hükmünün dolaylı olarak ortadan kaldırılması sonucunu doğurur. SONUÇ:Boşanma davalarında TEMYİZ AŞAMASINDA yeni delil sunma hakkı yoktur. Hükmün bu gerekçe ile bozulması düşüncesine katılmam mümkün değildir."

⚖️ Yargı Kararı Evlilik öncesi yaşantı, evlilik birliğinin temelinden sarsılması davasında kadına kusur olarak yüklenemez.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2016/13682 E. 2018/4285 K.

Olay: Erkek, eşinin evlenmeden önce bakire olmadığını ve bunu kendisinden gizlediğini iddia ederek "güven sarsıcı davranış" gerekçesiyle boşanma talep etmiştir.

Değerlendirme: Yargıtay sadakat yükümlülüğünün başlangıcını netleştirmiştir. sadakat yükümlülüğü evlilik birliğinin kurulmasıyla başlar. Dolayısıyla davalı kadının evlilik öncesi cinsel ilişki yaşamış olması boşanma davasında kusur oluşturmaz. Bu durum ancak nisbi butlan davasına konu olabilir.

Sonuç: Bozma. Evlilik öncesi yaşantı, evlilik birliğinin temelinden sarsılması davasında kadına kusur olarak yüklenemez.

İçerik:

Yargıtay, 2. Hukuk Dairesi, E. 2016/13682, K. 2018/4285, T. 02.04.2018 "2. Hukuk Dairesi 2016/13682 E. , 2018/4285 K. MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi DAVA TÜRÜ : Boşanma Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı kadın tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü: Mahkemece, davalı kadının bakire olmadığını evlenmeden önce eşine açıklamadığı ve bu durumu eşinden gizleyerek güven yükümlülüğüne aykırı davrandığı, ayrıca gerek ses kayıtlarında gerekse de davacının dava dilekçesinde geçen "nafakanı yiyecem, imam nikahlı bir eş alcam, senin namusun başkasına gidecek" şeklinde sözler söylediği, davacı erkeğin ise sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiği boşanmaya sebebiyet veren olaylarda tarafların eşit kusurlu olduğu tarafların evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı ve bir daha bir araya gelemeyecekleri kanaatine varıldığı gerekçesiyle tarafların boşanmalarına karar verilmiştir.

Türk Medeni Kanununun 166. maddesinde "evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerin her birinin boşanma davası açabileceği" hükme bağlanmıştır. Bu hükmü, tamamen kusurlu eşin de dava açabileceği ve yararına boşanma hükmü elde, edebileceği biçiminde yorumlamak ve değerlendirmek doğru değildir. Çünkü böyle bir düşünce, kimsenin kendi eylemine ve tamamen kendi kusuruna dayanarak bir hak elde edemeyeceği yönündeki temel hukuk ilkesine aykırı düşer.

Diğer taraftan gene böyle bir düşünce tek taraflı irade ile sistemimize aykırı bir boşanma olgusunu ortaya çıkarır. Boşanmayı elde etmek isteyen kişi karşı tarafın hiçbir eylem ve davranışı söz konusu olmadan, evlilik birliğini, devamı beklenmeyecek derecede temelinden sarsar, sonra da mademki birlik artık sarsılmış diyerek boşanma doğrultusunda hüküm kurulmasını talep edebilir, öyle ise Türk Medeni Kanununun 166. maddesine göre boşanmayı isteyebilmek için tamamen kusursuz ya da az kusurlu olmaya gerek olmayıp, daha fazla kusurlu bulunan tarafın dahi dava hakkı bulunmakla beraber, boşanmaya karar verilebilmesi için davalı-davacının az da olsa kusurunun varlığı ve bunun belirlenmesi kaçınılmazdır.

Az kusurlu eş boşanmaya karşı çıkarsa bu halin tespiti dahi tek başına boşanma kararı verilebilmesi için yeterli olamaz. Az kusurlu eşin karşı çıkması hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olmalı, eş ve çocuklar için korunmaya değer bir yararın kalmadığı anlaşılmalıdır (TMK m. 166/2).

Mevcut olayda; taraflar 12.03.2013 tarihinde evlenmiş, davacı erkek 28.02.2014 tarihinde Türk Medeni Kanununun 166/1. maddesi uyarınca evlilik birliğinin sarsılması, hukuki sebebine dayanarak boşanma isteminde bulunmuştur. Erkek eş boşanma sebepleri arasında "Davalı bakire değil" vakıasına da dayanmıştır. Tarafların sadakat yükümlülüğü evlilik birliğinin kurulmasıyla başlar (TMK m.

185). Davalı kadının evlilik öncesi cinsel ilişki yaşamış olması (bakire olmaması) boşanma davasında davalı kadın için kusur oluşturmaz, ancak koşulları var ise evliliğin nisbi butlan ile iptaline (TMK md. 149) davasına konu olabilir.Davalı kadına "nafakanı yiyecem, imam nikahlı bir eş alcam, senin namusun başkasına gidecek" şeklinde sözler söylediği, kusur olarak yüklenilmişse de mahkemece hukuka aykırı olarak elde edilmiş ses kaydına dayanarak davalı kadına kusur yüklenemez.

Açıklanan sebeplerle boşanmaya karar verilebilmesi için davalının az da olsa kusurunun olduğunun ispat edilmiş olması gerekir. Davalı kadının boşanmayı gerektirir kusurlu bir davaranışının varlığının kanıtlanamadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda davacı erkeğin boşanma davasının reddi gerekirken, kanun hükümlerinin yorumunda yanılgıya düşülerek boşanmaya karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 02.04.2018(Pzt.)"

⚖️ Yargı Kararı Erkeğin bağımsız konut temin etmemesi boşanmada ağır kusurdur.

Yargıtay, 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/8890, K.

Erkeğin bağımsız konut temin etmemesi ve ailesiyle yaşamaya zorlaması bağımsız ev temin etme sorumluluğunun erkeğe ait olduğu**** gerekçesiyle ağır kusur sayılmaktadır.

Yargıtay, 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/8890, K. 2023/6518, T. 26.12.2023 "2. Hukuk Dairesi 2023/8890 E. , 2023/6518 K. MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/1359 E., 2023/1273 K. DAVACI- DAVALI : ... vekili Avukat ...

DAVALI- DAVACI : ... vekili Avukat ... DAVA TARİHİ : ...,... KARAR : İstinaf başvurusunun kısmen kabulü ile yeniden esas hakkında hüküm kurma İLK DERECE MAHKEMESİ : Mersin 4.

Aile Mahkemesi SAYISI : 2019/618 E., 2020/763 K. Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen boşanma davalarında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının hatalı istinaf sınırlaması yapılması nedeniyle bozulmasına karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; istinaf başvurularının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesinin ilgili hükümlerinin kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurmak suretiyle karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı-karşı davalı kadın vekili dava dilekçesinde özetle; davalı- karşı davacı erkeğin evliliğin başından bu yana müvekkiline kötü davrandığını, müvekkiline sürekli hakaretler edip onur kırıcı davranışlarda bulunduğunu, müvekkilini evden kovmakla tehdit ettiğini, müvekkiline fiziki şiddet uyguladığını, evliliğin kendine yüklediği hiç bir görevi yerine getirmediğini, evinin maddî ihtiyaçlarını karşılamadığı gibi eşi ve çocuğu ile kişisel ilişki bile kurmadığını iddia ederek tarafların evlilik birliğinin sarsılması sebebiyle boşanmalarına, ortak çocuklar için 1.000,00 TL tedbir ve iştirak nafakasına, müvekkili için 1.500,00 TL tedbir ve yoksulluk nafakasına ile 100.000,00 TL maddî ve 100.000,00 TL manevî tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP Davalı-karşı davacı erkek vekili süresinde verdiği cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; davacı- karşı davalı kadının evliliğin maddî ve manevî sorumluluklarını hiç bir zaman hakkıyla ifa edemediğini, kadının psikolojik sorunlarının olduğunu, kadının aile bireylerinin müvekkiline saldırdığını, evi basıp kadını götürdüklerini, çocuk üzerinde baskı kurmaya ve babadan uzak tutmaya çalıştığını, çocuğun zihninde kötü bir baba profili yarattığını, eş ve anne olarak sorumluluklarını ihmal ettiğini; müvekkilinin küçük bir esnaf olup kriz sebebiyle işlerinin oldukça sekteye uğradığını, eşinin ve çocuğunun ihtiyaçlarının karşılanması için zaman zaman borç altına girdiğini savunarak ve iddia ederek asıl davanın reddi ile karşı davanın kabulü ile tarafların evlilik birliğinin sarsılması sebebiyle boşanmalarına, müvekkili lehine 1.000.00 TL tedbir ve yoksulluk nafakasına, ortak çocuklar lehine 1.500,00 TL tedbir ve iştirak nafakasına, müvekkili lehine 100.000,00 TL maddî ve 100.000,00 TL manevî tazminata karar verilmesini talep ve karşı dava etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 11.12.2020 tarihli ve 2019/618 Esas, 2020/763 Karar sayılı kararıyla; tarafların Suriye ülkesi doğumlu oldukları ve savaş sebebiyle ülkemize gelerek daha sonra Türk vatandaşlığını kazandıkları, erkeğin telefoncu dükkanı işlettiği, kadının ise bir dönem öğretmen olarak çalıştığı halen ev hanımı olduğu,evlilik sonrası tarafların bir dönem davacı kadının ailesi ile yaşadıkları, daha sonra erkeğin ailesi ile yaşadıkları, kısa bir süre de bağımsız evde yaşadıkları, dosya içeriğine göre erkeğin ailesinin gelirlerinin olmadığı ve ailesinin oturduğu evin kirasını erkeğin ödediği, erkeğin çift kira ödememek ve ekonomik gerekçelerle ailesi ile oturmak istediği, kadının ise bağımsız evde yaşama yanlısı olduğu, çekirdek ailenin bağımsız evde yaşaması ana kural olup bağımsız ev temin etme sorumluluğunun erkeğe ait olduğu, tarafların erkeğin ailesi ile yaşadıkları dönemde erkeğin annesinin baskın kişiliği sebebiyle kadın ve erkeğin annesinin problem yaşadıkları, erkeğin gerekli çözümü ortaya koyamadığı, tarafların bağımsız evde yaşadığı dönemde de kadın ve erkeğin annesi arasında yaşanan problemlerin devam ettiği, tarafların ailelerinin evliliğe fazlasıyla müdahaleci olduğu, taraflar ve diğer tarafın aile bireyleri arasında hakaret ve şiddet boyutuna varan olaylar yaşandığı, kadının özel hastanede doğum yaptığı ve dosya içeriğine göre özel hastane masrafının kadın tarafından ödendiği; kadının devlet hastanesi yerine özel hastanede doğum yapması ve erkeğin de hastane masrafını ödememesi sebebiyle taraflar arasında tartışma ve huzursuzluk yaşandığı, bu konunun taraflar arasındaki dosyaya tercümesi sunulan yazışmalara yansıdığı, kadına vefat eden babasından bir miktar para kaldığı ve erkeğin, kadının ev ekonomisine katkı sunmadığından şikayetçi olduğu, erkeğin annesinin anlatımına göre kadının çıkan tartışma sırasında erkeğe tabak fırlattığı; tanıkların duyuma ve tarafların aktarmasına dayalı beyanlarının hükme esas alınamayacağı, kadın tarafından dosyaya delil olarak sunulan mesaj ekran görüntülerinde erkeğin kadını tehdit ettiği, tabanca almaktan bahsettiği ve başka birisiyle evleneceğini söylediği, sunulan ekran görüntülerinden tam olarak hangi tarihte yazıldığı anlaşılamamakla birlikte yazışmalarda taraflar arasındaki boşanma davasından bahsedildiğinden davadan sonraki yazışmalar olduğu kanaatine varıldığı ve bu eylemlerin kusur değerlendirmesinde dikkate alınamayacağı belirtilerek boşanmaya sebep olan olaylarda erkeğin ağır, kadının az kusurlu olduğu gerekçesiyle her iki davanın kabulü ile tarafların 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 166 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca boşanmalarına, ortak çocukların fiili ayrılıktan bu yana anne yanında yaşıyor olmaları, yaşları, boşanma gerekçesi ve uzman raporu dikkate alınarak velâyetlerinin anneye verilmesine, baba ile kişisel ilişki kurulmasına, ortak çocuklar yararına ayrı ayrı aylık 400,00 TL tedbir nafakası ile aylık 500,00 TL iştirak nafakasına, kadının vefat eden babasında kalan bir miktar gelirinin olduğu, bu gelirin erkeğin gelirine yakın olduğu belirtilerek kadın yararına hükmolunan aylık 400,00 TL tedbir nafakasının 06.03.2020 tarihinden itibaren kaldırılmasına, kadının yoksulluk nafakası talebinin reddine, erkeğin tedbir ve yoksulluk nafakası taleplerinin reddine, kadın yararına 20.000,00 TL maddî tazminata, erkeğe yüklenen ve sübuta erdiği kabul edilen eylem ve davranışların kadının kişilik haklarına saldırı niteliğinde olmadığı, tarafların yakınları tarafından gerçekleştirilen şiddet yada hakaret eyleminden tarafların sorumlu tutulamayacağı belirtilerek kadının manevî tazminat talebinin reddine, ağır kusurlu olduğu gerekçesiyle erkeğin maddî ve manevî tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

B. İstinaf Sebepleri 1. Davacı- karşı davalı kadın vekili; erkeğin davasının kabulü, kusur belirlemesi, maddî tazminatın ve çocuklar yararına hükmolunan tedbir ve iştirak nafakasının miktarları, reddedilen manevî tazminat ve nafaka talepleri yönünden istinaf başvurusunda bulunmuştur.

2.Davalı- karşı davacı erkek vekili; kusur belirlemesi, maddî tazminat, nafakalar, reddedilen tazminat ve nafaka talepleri ile velâyet yönünden istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 02.11.2022 tarihli ve 2021/388 Esas, 2022/2177 Karar sayılı kararıyla; erkeğin evlilik birliğinin üzerine yüklediği maddî sorumlulukları tam olarak yerine getirmediği, sorumlulukları yerine getirmemek kastı ile evden ayrıldığı, taraflar arasında yaşanan bu olumsuz olaylar nedeni ile taraflar arasındaki evlilik birliğinin davalı-karşı davacı erkeğin kusurlu davranışları ile temelinden sarsıldığı, davacı-karşı davalı kadına yüklenecek bir kusurun olmadığı, İlk Derece Mahkemesince usulüne uygun olarak ileri sürülmeyen vakıalardan kadının sorumlu tutulmasının toplanan delillere usul ve kanuna aykırı olduğu, İlk Derece Mahkemesince "erkeğin evlilik birliğinin üzerine yüklediği maddî sorumlulukları tam olarak yerine getirmediği, sorumlulukları yerine getirmeme kastı ile evden ayrıldığı" vakıaları dışında taraflarca usulüne uygun olarak ileri sürülmeyen vakıalardan tarafların sorumlu tutularak taraflara kusur yüklenmesinin usul ve kanuna aykırı olduğu, belirlenen bu duruma göre boşanmaya neden olan olaylarda erkeğin tam kusurlu olduğu, kadına yüklenecek bir kusurun olmadığı, kadının vakıa ve kendisine yüklenen kusur yönünden, erkeğin kendisine kusur olarak yüklenen vakıa yönünden istinaf başvurularında haklı oldukları anlaşıldığından davacı-karşı davalı kadının ve davalı-karşı davacı erkeğin kusur belirlemesine yönelik istinaf başvurularının kabulüne, erkeğe yüklenen bu vakıa dışındaki tüm vakıaların gerekçeli karardan çıkarılmasına; tarafların ekonomik-sosyal durumları, gelir seviyeleri yaşantıları boşanmaya neden olan olaylarda belirlenen kusur durumu dikkate alındığında boşanma davası açılmakla ayrı yaşama hakkı elde eden kadın lehine uygun miktarda tedbir nafakası takdir edilmesi gerektiği, davacı-karşı davalı kadının çalışmadığı, sabit gelirinin mal varlığının olmadığı, boşanma ile yoksul duruma düşeceği dikkate alındığında, kadın lehine uygun miktarda yoksulluk nafakası verilmesi gerektiği anlaşıldığından kadının tedbir ve yoksulluk nafakası talebinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının ilgili kısımlarının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm tesisine, kadın yararına aylık 500,00 TL tedbir nafakası ile aylık 750,00 TL yoksulluk nafakasına, tarafların sair istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı- karşı davalı kadın vekili erkeğin davasının kabulü, kusur belirlemesi, maddî tazminat ve nafaka miktarları, nafakaların ÜFE oranında artırılması gerektiği, reddedilen manevî tazminat talebi, yargılama giderleri ve vekâlet ücreti yönünden; davalı- karşı davacı erkek vekili ise kusur belirlemesi, maddî tazminat, nafakalar, reddedilen tazminat ve nafaka talepleri, velâyet yönünden temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairenin 04.05.2023 tarihli kararı ile İlk Derece Mahkemesi tarafından taraflarca karşılıklı olarak açılan boşanma davalarına ilişkin yapılan yargılama sonucunda boşanmaya sebebiyet veren olaylarda erkeğin kadına nazaran daha ağır kusurlu olduğu gerekçesiyle her iki davanın kabulü ile tarafların 4721 sayılı Kanun'un 166 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca boşanmalarına ve boşanmanın fer'îlerine karar verilmiş, hüküm davacı-karşı davalı kadın tarafından; erkeğin davasının kabulü, kusur belirlemesi, maddî tazminatın ve çocuklar yararına hükmolunan tedbir ve iştirak nafakasının miktarları, reddedilen manevî tazminat ve nafaka talepleri yönünden, davalı-karşı davacı erkek tarafından ise; kusur belirlemesi, maddî tazminat, nafakalar, reddedilen tazminat ve nafaka talepleri ile velâyet yönünden istinaf edilmiştir.

Davacı-karşı davalı kadın vekili tarafından verilen istinaf dilekçesinde erkeğin karşı davasının kabulünün de istinaf edildiği, ne var ki kadın vekilinin bu talebinin Bölge Adliye Mahkemesince istinaf incelemesi dışında bırakılarak incelenmediği, istinaf sınırlamasının "Kusur belirlemesi, maddî tazminatın ve çocuklar yararına hükmolunan tedbir ve iştirak nafakasının miktarları, reddedilen manevî tazminat ve nafaka talepleri" olarak belirlendiği, tarafların kusur belirlemesi ve kadının reddedilen tedbir ve yoksulluk nafakası taleplerine yönelik istinaf talebinin kısmen kabulüne, tarafların diger istinaf taleplerinin ise esastan reddine karar verildiği, Bölge Adliye Mahkemesince, davacı-karşı davalı kadın vekilinin erkeğin davasının kabulüne yönelik istinaf talebi hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesi gerekirken istinaf sınırlamasının hatalı yapılması ve bu hatalı sınırlandırmaya göre kadının erkeğin davasının kabulüne yönelik istinaf talebinin incelenmemesi usul ve kanuna aykırı olduğundan bahisle hükmün bozulmasına, diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı-karşı davacı erkeğin; evlilik birliğinin üzerine yüklediği maddî sorumlulukları tam olarak yerine getirmediği, sorumlulukları yerine getirmemek kastı ile evden ayrıldığı, taraflar arasında yaşanan bu olumsuz olaylar nedeni ile taraflar arasındaki evlilik birliğinin davalı-karşı davacı erkeğin kusurlu bu davranışları ile temelinden sarsıldığı, davacı-karşı davalı kadına yüklenecek bir kusurun olmadığı, İlk Derece Mahkemesince usulüne uygun olarak taraflarca ileri sürülmeyen vakıalardan kadının sorumlu tutulmasının toplanan delillere usul ve kanuna aykırı olduğu, İlk Derece Mahkemesince "erkeğin evlilik birliğinin üzerine yüklediği maddî sorumlulukları tam olarak yerine getirmediği, sorumlulukları yerine getirmeme kastı ile evden ayrıldığı" vakıaları dışında taraflarca usulüne uygun olarak ileri sürülmeyen vakıalardan davalı-karşı davacı erkeğinde sorumlu tutularak erkeğe kusur yüklenmesinin usul ve kanuna aykırı olduğu, belirlenen bu duruma göre boşanmaya neden olan olaylarda erkeğin tam kusurlu olduğu, davalı-karşı davacı erkek tarafından açılan boşanma davasının kabulünün usul ve kanuna aykırı olduğu, tarafların ekonomik-sosyal durumları, gelir seviyeleri yaşantıları boşanmaya neden olan olaylarda belirlenen kusur durumu dikkate alındığında; boşanma davası açılmakla ayrı yaşama hakkı elde eden kadın lehine yargılama süresince uygun miktarda tedbir nafakası takdir edilmesi gerektiği, davacı-karşı davalı kadının çalışmadığı, sabit gelirinin mal varlığının olmadığı, boşanma ile yoksul duruma düşeceği dikkate alındığında, kadın lehine uygun miktarda yoksulluk nafakası verilmesi gerektiği gerekçesi ile taraf vekillerinin kusur belirlemesine, kadın vekilinin erkeğin davasının kabulüne, tedbir ve yoksulluk nafakası talebine yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının ilgili bentlerinin ortadan kaldırılmasına, kadın yararına aylık 500,00 TL tedbir, boşanma hükmünün kesinleşme tarihinden itibaren 750,00 TL yoksulluk nafakasının davalı-karşı davacı erkekten alınarak, davacı-karşı davalı kadına ödenmesine, boşanmaya neden olan olayda davalı-karşı davacı erkeğin tam kusurlu, davacı-karşı davalı kadının kusursuz olduğunun tespitine, davalı-karşı davacı erkek tarafından açılan karşı boşanma davasının reddine, tarafların sair yönlere ilişkin istinaf başvurusunun ise esastan reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1.Davacı-karşı davalı kadın vekili; kusur belirlemesinin ve manevî tazminatın reddinin hatalı olduğu, nafakaların ve maddî tazminatın miktarının yetersiz olduğu, erkeğin davası reddedildiğinden kadın yararına yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği, ayrıca Bölge Adliye Mahkemesince duruşmalı inceleme yapıldığından kadın yararına vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği kararın usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek; kusur belirlemesi, manevî tazminat talebinin reddi, nafakaların ve maddî tazminat miktarı, yargılama gideri ve vekâlet ücreti yönünden kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı-karşı davacı erkek vekili; hatalı kusur belirlemesi ile erkeğin davasının reddinin ve kadın yararına maddî tazminata hükmedilmesinin doğru olmadığı, kadının çocuklara gerekli standartları sağlayamayacağından velâyetlerin babaya verilmesi gerektiği, tedbir ve yoksulluk nafakalarının usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek; kendi davasının reddi, kusur belirlemesi, maddî tazminat, tedbir ve yoksulluk nafakası, velâyet yönünden kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe 1.

Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, taraflarca 4721 sayılı Kanun'un 166 ncı maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen evlilik birliğinin sarsılması hukuki sebebine dayalı olarak karşılıklı açılan boşanma ve fer'îleri istemine ilişkin davalarda taraflar arasında ortak hayatı temelinden sarsacak derecede ve birliğin devamına imkan vermeyecek nitelikte bir geçimsizlik bulunup bulunmadığı, geçimsizlik var ise kusurun kimden kaynaklandığı, erkeğin boşanma davasının reddi kararının yerinde olup olmadığı, kadın yararına tedbir ve yoksulluk nafakası ile maddî tazminat şartlarının somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği, miktarlarının uygun olup olmadığı, kadın yararına manevî tazminata hükmedilmesi gerekip gerekmediği, velâyetin anneye verilmesinin doğru olup olmadığı, boşanma sonrası zorunlu açılan istinaf duruşması nedeniyle vekâlet ücreti gerekip gerekmediği, yargılama giderleri ve vekâlet ücreti noktasında toplanmaktadır.

İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 323 üncü ve 326 ncı maddeleri, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 inci ve 371 inci maddeleri. 4721 sayılı Kanun'un 166 ıncı maddesinin birinci ve ikinci, 169 uncu maddesi, 174 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkrası, 175 inci maddesi, 176 ncı maddesi, 182 nci, 330 uncu, 336 ncı maddeleri.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 50 nci ve 51 inci maddeleri. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 04.03.2021 tarihli ve 2021/2-96 Esas, 2021/205 Karar sayılı kararı. 3.

Değerlendirme 1.Temyizen ..., tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. 2.Taraflarca, 4721 sayılı Kanun'un 166 ncı maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen evlilik birliğinin temelinden sarsılması hukuki sebebine dayalı olarak karşılıklı açılan boşanma davalarında İlk Derece Mahkemesince, her iki davanın kabulüne ve boşanmanın fer'îlerine karar verilmiş, hükme karşı davacı-karşı davalı kadın vekili tarafından erkeğin boşanma davasının kabulü, kusur belirlemesi, maddî tazminatın ve çocuklar yararına hükmolunan tedbir ve iştirak nafakasının miktarları, reddedilen manevî tazminat ve nafaka talepleri yönünden; davalı- davacı erkek vekili tarafından ise kusur belirlemesi, maddî tazminat, nafakalar, reddedilen tazminat ve nafaka talepleri ile velâyet yönünden istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince boşanmaya neden olan olaylarda erkeğin tam kusurlu olduğu, davalı-karşı davacı erkek tarafından açılan boşanma davasının kabulünün usul ve kanuna aykırı olduğu, kadın yararına tedbir ve yoksulluk nafakasına hükmedilmesi gerektiği belirtilerek tarafların kusur belirlemesine, kadın vekilinin erkeğin boşanma davasının kabulüne, tedbir ve yoksulluk nafakası talebinin reddine yönelik istinaf taleplerinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının ilgili bentlerinin ortadan kaldırılmasına, kadın yararına tedbir ve yoksulluk nafakasına, davalı-karşı davacı erkeğin tam kusurlu, davacı-karşı davalı kadının kusursuz olduğunun tespitine, davalı-karşı davacı erkek tarafından açılan karşı boşanma davasının reddine karar verilmiştir.

Toplanan delillerden boşanmaya sebebiyet veren olaylarda Bölge Adliye Mahkemesinin de kabul olduğu üzere erkeğin tam kusurlu olduğu anlaşılmış olup erkeğin boşanma davasının reddi gerekmektedir. Ne var ki kadının boşanma davasında kurulan boşanma hükmü taraflarca istinaf edilmeyerek kesinleşmiş olup, erkeğin boşanma davasının bu nedenle konusu kalmamıştır. Erkeğin boşanma davası hakkında konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar vermek ve haklılık durumuna göre yargılama giderlerine ve vekâlet ücretine karar verilmesi gerekmektedir.

Hal böyle iken Bölge Adliye Mahkemesince erkeğin boşanma davasının reddine karar verilmesi ve erkeğin davasına yönelik yargılama giderleri ve vekâlet ücreti hakkında da hüküm kurulmaması doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir. 3.Tarafların tespit edilen ekonomik ve sosyal durumlarına, boşanmaya yol açan olaylardaki kusur derecelerine, paranın alım gücüne, ihlal edilen mevcut ve beklenen menfaatlerin kapsamına nazaran, davacı-karşı davalı kadın yararına hükmolunan maddî tazminat azdır. 4721 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesindeki hakkaniyet ilkesi ile 174 üncü maddesinin birinci fıkrası, 6098 sayılı Kanun'un 50 nci ve 51 inci madde hükümleri nazara alınarak, daha uygun miktarda maddî tazminat takdiri gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Yukarıda (3) ve (4) numaralı parağraflarda belirtildiği üzere temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı-karşı davacı erkeğin boşanma davası ve kadın yararına hükmedilen maddî tazminatın miktarı yönlerinden BOZULMASINA, 2.Yukarıda (2) numaralı paragrafta belirtildiği üzere temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozma kapsamı dışında kalan temyize konu bölümlerinin 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine, Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 26.12.2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi. ..."

⚖️ Yargı Kararı Boşanma davasında izinsiz alınan ses kaydına dayanarak taraflara kusur yüklenemez.

Yargıtay, 2. Hukuk Dairesi, E. 2016/13682, K. 2018/4285

Hukuka aykırı olarak elde edilmiş ve izinsiz alınmış ses kaydına dayanarak**** taraflara**** kusur yüklenemez.

Yargıtay, 2. Hukuk Dairesi, E. 2016/13682, K. 2018/4285, T. 02.04.2018 "2. Hukuk Dairesi 2016/13682 E. , 2018/4285 K. MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi DAVA TÜRÜ : Boşanma Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı kadın tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü: Mahkemece, davalı kadının bakire olmadığını evlenmeden önce eşine açıklamadığı ve bu durumu eşinden gizleyerek güven yükümlülüğüne aykırı davrandığı, ayrıca gerek ses kayıtlarında gerekse de davacının dava dilekçesinde geçen "nafakanı yiyecem, imam nikahlı bir eş alcam, senin namusun başkasına gidecek" şeklinde sözler söylediği, davacı erkeğin ise sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiği boşanmaya sebebiyet veren olaylarda tarafların eşit kusurlu olduğu tarafların evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı ve bir daha bir araya gelemeyecekleri kanaatine varıldığı gerekçesiyle tarafların boşanmalarına karar verilmiştir.

Türk Medeni Kanununun 166. maddesinde "evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerin her birinin boşanma davası açabileceği" hükme bağlanmıştır. Bu hükmü, tamamen kusurlu eşin de dava açabileceği ve yararına boşanma hükmü elde, edebileceği biçiminde yorumlamak ve değerlendirmek doğru değildir. Çünkü böyle bir düşünce, kimsenin kendi eylemine ve tamamen kendi kusuruna dayanarak bir hak elde edemeyeceği yönündeki temel hukuk ilkesine aykırı düşer.

Diğer taraftan gene böyle bir düşünce tek taraflı irade ile sistemimize aykırı bir boşanma olgusunu ortaya çıkarır. Boşanmayı elde etmek isteyen kişi karşı tarafın hiçbir eylem ve davranışı söz konusu olmadan, evlilik birliğini, devamı beklenmeyecek derecede temelinden sarsar, sonra da mademki birlik artık sarsılmış diyerek boşanma doğrultusunda hüküm kurulmasını talep edebilir, öyle ise Türk Medeni Kanununun 166. maddesine göre boşanmayı isteyebilmek için tamamen kusursuz ya da az kusurlu olmaya gerek olmayıp, daha fazla kusurlu bulunan tarafın dahi dava hakkı bulunmakla beraber, boşanmaya karar verilebilmesi için davalı-davacının az da olsa kusurunun varlığı ve bunun belirlenmesi kaçınılmazdır.

Az kusurlu eş boşanmaya karşı çıkarsa bu halin tespiti dahi tek başına boşanma kararı verilebilmesi için yeterli olamaz. Az kusurlu eşin karşı çıkması hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olmalı, eş ve çocuklar için korunmaya değer bir yararın kalmadığı anlaşılmalıdır (TMK m. 166/2).

Mevcut olayda; taraflar 12.03.2013 tarihinde evlenmiş, davacı erkek 28.02.2014 tarihinde Türk Medeni Kanununun 166/1. maddesi uyarınca evlilik birliğinin sarsılması, hukuki sebebine dayanarak boşanma isteminde bulunmuştur. Erkek eş boşanma sebepleri arasında "Davalı bakire değil" vakıasına da dayanmıştır. Tarafların sadakat yükümlülüğü evlilik birliğinin kurulmasıyla başlar (TMK m.

185). Davalı kadının evlilik öncesi cinsel ilişki yaşamış olması (bakire olmaması) boşanma davasında davalı kadın için kusur oluşturmaz, ancak koşulları var ise evliliğin nisbi butlan ile iptaline (TMK md. 149) davasına konu olabilir.Davalı kadına "nafakanı yiyecem, imam nikahlı bir eş alcam, senin namusun başkasına gidecek" şeklinde sözler söylediği, kusur olarak yüklenilmişse de mahkemece hukuka aykırı olarak elde edilmiş ses kaydına dayanarak davalı kadına kusur yüklenemez.

Açıklanan sebeplerle boşanmaya karar verilebilmesi için davalının az da olsa kusurunun olduğunun ispat edilmiş olması gerekir. Davalı kadının boşanmayı gerektirir kusurlu bir davaranışının varlığının kanıtlanamadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda davacı erkeğin boşanma davasının reddi gerekirken, kanun hükümlerinin yorumunda yanılgıya düşülerek boşanmaya karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 02.04.2018(Pzt.)"

⚖️ Yargı Kararı Kadının evine bir erkeğin kitap getirmesinin zina için yeterli delil değildir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2024/4091 E. 2025/2705 K.

Olay: Davacı kadın, eşinin kendisine ekonomik baskı yaptığını ve telefonuna aşağılayıcı bir isimle kaydettiğini iddia etmiştir. Yerel mahkeme, kadının başka bir erkekle görüştüğü iddiasını (zina) kabul ederek kadını ağır kusurlu bulmuştur.

Değerlendirme: Yargıtay, kadının evine bir erkeğin kitap getirmesinin zina için yeterli delil olmadığını, ancak erkeğin davranışlarının şiddet içerdiğini belirtmiştir. kadını kendi telefonuna tombik olarak kaydettiği vakıası duygusal şiddet olarak kabul edilmiştir. Ayrıca erkeğin para alabilmek için ısrarcı tavır sergilediği ve kadına karşı ekonomik şiddet uyguladığı tespit edilmiştir.

Sonuç: Zina davasının reddi gerektiğine ve erkeğin ağır kusurlu olduğuna karar verilerek hüküm bozulmuştur.

İçerik:

Yargıtay, 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/4091, K. 2025/2705, T. 13.03.2025 "2. Hukuk Dairesi 2024/4091 E. , 2025/2705 K. MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/2243 E., 2024/568 K. DAVA TÜRÜ : Karşılıklı Boşanma İLK DERECE MAHKEMESİ : Uşak 3.

Aile Mahkemesi SAYISI : 2020/139 E., 2021/483 K. Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı-karşı davalı kadın vekili tarafından kusur belirlemesi, zina hukuki sebebi ile açılan karşı boşanma davasının kabulü, kadın ve çocuk için kabul edilen nafaka miktarları, karşı davada aleyhe hükmedilen vekalet ücreti ve yargılama gideri yönünden; davalı- karşı davacı erkek vekili tarafından kusur belirlemesi ve reddedilen tazminatlar yönünden temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı- karşı davacı erkek vekilinin tüm, davacı-karşı davalı kadın vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Davacı-karşı davalı kadın tarafından 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 166 ncı maddesinin birinci fıkrasına dayanılarak boşanma davası açılmış, erkek tarafından ise aynı Kanun’un 161. maddesinde düzenlenen zina hukuksal nedenine dayalı, bunun kabul edilmemesi halinde ise 166 ncı maddesinin birinci fıkrasına dayalı karşı boşanma davası açılmıştır. Taraflarca karşılıklı olarak açılan boşanma davalarının yapılan yargılaması neticesinde İlk Derece Mahkemesince, erkeğin kadına hitaben " babam hasta ameliyat olacak para ver bana... defol git yüzünü görmek istemiyorum... suratını şeytan görsün" şeklinde mesajlar attığı, kadından ekonomik olarak beklenti içinde bulunduğu ve para alabilmek için ısrarcı tavır sergilediği, bu eylemleri ile kadına karşı ekonomik şiddet uyguladığı, hakaret içeren anlatımları ve kadını kendi telefonuna "tombik" olarak kaydettiği, kadına duygusal şiddet uyguladığı, kadının ise zina eylemini gerçekleştirdiği, bu suretle boşanmaya sebep olan olaylarda erkeğin ağır, kadının az kusurlu olduğu gerekçesiyle asıl davanın evlilik birliğinin sarsılması hukuki sebebine dayalı olarak kabulü ile tarafların boşanmalarına ve fer'îlerine, karşı davanın ise zina hukuki sebebine dayalı olarak kabulü ile tarafların zina nedeniyle boşanmalarına ve ferilerine karar verilmiş, karar kadın vekilince istinaf edilmiş, istinaf incelemesi yapan Bölge Adliye Mahkemesince erkeğe ... sarsıcı davranışta bulunma eylemi nedeniyle kusur verilmesi gerektiği, yapılan yargılama ve toplanan delillerden davacı karşı davalı kadının da başka bir erkekle zina eylemini gerçekleştirdiği olgusunun sabit olduğu, davalı karşı davacı erkeğin Mahkemece kabul edilen ve gerçekleşen davacı karşı davalı kadına karşı ekonomik ve psikolojik şiddet uygulaması yanında ... sarsıcı davranışlarda da bulunduğu, gerçekleşen bu durum karşısında tarafların kusur karşılaştırması yapıldığında boşanmaya sebep olan olaylarda eşit kusurlu olduklarının kabulü gerekirken yazılı şekilde davacı karşı davalı kadının daha ağır kusurlu olduğunun kabul edilmesinin doğru görülmediği gerekçesi ile kusur belirlemesi, davalı karşı davacı erkek lehine hükmedilen maddi ve manevi tazminat yönünden kadının istinaf başvurusunun kabulü ile bu yönlerden İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden hüküm tesisi ile kusurun gerekçesinin düzeltilmesine, erkeğin tazminat taleplerinin reddine, kadının sair istinaf istemlerinin ise esastan reddine karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince yukarıda sınırlandırıldığı şekilde temyiz edilmiştir. "Eşlerden biri zina ederse diğer eş boşanma davası açabilir.

Davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer. Affeden tarafın dava hakkı yoktur (TMK m.161). Zina hukuki sebebi ile açılan boşanma davasının kabul edilmesi için cinsel ilişkinin gerçekleşmesi veya gerçekleştiğine delalet edecek hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde karinenin bulunması gerekir.

Somut olayda dava dışı F. isimli erkeğin o gün ortak konutta olduğunun kabulü ikrara dayalıdır. Ancak Mahkeme vicdani kanaatine göre ikrarı delil olarak kabul edebilir. Kadının bu konudaki ikrarı F. isimli kişinin o gün eve kitap getirdiğine ilişkindir.

Kadının kapıyı kilitlediği ve geç açtığına, F. isimli erkek ile aralarında zina eyleminin gerçekleştiğine dair bir ikrarı bulunmamaktadır. Kadının ikrarının dışına çıkılarak zina eyleminin gerçekleştiğinin kabulü doğru değildir. Aksine zina eyleminin gerçekleştiği iddia edilen F. isimli kişi Mahkemece tanık olarak dinlenmiş, kadının ikrarı doğrultusunda anlatımda bulunmuş ve kadının beyanlarını teyit etmiştir.

Bu durumda zina davasının kanıtlandığından söz edilemez. Yapılan yargılama ve toplanan delillere göre kadına isnat edilen zina olgusu gerçekleşmemiş ise de özellikle dosyaya erkek tarafından süresinden sonra sunulan ancak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 145 nci maddesi kapsamında değerlendirilebilecek sosyal medya ekran görüntüsüne göre kadının yaptığı sosyal medya paylaşımı ile ... sarsıcı davranışlar sergilediği anlaşılmaktadır. Bu durumda boşanmaya sebep olan olaylarda ... sarsıcı davranışta bulunan davacı -karşı davalı kadın kadın az, kadına karşı ekonomik ve psikolojik şiddet uygulayan ve ... sarsıcı davranışlarda bulunan erkek ağır kusurludur.

Bu durumda erkeğin karşı davada zina hukuki sebebi ile açtığı davanın reddi ile terditli olarak açtığı evlilik birliğinin sarsılması hukuki sebebine dayalı boşanma davasının kabulü gerekir. Ne var ki, kadının aynı Kanun’nun 166 ncı maddesinin birinci fıkrasına dayalı asıl boşanma davasında verilen hüküm boşanma yönünden kesinleşmiştir. Dolayısıyla erkeğin karşı davadaki TMK 166/1 maddesine dayalı boşanma talebi konusuz kalmıştır.

O halde, erkeğin 4721 sayılı Kanun’nun 166 ncı maddesinin birinci fıkrasına dayalı karşı boşanma talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi ve erkeğin karşı davadaki haklılık durumuna göre yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş ve bu husus gözetilerek bir karar verilmek üzere bozmayı gerektirmiştir. 3.4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 174 üncü maddesinin birinci fıkrasında mevcut ve beklenen bir menfaati boşanma yüzünden haleldar olan kusursuz yada daha az kusurlu olan tarafın, kusurlu taraftan uygun bir tazminat isteyebileceği, aynı maddenin ikinci fıkrasında boşanmaya sebebiyet vermiş olaylar yüzünden kişilik hakları saldırıya uğrayan tarafın, kusurlu olandan manevî tazminat isteyebileceği öngörülmüştür.

Yukarıdaki paragrafta açıklandığı üzere, evlilik birliğinin sarsılmasına sebep olan olaylarda tazminat isteyen davacı-karşı davalı kadının ağır ya da eşit kusurlu olmadığı, erkeğin kusurlu eylemlerinin kadının kişilik haklarına saldırı teşkil ettiği ve boşanma sonucu bu eşin, en azından diğerinin maddî desteğini yitirdiği anlaşılmıştır. O halde, Mahkemece, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, tazminata esas olan fiilin ağırlığı ile 4721 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 50 nci ve 51 inci maddelerinde düzenlenen "hakkaniyet kuralları" da dikkate alınarak davacı -karşı davalı kadın yararına uygun miktarda maddî ve manevî tazminata hükmedilmesi gerekirken, hatalı kusur belirlemesinin sonucu olarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

4.Tarafların gerçekleşen sosyal ve ekonomik durumlarına, nafakanın niteliğine, günün ekonomik koşullarına göre ortak çocuğun ihtiyaçlarına nazaran takdir edilen iştirak nafakası azdır. Mahkemece Türk Medeni Kanunu'nun 4 üncü maddesindeki hakkaniyet ilkesi de dikkate alınarak daha uygun nafakaya hükmedilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının erkeğin zina hukuki sebebine dayalı boşanma davasının kabulü, kusur belirlemesi, kadının reddedilen tazminat talepleri ile iştirak nafakasının miktarı yönünden kadın yararına BOZULMASINA, 2.Davalı-karşı davacı erkek vekilinin tüm, davacı- karşı davalı kadın vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmanın kapsamı dışında kalan temyize konu diğer bölümlerinin 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ...'e yükletilmesine, Peşin alınan harcın istek halinde yatıran ...'ye iadesine, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 13.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi."

⚖️ Yargı Kararı Erkeğin denemek maksadıyla eşi adına isimsiz çiçek yollaması boşanmada kusur sayılır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2024/6425 E. 2024/7664 K.

Olay: Henüz düğünleri yapılmamış ancak resmi nikahlı olan çift arasında eşya ve takı kavgası çıkmıştır. Erkek, eşinin sadakatini ölçmek için alışılagelmişin dışında bir yönteme başvurmuştur.

Değerlendirme: Yargıtay, erkeğin davranışlarının evlilik birliğini sarsacak nitelikte olduğuna hükmetmiştir. Özellikle erkeğin denemek maksadıyla adına isimsiz çiçek yolladığı vakıası, eşine güvenmediğini ve kıskanç tavırlar sergilediğini ispatlamıştır. Mahkeme, bu davranışı eşine güvenmeyerek ve kıskanç tavırlar sergileyerek gerçekleştirilen bir kusur olarak nitelendirmiştir.

Sonuç: Tarafların eşit kusurlu olduğuna ve karşılıklı tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

İçerik:

Yargıtay, 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/6425, K. 2024/7664, T. 22.10.2024 "2. Hukuk Dairesi 2024/6425 E. , 2024/7664 K. İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi SAYISI : 2024/62 E., 2024/196 K. KARAR : Bozmaya uyularak hüküm tesisi Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen boşanma davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, tarafların eşit kusurlu olduklarına ve tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı-karşı davalı erkek vekili dava ve karşı davaya cevap dilekçesinde; tarafların resmi nikahlı olmalarına rağmen evlilik birliğinin hiç kurulmadığını, tarafların nikahlarının olmasının ardından düğün hazırlığına başlandığını ancak kadının tutarsız ve olumsuz tutum ve davranışlarının olduğunu, erkeğe ağır küfür ve hakaretlerde bulunduğunu, özensiz, ilgisiz, sevgisiz, duyarsız saygısız ve soğuk davrandığını, erkeğin kariyerine ve sınava girmesine engel olduğunu, ortak konuttaki eşyaları gördüğünde erkeğin daha önce başkasıyla evlenmek niyetinde olduğu yönünde olumsuz söylemlerde bulunduğunu, kadının ailesinin evlilik birliğine müdahalede bulunduğunu, kadının ve ailesinin ailesinin, erkeğe ve erkeğin ailesine karşı küçümseyen, hor gören davranışlarda bulunduğunu, kadının erkeğe hakaret ve küfür içerikli mesajlar gönderdiğini, tarafların Burdur ve Ankara ilinde olmak üzere 2 düğün konusunda anlaştıklarını Burdur'daki düğünü kadın tarafının Ankara 'da ki düğünün ise erkek tarafının yapacağı konusunda anlaştıklarını, kadının yapacağı düğün konusunda bile ilgisizliğinin organizasyonun aksamasına ve gerginliğine sebep olduğunu belirterek 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 166 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca tarafların boşanmalarına, erkek yararına 200.000,00 TL maddî, 200.000,00 TL manevî tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP Davalı-karşı davacı kadın vekili cevap-karşı dava dilekçesinde özetle; ortak hayatın kurulmasını istemeyen ve bu yönde çaba sarf etmeyen tarafın erkek olduğunu, kadının sosyal medya hesabının şifresini ele geçirerek izni olmadan paylaşımlarda bulunduğunu, nikahı işlemi olduktan sonra erkeğin tavırlarının değiştiğini, yeni eşya alacağını söylemesine rağmen bu sözünü tutmadığını, aşırı kıskanç tavırlar sergilediğini, her sabah ne giydiğini görmek için apartman çıkışındaki aynadan yüzüğünün de takılı olduğu gösterir fotoğraf istediğini, öğle arasında dışarıda yemek yememesini tembihlediğini, dışarıda yemek yediği zaman da kavga çıkarttığını, kadının nasıl tepki vereceğini görmek ve onu denemek için kadın adına isimsiz çiçekler gönderdiğini, kına gecesi için giyeceği olan kaftanla dalga geçtiğini, düğün merasimlerine 3 hafta kalmış olmasına rağmen isteksiz davranışlarının devam ettiğini, düğünün yaklaşmasıyla vaat ettiği ziynet eşyaların için ''Nasıl olsa nikahımız yapıldı, ne gerek var altın almaya, sonra bozdurup zarar etmeye ne gerek var'' şeklindeki konuşmalarının olduğunu, erkeğin ailesinin kadının ailesine karşı olumsuz tavırlar sergilediğini, henüz tarafların ayrıldıkları netleşmeden düğün salonlarının rezervasyonları ve balayı planlarını iptal ettiğini, kadının ailesini hor gördüğünü, kadını bir kalıba sokmak istediğini, kariyerine engel olduğunu belirterek 4721 sayılı Kanun'un 166 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca tarafların boşanmalarına, kadın yararına 300.000,00 TL maddî, 300.000,00 TL manevî tazminat ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 19.09.2022 tarihli kararı ile; tarafların düğün töreninin gerçekleşmesinin ardından davalı erkeğin ev düzenin bulunduğu Malatya ilinde kısa bir süre ikamet etmek konusunda geleceğe yönelik iradelerinin olduğu ve ardından kısa bir süre sonra başka bir ile tayin olacakları konusunda anlaştıkları, erkeğin evinin yeni, eksiksiz ve kullanılabilir durumda eşyalarla dolu olduğu, kadının ortak hayat kurulduktan sonra öncelikle bu eşyaları kullanmayı kabul ettiği, erkeğin dilerse eşyaları değiştirmeyi teklif etmesine veya başka bir ile tayin olduktan sonra tüm eşyaların değiştirilebileceğini vaad etmesine rağmen kadının sonradan tüm eşyaların değiştirilmesini isteyerek tutarsız davranışlar sergilediği, erkek tarafının takacağı altının toplam gramı yönünden daha önce vaadde bulunulup bulunulmadığı ve taraflar arasında önceden net bir anlaşmaya varıldığı ispat edilememiş ise de sonradan kadının annesinin takılmasını istediği toplam altın miktarı hususunda olumsuz müdahalelerde bulunduğu, kadının ise annesinin müdahalelerine sessiz kaldığı ve annesinin olumsuz müdahalelerinin etkisi altında kalarak erkeğe karşı olumsuz davranışlar sergilediği ve erkeğe hakaret içerikli mesajlar gönderdiği, erkeğin ise kadının henüz düğün töreni yapılmadan önce nikah kıyıldığının uzak aile bireyleri ve sosyal çevresi tarafından bilinmesini istememek yönünde haklı sayılabilecek görüşe sahip olduğu, erkek tarafından ayrılık aşamasına gelinen dönemde kadını zor durumda bırakmak maksadıyla daha önceden şifresini bildiği kadının sosyal medya hesabı üzerinden kadının izni ve bilgisi olmaksızın düğün davetiyesi ve nikaha ilişkin paylaşımlar yaptığı, tarafların diğer iddialarının ise ispat edilemediği, böylece evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına neden olan olaylarda kadının ağır, erkeğin ise az kusurlu olduğu gerekçesiyle asıl ve karşı davanın kabulüyle 4721 sayılı Kanun'un 166 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca tarafların boşanmalarına, erkek yararına 30.000,00 TL maddî, 25.000,00 TL manevî tazminat ödenmesine, kadının maddî ve manevî tazminat taleplerinin ise reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri 1.Davacı-karşı davalı erkek vekili istinaf dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesi kararının kadının kabul edilen boşanma davası, kusur belirlemesi ile maddî ve manevî tazminatların miktarı yönünden kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı-karşı davacı kadın vekili istinaf dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesi kararının erkeğin kabul edilen boşanma davası, kusur belirlemesi, aleyhine hükmedilen maddî ve manevî tazminatlar ile kendi tazminat taleplerinin reddi yönünden kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 29.12.2022 tarihli kararı ile; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir. V.

BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin 29.12.2022 tarihli kararına karşı davacı-karşı davalı erkek vekili kadının kabul edilen boşanma davası, kusur belirlemesi ile hükmedilen maddî ve manevî tazminatların miktarları yönünden, davalı-karşı davacı kadın vekili açılan boşanma davasının kabulü, kusur belirlemesi, aleyhine hükmedilen tazminatlar ile kendi tazminat taleplerinin reddi yönünden temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemiz 09.11.2023 tarihli ilamı ile yapılan yargılama, toplanan deliller ve dinlenen tanık beyanlarından davacı-karşı davalı erkeğin eşine güvenmeyerek ve kıskanç tavırlar sergileyerek onu denemek maksadıyla adına isimsiz çiçek yolladığı, kadının bu vakıaya dava dilekçesinde dayandığı, dosya kapsamından bu kusur ispatlanmakla erkeğe bu vakıanın kusur olarak yüklenmesi gerektiği, hal böyle iken Mahkemece evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına neden olan olaylarda tarafların eşit kusurlu olduklarının kabulü gerektiği ve kusur durumuna göre erkek yararına maddî ve manevî tazminata hükmedilme koşullarının oluşmadığından bahisle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına, davacı-karşı davalı erkek vekilinin tüm, davalı-karşı davacı kadın vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozma kapsamı dışında kalan temyize konu bölümlerinin onanmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla bozma ilamına uyulmakla davalı kadının tüm eşyaların değiştirilmesini isteyerek tutarsız davranışlar sergilemiş olduğu, erkek tarafının takacağı altının toplam gramı yönünden daha önce vaadde bulunulup bulunulmadığı ve taraflar arasında önceden net bir anlaşmaya varıldığı ispat edilememiş ise de sonradan kadının annesinin takılmasını istediği toplam altın miktarı hususunda olumsuz müdahalelerde bulunduğu, kadının annesinin müdahalelerine sessiz kaldığı ve annesinin olumsuz müdahalelerin etkisi altında kalarak erkeğe karşı olumsuz davranışlar sergilediği ve dinlenen kadın tanık beyanları ve dosyaya sunulan bilirkişi raporu ile desteklenen şekilde erkeğin dosyaya sunmuş üzere olduğu erkek aleyhine hakaret içerikli mesajlar göndermiş olduğu, erkeğin ise özellikle dinlenen davacı tanığı ...

E.'nin tanık beyanı ile kanaat getirildiği üzere kadının henüz düğün töreni yapılmadan önce nikah kıyıldığının uzak aile bireyleri ve sosyal çevresi tarafından bilinmesini istememek yönünde haklı sayılabilecek görüşe sahip olduğu, erkek tarafından ayrılık aşamasına gelinen dönemde kadını zor durumda bırakmak maksadıyla daha önceden şifresini bildiği kadının sosyal medya hesabı üzerinden davalı kadının izni ve bilgisi olmaksızın düğün davetiyesi ve nikaha ilişkin paylaşımlar yaptığı ve davacı-karşı davalı erkeğin eşine güvenmeyerek ve kıskanç tavırlar sergileyerek onu denemek maksadıyla adına isimsiz çiçek yolladığı, belirlenen ve gerçekleşen kusur durumlarına göre tarafların eşit kusurlu olduğu ve eşit kusur halinde taraflar lehine maddî ve manevî tazminat verilemeyeceği belirtilerek her iki davanın da kabulüne, tarafların 4721 sayılı Kanun'un 166 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca tarafların boşanmalarına, tarafların ayrı ayrı tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1.Davacı- karşı davalı erkek vekili, kararın usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek kadının kabul edilen boşanma davası, kusur belirlemesi, maddî ve manevî tazminat taleplerinin reddi yönünden kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı- karşı davacı kadın vekili, kararın usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek erkeğin kabul edilen boşanma davası, kusur belirlemesi, kendi tazminat taleplerinin reddi yönünden kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, taraflarca açılan karşılıklı boşanma davasında bozma ilamının gereğinin yapılıp yapılmadığı noktasında toplanmaktadır.

İlgili Hukuk 4721 sayılı Kanun'un 174 üncü, 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu, 370 inci ve 371 inci maddeleri. 3.

Değerlendirme Taraflarca karşılıklı yapılan yargılama sonucunda kadının ağır kusurlu olduğundan bahisle davanın kabulüne ve fer'îlerine karar verilmiştir. Yukarıda sefahati açıklandığı üzere taraf vekilleri tarafından hüküm temyiz edilmekle Dairemiz 09.11.2023 tarihli ilamı ile tarafların eşit kusurlu olduğunun kabulü ile erkek lehine maddî ve manevî tazminata hükmedilemeyeceği belirtilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir. Bu defa Mahkemece bozma ilamına uyulmakla ve bozma ilamının gereği yerine getirilmeksizin, her iki davanın kabulü ile tarafların boşanmalarına, tarafların tazminat taleplerinin reddine karar vermiştir.

Mahkemece verilen ilk hükmün bozma kapsamı dışında kalan kısımlarının kesinleştiği, bu durum gözetilmeden; her iki tarafın davasının kabulü şeklinde boşanma hükmü yönünden yeniden karar verilmesi doğru görülmemiştir. Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir. VI.

KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasından A-" Asıl davanın KABULÜ ile " ibaresinin ve (A-1) bendinin, yine B-" Karşı davanın KABULÜ ile" ibaresinin ve (B-1) bendinin tamamen çıkartılmasıyla DÜZELTİLEREK, taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının ise yerinde görülmemesi sebebiyle reddiyle, temyiz edilen hükmün ONANMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi."

⚖️ Yargı Kararı Tarafların cinsel hayatına ilişkin görüntüleri paylaşması boşanmada ağır kusurdur.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2023/2580 E. 2023/5531 K.

Olay: Davacı kadın, eşinin cinsel hayatlarına ilişkin görüntüleri kaydederek üçüncü kişilerle paylaştığını ve bu görüntülerle kendisine şantaj yaptığını ileri sürerek boşanma davası açmıştır.

Değerlendirme: Yargıtay, bu durumu en ağır kusurlardan biri olarak değerlendirmiştir. Erkeğin özel görüntülerinin sosyal medyada yayınlandığı, başka kişilere gönderildiği sabit görülmüştür. Bu davranışın kadının kişilik haklarına ağır saldırı teşkil ettiği vurgulanmıştır. erkeğin tam kusurlu olduğunun anlaşıldığı belirtilerek kadının tazminat hakları korunmuştur.

Sonuç: Yerel mahkemenin boşanma ve tazminat kararı onanmıştır.

İçerik:

Yargıtay, 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/2580, K. 2023/5531, T. 22.11.2023 "2. Hukuk Dairesi 2023/2580 E. , 2023/5531 K. MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/7 E., 2023/19 K. KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddi İLK DERECE MAHKEMESİ : Ulukışla Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi SAYISI : 2020/197 E., 2022/305 K.

Taraflar arasındaki karşılıklı boşanma davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulü ile boşanma ve fer'îlerine, birleşen davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davalı-davacı erkek vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı-davacı erkek vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.

DAVA ... kadın dava ile birleştirilen davaya cevap dilekçesinde; erkeğin kendisi ile ilgilenmediğini, ihmal ettiğini ve değer vermediğini, telefon ve sosyal medyada yabancı kadınlarla ile ilgilendiğini, sözlü, psikolojik ve ekonomik şiddet uyguladığını, cinsel birlikteliklerini kayda alıp, görüntüleri sosyal medya üzerinden paylaştığını, akrabalarına ve ilk evliliğinden olan oğluna gönderdiğini, bu görüntüler ile anlaşmalı boşanma konusunda kendisini tehdit ettiğini, bu hususta Ulukışla Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/1076 sayılı soruşturmasının devam ettiğini, erkeğin birleştirilen davadaki iddialarının gerçek olmadığını ve kabul etmediğini, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını beyanla eşi ile boşanmalarına, lehine 1.000,00 TL tedbir ve yoksulluk nafakası ile 50.000,00 TL maddî, 200.000,00 TL manevî tazminata, eşinin birleştirilen davası ve taleplerinin redddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP 1.Davalı-davacı erkek, kadının davasına süresinde cevap vermemiştir. 2.Davalı-davacı erkek vekili birleşen dava ve cevaba cevap dilekçesinde; kadının iddialarını ve taleplerini kabul etmediklerini, kadının, müvekkilini hep rencide ettiğini, kötü sözler söylediğini, hakaret ettiğini, birlikte vakit geçirmekten hatta aynı ortamda bulunmaktan dahi kaçındığını, ilgisiz davrandığını, ev işleri yapmadığını, müvekkilinin çocuklarını kıskandığını, psikolojik ve ekonomik şiddet uyguladığını, müvekkilinin herhangi bir görüntü paylaşmadığını, bunun iftira olduğunu, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını beyanla davanın kabulü ile tarafların boşanmalarına, müvekkili lehine 50.000,00 TL maddî ve 50.000,00 TL manevî tazminata, kadının davasının ve taleplerinin reddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; erkek tarafından, kadına ait cinsel hayata dair özel görüntülerinin sosyal medyada yayınlandığı, başka kişilere gönderildiği, erkeğin, kadını, eski eşi ile kıyaslama yaptığının sabit olduğu, kadının kusurunun ise ispatlanamadığı, buna göre evlilik birliğinin temelinden sarsılmasında erkeğin tam kusurlu olduğunun anlaşıldığı gerekçesi ile kadının asıl davasının kısmen kabulüne, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 166 ncı maddesinin birinci fıkrası gereğince tarafların boşanmalarına, kadın lehine aylık 400,00 TL tedbir ve 750,00 TL yoksulluk nafakası ile 10.000,00 TL maddî ve 20.000,00 TL manevî tazminata, erkeğin birleşen davasının ve tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı-davacı erkek vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Davalı-davacı erkek vekili, müvekkilinin görüntü paylaşmadığı gibi sosyal medya hesaplarına girilerek elde edilen delillerin hukuka aykırı olduğunu, kadın tanıklarının yanlı olduğunu, kadının tam kusurlu olduğunu ve lehine nafaka ve tazminat şartlarının oluşmadığını, miktarlarının fahiş olduğunu, kadının davasının reddi ile dava ve taleplerinin kabulünün gerektiğini, kararın usul ve kanuna aykırı bulunduğunu beyanla; kadının boşanma davasının kabulü, erkeğin boşanma davasının reddi, kusur belirlemesi, kadın lehine hükmedilen tedbir ve yoksulluk nafakası ile maddî, manevî tazminat ve miktarları, erkeğin reddedilen maddî ve manevî tazminat talepleri yönünden istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplanıp değerlendirildiği, usuli işlemlerinkanunu'na uygun olarak yerine getirildiği, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, bu itibarla, asıl boşanma davasının kabulüne, birleşen boşanma davasının reddine karar verilmesinde, boşanma davasının açıldığı günden, boşanma hükmünün kesinleştiği tarihe kadar kadın lehine tedbir nafakasına hükmedilmesinde, tarafların tespit edilen sosyal ve ekonomik durumları, nafakanın niteliği, günün ekonomik koşulları, kadının ihtiyaçları ve hakkaniyet ilkesi birlikte değerlendirildiğinde hükmedilen nafakanın miktarında, herhangi bir geliri ve gelir getirici malvarlığı bulunmayan, boşanma yüzünden yoksulluğa düşeceği anlaşılan ve boşanmaya neden olan olaylarda ağır kusurlu olmayan kadın lehine yoksulluk nafakasına hükmedilmesinde, tarafların tespit edilen sosyal ve ekonomik durumları, nafakanın niteliği, günün ekonomik koşulları, kadının zorunlu ihtiyaçları ve hakkaniyet ilkesi birlikte değerlendirildiğinde hükmedilen nafakanın miktarında, boşanmaya sebep olan olaylarda daha ziyade veya eşit kusurlu olmadığı anlaşılan, mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen, en azından eşinin maddî desteğini yitiren kadın lehine, tarafların boşanmaya neden olan olaylardaki kusur dereceleri, tespit edilen ekonomik ve sosyal durumları, paranın alım gücü ve beklenen menfaatlerin kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, maddî tazminat takdir edilmesinde ve takdir edilen tazminatın miktarında, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına sebep olan olaylarda ağır ya da eşit kusurlu olmadığı anlaşılan, bu olaylar nedeniyle kişilik hakları saldırıya uğrayan kadın lehine, tarafların boşanmaya neden olan olaylardaki kusur dereceleri, tespit edilen ekonomik ve sosyal durumları, paranın alım gücü ve tazminata esas olan fiilin ağırlığı ile hakkaniyet kuralları birlikte değerlendirildiğinde, manevî tazminat takdir edilmesinde ve takdir edilen tazminatın miktarında, boşanmaya sebep olan olaylarda erkeğin tam kusurlu olduğu anlaşıldığından birleşen boşanma davasının ve tazminat taleplerinin reddine karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmediği, İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davalı-davacı erkek vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) inci alt bendi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı-davacı erkek vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalı-davacı erkek vekili, müvekkilinin görüntü paylaşmadığı gibi sosyal medya hesaplarına girilerek elde edilen delillerin hukuka aykırı olduğunu, kadın tanıklarının yanlı olduğunu, kadının tam kusurlu olduğunu ve lehine nafaka ve tazminat şartlarının oluşmadığını, miktarlarının fahiş olduğunu, kadının davasının reddi ile dava ve taleplerinin kabulünün gerektiğini, kararın usul ve kanuna aykırı bulunduğunu beyanla; kadının boşanma davasının kabulü, erkeğin boşanma davasının reddi, kusur belirlemesi, kadın lehine hükmedilen tedbir ve yoksulluk nafakası ile maddî, manevî tazminat ve miktarları, erkeğin reddedilen maddî ve manevî tazminat talepleri yönünden kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, karşılıklı açılan boşanma davasında taraflar arasında ortak hayatı temelinden sarsacak derecede ve birliğin devamında imkan vermeyecek nitelikte bir geçimsizlik bulunup bulunmadığı, kusur belirlemesinin yerinde olup olmadığı, kadının davasının kabulü şartlarının oluşup oluşmadığı, erkeğin davasının ispatlanıp ispatlanmadığı, kadın lehine tedbir ve yoksulluk nafakası ile maddî ve manevî tazminat verilmesi şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği, miktarlarının uygun olup olmadığı, erkeğin reddedilen maddî ve manevî tazminat talepleri noktasında toplanmaktadır.

İlgili Hukuk 4721 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi, 6 ncı maddesi, 166 ncı maddesinin birinci ve ikinci fıkrası, 169 uncu maddeesi, 174 üncü ve 175 inci maddesi; 6100 sayılı Kanun'un 190 ıncı ve 194 üncü maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 inci ve 371 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 50 nci ve 51 inci maddesi. 3.

Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen ..., tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı- davacı erkek vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi."

⚖️ Yargı Kararı Ekonomik hayatı riske atan yatırımların boşanma sebebidir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2023/5897 E. 2024/5697 K.

Olay: Karşılıklı boşanma davasında kadın, eşinin kumar oynadığını ve kendisini borç istemeye zorladığını iddia etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, erkeğin borsa yatırımlarını incelemiştir.

Değerlendirme: Yargıtay, ekonomik hayatı riske atan yatırımların boşanma sebebi sayılabileceğini teyit etmiştir. Erkeğin ana paranın tamamının kaybedilmesine neden olan kaldıraçlı borsa işlemleri (FOREX) yaptığı ve bu sebeple para kaybederek ailesinin ekonomik geleceğinin tehlikeye düşmesine neden olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç: Erkeğin kadına nazaran daha ağır kusurlu olduğuna ve kadına tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

İçerik:

Yargıtay, 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/5897, K. 2024/5697, T. 11.09.2024 "2. Hukuk Dairesi 2023/5897 E. , 2024/5697 K. MAHKEMESİ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/213 E., 2023/586 K. KARAR : Başvurunun kısmen kabulü ile yeniden esas hakkında hüküm kurma İLK DERECE MAHKEMESİ: Ankara Batı 4.

Aile Mahkemesi SAYISI : 2020/186 E., 2021/953 K. Taraflar arasındaki boşanma davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince her iki davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı-davacı kadın vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı- davalı erkek vekilince temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı-davalı erkek vekili dava dilekçesinde özetle; davalı-davacının evlilikten beklenen hiç bir sorumluluğu yerine getirmediğini, davalı-davacının gösterişli bir düğün istemesinden dolayı 2 adet kredi çektiklerini, dedesine ait bir tarlayı satmak zorunda kaldığını, akabinde Gaziantep'te oldukça masraflı ve güzel bir düğün yaptıklarını, düğünden sonra bozdurdukları altınlar ile balayına gittiklerini, tarafların son bir kaç yıldır ortak çocuklarının doğumundan bu yana cinsel yaşamlarının bittiğini, davalı-davacının türlü bahaneler ile yataklarını ayırdığını, davalı-davacının 11.03.2020 tarihinden sonra net bir tavır takınarak "ben gideceğim" dediğini, davalı-davacının evden ayrılırken müvekkilininin babası ve apartman görevlisi yanlarındayken ortada hiç bir sebep yokken "beni evden kovuyorlar" diyerek ortalığı ayağa kaldırdığını, davalı-davacının sürekli evi terk ettiğini, maddîyat açısından sürekli problemler çıkarttığını belirterek 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 166 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle tarafların boşanmalarına müvekkili lehine 15.000,00 TL manevî tazminata hükmedilmesini dava ve talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı-davacı kadın vekili, cevap-karşı dava dilekçesinde özetle; davacı-davalı tarafın kumar oynadığını ve evlilik birliği boyunca bu alışkanlığından vazgeçmediğini, evlilik birliği içinde davacı-davalı tarafın müvekkilini sürekli olarak arkadaşlarından ve ailesinden borç istemeye zorladığını, bu yöntem ile bir yere varamayacaklarını anlayan müvekkilinin borçlanmak istememesi karşısında 08.04.2019 tarihinde hakaretlere ve şiddete maruz kaldığını ileri sürerek 4721 sayılı Kanun’un166 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle tarafların boşanmalarına, müşterek çocuğun velâyetinin müvekkiline verilmesini, ortak çocuk için aylık 500,00 TL tedbir ve iştirak nafakası, müvekkili lehine aylık 500,00 TL tedbir ve yoksulluk nafakası ile 100.000,00 TL maddî, 100.000,00 TL manevî tazminata hükmedilmesini dava ve talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, davacı-davalı erkeğin davalı-davacı kadını ailesinden borç istemeye zorladığı, düzenli bir işte çalışarak evin geçimini sağlamadığı, davalı-davacı kadının ise; evi terk ederek ortak yaşamdan kaçındığı, davacı-davalıyı sevmediğini, istemediğini söylediği, tüm bu nedenlerle tarafların eşit kusurlu oldukları gerekçesiyle asıl ve karşı davanın kabulü ile 4721 sayılı Kanun’un 166 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle tarafların boşanmalarına, ortak çocuğun velâyet hakkının davalı-davacı anneye verilmesine, çocuk ile baba arasında kişisel ilişki kurulmasına, ortak çocuk yararına aylık 500,00 TL tedbir ve iştirak nafakası, davalı-davacı kadın yararına aylık 300,00 TL tedbir ve yoksulluk nafakasının davacı-davalı erkekten alınarak davalı-davacı kadına ödenmesine, fazlaya ilişkin talepler ile tarafların tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı-davacı kadın vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Davalı- davacı kadın vekili istinaf dilekçesinde; erkeğin sürekli borçlandığını belirterek davacı-davalı erkeğin asıl boşanma davasının kabulü, kusur belirlemesi ve tazminat taleplerinin reddi yönünden istinaf kanun yoluna başvurmuştur. C.

Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince taraflara yüklenen ve kadın yönünden gerçekleştiği anlaşılan erkek yönünden ise istinaf edilmeyerek kesinleşen kusurlu davranışların yanında, davacı-davalı erkeğin ayrıca, yüksek risk barındıran ve bazı hallerde ana paranın tamamının kaybedilmesine neden olan kaldıraçlı borsa işlemleri (FOREX) yaptığı, bu sebeple para kaybettiği ve böylece ailesinin ekonomik geleceğinin tehlikeye düşmesine neden olduğu, gerçekleşen bu duruma göre; evlilik birliğinin sona ermesine neden olan olaylarda davacı-davalı erkeğin kadına nazaran daha ağır kusurlu olduğu kusura ilişkin gerekçesinin bu şekilde düzeltilmesi gerektiği, Davalı-davacı kadının maddî ve manevî tazminat istemlerinin reddine yönelik istinaf taleplerinin incelenmesinde; tazminat isteklerinin bu sebeple reddedilmesi doğru bulunmadığından, 40.000,00 TL maddî tazminat ile 20.000,00 TL manevî tazminatın davacı-davalı erkekten alınarak davalı-davacı kadına verilmesine, sair istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-davalı erkek vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davacı- davalı erkek vekili temyiz dilekçesinde; yerel mahkeme tarafından belirlenen kusur durumlarının hatalı olduğunu, yerel mahkemenin kararında manevî tazminatın dayanağı ve kadın eşin kişilik haklarının ne sebeple zedelendiğinin somutlaştırılmadığını, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasında kadın eşin kusurlu olduğundan maddî tazminat kararının hatalı olduğunu belirterek kusur belirlemesi ve tazminatlar yönünden temyiz kanun yoluna başvurmuştur. C.

Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; kusur tespiti, delillerin takdirinde hata edilip edilmediği, tazminatlar noktasında toplanmaktadır. 2.

İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,4721 sayılı Kanun’un 4 üncü 166ıncı maddesi,174üncü maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 50 inci ve 51 inci maddeleri, 3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı- davalı erkek vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 11.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi."

⚖️ Yargı Kararı Eş ile ilgili mahrem konuların üçüncü kişilere anlatılması boşanmada ağır kusurdur.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2024/4285 E. 2025/1325 K.

Olay: Karşılıklı boşanma davasında erkek, eşinin kendisini sevmediğini söylemesini kusur olarak ileri sürmüştür. Kadın ise erkeğin büyü işleriyle uğraştığını iddia etmiştir.

Değerlendirme: Yargıtay, duyguların ifade edilmesinin tek başına kusur sayılamayacağını ancak mahrem sırların ifşasının ağır kusur olduğunu belirtmiştir. Erkeğin muska ve büyü işi ile uğraştığı ve eşi ile ilgili mahrem konuları üçüncü kişilere anlattığı sabit bulunmuştur. Buna karşılık kadının eşini sevmediği ve ondan ayrılmak istediğini beyan ettiği sözleri ise sadece boşanma iradesini açıklaması niteliğinde görülerek kadına kusur yüklenemeyeceği belirtilmiştir.

Sonuç: Erkeğin ağır kusurlu olduğu kabul edilerek kadına tazminat verilmesi gerektiğine hükmedilmiştir.

İçerik:

"

Hukuk Dairesi 2024/4285 E. , 2025/1325 K. İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/3381 E., 2024/370 K. DAVA TÜRÜ : Boşanma İLK DERECE MAHKEMESİ : Denizli 4.

Aile Mahkemesi SAYISI : 2020/267 E., 2022/428 K. Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı kadın vekili tarafından kusur belirlemesi, reddedilen nafaka ve tazminat talepleri ile 4721 sayılı Kanun'un 162 nci maddesine dayalı davasının reddi yönünden, davalı erkek vekili tarafından ise tamamı yönünden temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: 1.Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve delillerin takdirinde hata görülmemesine göre davalı erkek vekilinin tüm, davacı kadın vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Taraflar arasında görülen boşanma davasının yapılan yargılaması sonucyunda İlk Derece Mahkemesince erkeğe "eşi ile ilgili mahrem konuları üçüncü kişilere anlattığı, muska ve büyü işi ile uğraştığı" kadına ise "eşini sevmediği ve ondan ayrılmak istediğini beyan ettiği, kardeşinin davalı eşine yönelik ağır söylemlerine sessiz kaldığı" vakıaları kusur olarak yüklenmiş, boşanmaya sebep olan olaylarda tarafların eşit kusurlu oldukları belirtilerek davanın kabulü ile tarafların 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 166 ncı maddesinin birinci fıkrası gereği boşanmalarına ve boşanmanın fer'îlerine karar verilmiş, kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiş, hüküm yukarıda sınırlandırıldığı şekilde taraflarca temyiz edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince her ne kadar evlilik birliğinin temelinden sarsılmasında tarafların eşit kusurlu olduğu belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de; kadına kusur olarak yüklenen "eşini sevmediği ve ondan ayrılmak istediğini beyan ettiği" vakıasının kadının evlilik birliğini yürütmek istemediği ve boşanma iradesini açıklaması niteliğinde sözler olduğu, bu nedenle bu vakıanın kadına kusur olarak yüklenemeyeceği, Mahkemece taraflara yüklenen diğer kusurlu davranışların ise gerçekleştiği ve dayanılan delillerle ispatlandığı, bu hale göre boşanmaya sebep olan olaylarda erkeğin ağır kusurlu, kadının az kusurlu olduğu anlaşılmaktadır.

Hal böyle iken Mahkemece hatalı kusur değerlendirme sonucu olarak boşanmaya sebep olan olaylarda tarafların eşit kusurlu olduklarının kabulü doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir. 3.4721 sayılı Kanun'un 174 üncü maddesinin birinci fıkrasında mevcut ve beklenen bir menfaati boşanma yüzünden haleldar olan kusursuz yada daha az kusurlu olan tarafın, kusurlu taraftan uygun bir tazminat isteyebileceği, aynı maddenin ikinci fıkrasında boşanmaya sebebiyet vermiş olaylar yüzünden kişilik hakları saldırıya uğrayan tarafın, kusurlu olandan manevî tazminat isteyebileceği öngörülmüştür. Yukarıdaki paragrafta açıklandığı üzere, evlilik birliğinin sarsılmasına sebep olan olaylarda tazminat isteyen davacı kadının ağır ya da eşit kusurlu olmadığı, erkeğin kusurlu eylemlerinin kadının kişilik haklarına saldırı teşkil ettiği ve boşanma sonucu bu eşin, en azından diğerinin maddî desteğini yitirdiği anlaşılmıştır.

O halde, Mahkemece, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, tazminata esas olan fiilin ağırlığı, 4721 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 50 nci ve 51 inci maddelerinde düzenlenen "hakkaniyet kuralları" da dikkate alınarak davacı kadın yararına uygun miktarda maddî ve manevî tazminata hükmedilmesi gerekirken, hatalı kusur belirlemesinin sonucu olarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının kusur belirlemesi ve kadının reddedilen tazminat talepleri yönünden ORTADAN KALDIRILMASINA, 2.İlk Derece Mahkemesi kararının kusur belirlemes ile kadının reddedilen tazminat talepleri yönünden davacı kadın yararına BOZULMASINA, 3.Davalı erkek vekilinin tüm, davacı kadın vekilin sair temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmanın kapsamı dışında kalan temyize konu diğer bölümlerinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden davacıya iadesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,12.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi."

📄 Örnek Dilekçe Anlaşmalı Boşanma Davası Dilekçe Örneği

⚠️ Önemli Uyarı: Aile hukuku, anlaşmalı boşanma ve malvarlığı talepleri usul hukukunun son derece katı uygulandığı davalardır. Bu tür davalar hak kaybına yol açabileceği teknik bir alandır. Bu dilekçe hukuki bir temel sağlasa da, sürecin mutlaka alanında uzman bir Boşanma Avukatı aracılığıyla yürütülmesi hak kaybı yaşamamanız adına hayati önem taşır.

{İLGİLİ İL/İLÇE} NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİNE

DAVACI: {ADINIZ SOYADINIZ} (TC Kimlik No: {TC KİMLİK NUMARANIZ}) ADRES: {AÇIK İKAMETGAH ADRESİNİZ}

DAVALI: {EŞİNİZİN ADI SOYADI} (TC Kimlik No: {EŞİNİZİN TC KİMLİK NUMARASI}) ADRES: {EŞİNİZİN AÇIK İKAMETGAH ADRESİ}

KONU: 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 166/3. maddesi uyarınca "Anlaşmalı Boşanma" talebimizden ibarettir.

AÇIKLAMALAR:

Davalı eş ile {EVLİLİK TARİHİNİZ - Örn: 15.05.2018} tarihinden bu yana evliyiz. Bu evliliğimizden {VARSA ÇOCUKLARINIZIN ADI VE DOĞUM TARİHİ / YOKSA "müşterek çocuğumuz bulunmamaktadır"}.
Evliliğimiz, kanunun öngördüğü asgari süre olan bir (1) yılı doldurmuştur. Ancak zaman içerisinde davalı eş ile aramızda baş gösteren fikir ayrılıkları ve geçimsizlikler neticesinde evlilik birliğinin sürdürülmesi her iki taraf için de imkansız hale gelmiştir. Evlilik birliği temelinden sarsılmıştır.
Taraflar olarak bir araya gelerek boşanmanın mali sonuçları (nafaka, tazminat, mal rejiminin tasfiyesi vb.) ve müşterek çocukların durumu (velayet, iştirak nafakası, kişisel ilişki tesisi vb.) hususlarında tam bir mutabakata varmış bulunmaktayız.
Özgür iradelerimizle hazırlayıp imzaladığımız {PROTOKOLÜN İMZALANDIĞI TARİH} tarihli "Anlaşmalı Boşanma Protokolü" dilekçemiz ekinde (Ek-1) mahkemenize sunulmuştur. Davalı eş ile karşılıklı olarak anlaştığımız üzere, boşanma kararı verilmesini ve sunduğumuz protokolün mahkemenizce onaylanmasını talep etme zarureti hasıl olmuştur.

HUKUKİ NEDENLER: 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (Madde 166/3), 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili sair hukuki mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER: Nüfus kayıt örneği, {PROTOKOL TARİHİ} tarihli Anlaşmalı Boşanma Protokolü ve gerektiğinde sunulabilecek her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah edilen nedenler ve mahkemenizce re'sen dikkate alınacak hususlar ışığında; davamızın KABULÜ ile;

Davalı eş ile ANLAŞMALI OLARAK BOŞANMAMIZA,
Dilekçemiz ekinde sunduğumuz {PROTOKOL TARİHİ} tarihli Anlaşmalı Boşanma Protokolü'nün mahkemenizce AYNEN TASDİKİNE ve kararın eki sayılmasına,
Tarafların anlaştığı üzere yargılama giderleri ve vekalet ücreti hususunda tarafların birbirinden herhangi bir talebi olmadığından, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. {TARİH - Örn: 14.04.2026}

Davacı
{ADINIZ SOYADINIZ} (İmza)

EKLER:

Islak İmzalı Anlaşmalı Boşanma Protokolü
Kimlik Fotokopisi

📄 Örnek Dilekçe Çekişmeli Boşanama Davası Dilekçesi Örneği (Erkek Açısından)

⚠️ Önemli Uyarı: Aile hukuku, özellikle çekişmeli boşanma ve malvarlığı (ziynet/mehir) davaları, usul hukukunun son derece katı uygulandığı, ispat yükümlülüklerinin kritik olduğu ve sürelerin (cevap dilekçesi, delil sunma vb.) hak kaybına yol açabileceği teknik bir alandır. Bu dilekçe hukuki bir temel sağlasa da, sürecin mutlaka alanında uzman bir Boşanma Avukatı aracılığıyla yürütülmesi hak kaybı yaşamamanız adına hayati önem taşır.

{İLGİLİ İL/İLÇE} NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİNE

DAVACI: {Adınız Soyadınız} (TC Kimlik No: {TC KİMLİK NUMARANIZ})

ADRES: {Açık İkametgah Adresiniz}

VEKİLİ: {Varsa Avukatınızın Adı Soyadı ve Adresi - Yoksa bu satırı silin}

DAVALI: {Eşinizin Adı Soyadı} (TC Kimlik No: {EŞİNİZİN TC KİMLİK NUMARASI})

ADRES: {Eşinizin Açık İkametgah Adresi}

HARCA ESAS DEĞER: {Talep edilen ve size ait olan Ziynet Eşyalarının toplam tahmini Türk Lirası değeri - Örn: 150.000 TL.}

KONU: 4721 Sayılı TMK m. 166/1-2 uyarınca Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedeniyle BOŞANMA, velayet, nafaka (tedbir, yoksulluk, iştirak), maddi ve manevi tazminat ile tarafıma ait kişisel ziynet eşyalarının aynen iadesi, mümkün olmadığı takdirde bedellerinin yasal faiziyle tahsili taleplerimizden ibarettir.

AÇIKLAMALAR:

1. EVLİLİK BİRLİĞİNİN TEMELİNDEN SARSILMASI VE KUSUR DURUMU Davalı eş ile {Evlilik Tarihiniz} tarihinde evlendik. Bu evliliğimizden {Varsa çocuk/çocukların adları ve doğum tarihleri} doğmuştur. Evliliğimiz süresince davalı eş, bir eş ve anne/eş olarak üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmemiştir. Davalının {Bu bölüme davalının kusurlarını yazın: Örn; aşırı savurganlığı, sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışları, hakaretleri, evi terk etmesi vb.} şeklindeki ağır kusurlu davranışları nedeniyle evlilik birliği temelinden sarsılmış ve bir arada yaşama ihtimalimiz kalmamıştır. Evliliğin bu noktaya gelmesinde tam/ağır kusurlu olan taraf davalıdır.

2. VELAYET VE İŞTİRAK NAFAKASI TALEPLERİMİZ Müşterek çocuğumuz/çocuklarımız {Çocukların isimleri}'ın üstün yararı, fiziksel ve pedagojik gelişimi, davalı annenin kusurlu yaşam tarzı göz önüne alındığında velayetin tarafıma verilmesi elzemdir. Çocukların bakımı ve ihtiyaçları için velayet tarafıma verildiğinde, davalı annenin gelir durumu da gözetilerek çocuk lehine aylık {Talep edilen tutar} TL Tedbir Nafakasına, kararın kesinleşmesiyle birlikte bu bedelin İştirak Nafakası olarak devamına karar verilmesini talep ediyorum.

3. YOKSULLUK VE TEDBİR NAFAKASI TALEPLERİMİZ (İhtiyaridir, şartları varsa doldurun) Evliliğin boşanma ile neticelenmesi halinde, davalının kusurlu eylemleri yüzünden mevcut düzenim bozulacak ve yoksulluğa düşeceğim. TMK m. 175 uyarınca cinsiyet ayrımı gözetilmeksizin yoksulluğa düşecek eş lehine nafakaya hükmedilebilir. Bu sebeple, dava süresince tarafım için aylık {Talep edilen tutar} TL Tedbir Nafakasına, kararın kesinleşmesiyle birlikte bu bedelin Yoksulluk Nafakası olarak devamına hükmedilmesini talep ediyorum. (Not: Düzenli bir geliriniz/işiniz varsa mahkeme bu talebi reddeder, bu durumda bu maddeyi silebilirsiniz).

4. MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT TALEPLERİMİZ Davalının ağır kusurlu eylemleri neticesinde evlilik birliği yıkılmış olup, mevcut ve beklenen menfaatlerim ağır şekilde zedelenmiştir. Davalının haksız fiilleri, iftiraları ve haysiyet kırıcı davranışları nedeniyle manevi bütünlüğüm ve onurum zarar görmüştür. TMK m. 174/1-2 gereğince, davalının kusuru göz önünde bulundurularak tarafım lehine {Talep edilen tutar} TL Maddi, {Talep edilen tutar} TL Manevi olmak üzere toplam {Toplam Tutar} TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ediyorum.

5. TARAFIMA AİT KİŞİSEL ZİYNET EŞYALARI TALEBİMİZ Düğün törenimizde bizzat şahsıma takılan ve erkeğe özgü olan kişisel mal niteliğindeki ziynet eşyaları ile doğrudan damat olarak bana takılan altınlar davalı tarafça haksız olarak alınmış/götürülmüş ve tarafıma iade edilmemiştir. (Aşağıda listelenmiştir).

Tarafıma ait olan;

{Örn: 1 adet lüks marka erkek kol saati}
{Örn: Damada kurdelaya takılan 10 adet çeyrek altın, 2 adet tam altın}
{Örn: 1 adet 14 ayar altın erkek künyesi} gibi kişisel eşyalarımın aynen iadesine, aynen iade mümkün olmazsa dava tarihindeki bedellerinin yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ediyorum.

HUKUKİ NEDENLER: 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (m. 166, 169, 174, 175 ve ilgili maddeler), 6100 Sayılı HMK, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararları ve ilgili sair mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER: Nüfus kayıt örneği, SED araştırması, tanık beyanları (isimleri ve adresleri bilahare bildirilecektir), düğün video ve fotoğrafları (şahsıma takılan ziynetlerin ispatı için), kolluk tutanakları, darp raporları/hastane kayıtları (varsa), banka ve kredi kartı ekstreleri, bilirkişi incelemesi, yemin ve karşı tarafın sunacağı delillere karşı delil sunma hakkımız saklı kalmak kaydıyla her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle haklı davamızın KABULÜ ile;

Tarafların evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle BOŞANMALARINA,
Müşterek çocuk/çocukların velayetinin tarafıma VERİLMESİNE,
Velayet tarafıma verildiğinden, müşterek çocuk için davalı anneden aylık {Tutar} TL İştirak (dava süresince Tedbir) Nafakası ALINMASINA,
(Şartları varsa) Tarafım için aylık {Tutar} TL Yoksulluk (dava süresince Tedbir) Nafakası BAĞLANMASINA,
Tarafım lehine {Tutar} TL MADDİ, {Tutar} TL MANEVİ tazminatın davalıdan TAHSİLİNE,
Dilekçemizde belirtilen, bizzat şahsıma ait ziynet/takı eşyalarının AYNEN İADESİNE, mümkün olmaması halinde bedellerinin yasal faiziyle birlikte davalıdan TAHSİLİNE,
Yargılama giderleri ve (varsa) vekalet ücretinin davalı tarafa YÜKLETİLMESİNE,

karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. {Tarih: Gün/Ay/Yıl}

Davacı {Adınız Soyadınız} (İmza)

EKLER:

Nüfus Kayıt Örneği
Düğün fotoğrafları/videoları CD (Erkeğe takılan takıların ispatı için)
{Varsa davalının kusurunu ispatlayan mesaj çıktıları, otel kayıtları, faturalar vb.}

📄 Örnek Dilekçe Çekişmeli Boşanama Davası Dilekçesi Örneği (Kadın Açısından)

⚠️ Önemli Uyarı: Aile hukuku, özellikle çekişmeli boşanma ve malvarlığı (ziynet/mehir) davaları, usul hukukunun son derece katı uygulandığı, ispat yükümlülüklerinin kritik olduğu ve sürelerin (cevap dilekçesi, delil sunma vb.) hak kaybına yol açabileceği teknik bir alandır. Bu dilekçe hukuki bir temel sağlasa da, sürecin mutlaka alanında uzman bir **Boşanma Avukatı** aracılığıyla yürütülmesi hak kaybı yaşamamanız adına hayati önem taşır.

{İLGİLİ İL/İLÇE} NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİNE

DAVACI: {Adınız Soyadınız} (TC Kimlik No: {TC KİMLİK NUMARANIZ})

ADRES: {Açık İkametgah Adresiniz}

VEKİLİ: {Varsa Avukatınızın Adı Soyadı ve Adresi - Yoksa bu satırı silin}

DAVALI: {Eşinizin Adı Soyadı} (TC Kimlik No: {EŞİNİZİN TC KİMLİK NUMARASI})

ADRES: {Eşinizin Açık İkametgah Adresi}

HARCA ESAS DEĞER: {Talep edilen Ziynet Eşyaları ve Mehir alacağının toplam tahmini Türk Lirası değeri - Örn: 500.000 TL. Not: Boşanma maktu harca, malvarlığı talepleri nispi harca tabidir.}

KONU: 4721 Sayılı TMK m. 166/1-2 uyarınca Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedeniyle BOŞANMA, velayet, nafaka (tedbir, yoksulluk, iştirak), maddi ve manevi tazminat ile ziynet eşyalarının ve mehir alacağının aynen iadesi, mümkün olmadığı takdirde bedellerinin yasal faiziyle tahsili taleplerimizden ibarettir.

AÇIKLAMALAR:

1. EVLİLİK BİRLİĞİNİN TEMELİNDEN SARSILMASI VE KUSUR DURUMU Davalı eş ile {Evlilik Tarihiniz} tarihinde evlendik. Bu evliliğimizden {Varsa çocuk/çocukların adları ve doğum tarihleri} doğmuştur. Evliliğimizin ilk aylarından itibaren davalı eşin {Bu bölüme davalının kusurlarını yazın: Örn; fiziksel/psikolojik şiddet uygulaması, hakaret etmesi, ekonomik kısıtlamalar getirmesi, sadakatsizliği, evlilik yükümlülüklerini yerine getirmemesi vb.} şeklindeki haksız ve kusurlu davranışları nedeniyle evlilik birliği çekilmez hale gelmiş ve temelinden sarsılmıştır. Yaşanan bu olaylarda tarafımın hiçbir kusuru bulunmamakta olup, tam kusurlu taraf davalıdır.

2. VELAYET VE İŞTİRAK NAFAKASI TALEPLERİMİZ Müşterek çocuğumuz/çocuklarımız {Çocukların isimleri}'ın yaşı ve gelişimi göz önüne alındığında anne şefkatine ve bakımına muhtaçtır. Davalının kusurlu yaşam tarzı ve tutumları çocuğun fiziksel ve pedagojik gelişimini olumsuz etkileyecek niteliktedir. Bu nedenle çocukların velayetinin tarafıma verilmesini, çocuklar yararına dava tarihinden itibaren aylık {Talep edilen tutar} TL Tedbir Nafakasına, kararın kesinleşmesiyle birlikte bu bedelin İştirak Nafakası olarak devamına karar verilmesini talep ediyorum.

3. YOKSULLUK VE TEDBİR NAFAKASI TALEPLERİMİZ Evliliğin bitmesiyle birlikte mevcut hayat standardım ortadan kalkacak ve ağır bir yoksulluğa düşeceğim. Davalının gelir durumu oldukça yerindedir. Bu sebeple, dava süresince tarafım için aylık {Talep edilen tutar} TL Tedbir Nafakasına, kararın kesinleşmesiyle birlikte bu bedelin Yoksulluk Nafakası olarak devamına hükmedilmesini talep ediyorum.

4. MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT TALEPLERİMİZ Davalının tam kusurlu eylemleri neticesinde evlilik birliği yıkılmış olup, evlilik ile beklediğim menfaatler zedelenmiştir. Davalının haksız fiilleri kişilik haklarıma, onuruma ve psikolojik bütünlüğüme ağır zararlar vermiştir. TMK m. 174/1-2 gereğince, davalının tam kusuru göz önünde bulundurularak tarafım lehine {Talep edilen tutar} TL Maddi, {Talep edilen tutar} TL Manevi olmak üzere toplam {Toplam Tutar} TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ediyorum.

5. ZİYNET EŞYALARI VE MEHİR ALACAĞI TALEBİMİZ Düğün törenimizde tarafıma takılan ve Yargıtay'ın yerleşik içtihatları gereği kim tarafından takıldığına bakılmaksızın kadına ait olan kişisel mal niteliğindeki ziynet eşyaları davalı tarafından alınmış ve tarafıma iade edilmemiştir. (Aşağıda listelenmiştir). Ayrıca evlenme akdi sırasında taraflar arasında kararlaştırılan {Mehir miktarı ve cinsi - Örn: 100 gram 22 ayar altın} mehir alacağım da tarafıma ödenmemiştir.

Ziynet eşyalarının ve mehir alacağının;

{Örn: 5 adet 20 gram Adana Burma Bilezik}
{Örn: 2 adet tam altın}
{Örn: 100 gram 22 ayar altın (Mehir alacağı)} aynen iadesine, aynen iade mümkün olmazsa dava tarihindeki bedellerinin (fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla) yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ediyorum.

HUKUKİ NEDENLER: 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (m. 166, 169, 174, 175 ve ilgili maddeler), 6100 Sayılı HMK, Yargıtay İçtihatları ve ilgili sair mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER: Nüfus kayıt örneği, SED (Sosyal ve Ekonomik Durum) araştırması, tanık beyanları (isimleri ve adresleri bilahare bildirilecektir), düğün video ve fotoğrafları (ziynet eşyalarının ispatı için), {Varsa mehir senedi/belgesi}, banka hesap dökümleri, bilirkişi incelemesi, yemin ve karşı tarafın sunacağı delillere karşı delil sunma hakkımız saklı kalmak kaydıyla her türlü yasal ve takdiri delil.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah edilen ve mahkemenizce re'sen gözetilecek nedenlerle; haklı davamızın KABULÜ ile;

Tarafların TMK m. 166/1-2 uyarınca şiddetli geçimsizlik nedeniyle BOŞANMALARINA,
Müşterek çocuk/çocukların velayetinin tarafıma VERİLMESİNE,
Tarafım için aylık {Tutar} TL, müşterek çocuk için aylık {Tutar} TL olmak üzere toplam {Tutar} TL TEDBİR NAFAKASININ dava tarihinden itibaren davalıdan tahsiline, karar kesinleştiğinde bu bedellerin sırasıyla Yoksulluk ve İştirak Nafakası olarak DEVAMINA,
Tarafım lehine {Tutar} TL MADDİ, {Tutar} TL MANEVİ tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan TAHSİLİNE,
Dilekçemizde belirtilen ziynet eşyaları ile mehir alacağının AYNEN İADESİNE, aynen iadesinin mümkün olmaması halinde dava tarihindeki piyasa değerlerinin (fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla) yasal faiziyle birlikte davalıdan TAHSİLİNE,
Yargılama giderleri ve (varsa) vekalet ücretinin davalı tarafa YÜKLETİLMESİNE,

karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. {Tarih: Gün/Ay/Yıl}

Davacı {Adınız Soyadınız} (İmza)

EKLER:

Nüfus Kayıt Örneği
Düğün fotoğrafları/videoları CD/Flash Bellek (Ziynet tespiti için)
{Varsa Mehir Belgesi / Yazışma çıktıları / Darbedildiyseniz Darp Raporu}

📄 Örnek Dilekçe Boşanma Davasına Cevap Dilekçesi Örneği

⚠️ Önemli Uyarı: Aile hukuku, özellikle çekişmeli boşanma ve malvarlığı (ziynet/mehir) davaları, usul hukukunun son derece katı uygulandığı, ispat yükümlülüklerinin kritik olduğu ve sürelerin (cevap dilekçesi, delil sunma vb.) hak kaybına yol açabileceği teknik bir alandır. Bu dilekçe hukuki bir temel sağlasa da, sürecin mutlaka alanında uzman bir Boşanma Avukatı aracılığıyla yürütülmesi hak kaybı yaşamamanız adına hayati önem taşır.

{İLGİLİ İL/İLÇE} {DOSYANIN BULUNDUĞU MAHKEME NUMARASI} AİLE MAHKEMESİNE

DOSYA NO: 202{X} / {...} Esas

DAVAYA CEVAP VEREN DAVALI: {Adınız Soyadınız} (TC Kimlik No: {TC KİMLİK NUMARANIZ})

ADRES: {Açık İkametgah Adresiniz}

VEKİLİ: {Varsa Avukatınızın Adı Soyadı ve Adresi - Yoksa bu satırı silin}

DAVACI: {Eşinizin Adı Soyadı} (TC Kimlik No: {EŞİNİZİN TC KİMLİK NUMARASI}) ADRES: {Eşinizin Açık İkametgah Adresi}

KONU: Davacı tarafın {Tebliğ Tarihi - Örn: 10.04.2026} tarihinde tarafıma tebliğ edilen dava dilekçesine karşı yasal süresi içinde (2 hafta) cevaplarımızın, itirazlarımızın sunulması ve haksız, mesnetsiz açılan davanın REDDİ ile dava süresince lehimize TEDBİR NAFAKASINA hükmedilmesi talebimizden ibarettir.

AÇIKLAMALAR:

1. DAVACININ İDDİALARI ASILSIZDIR VE KABUL EDİLEMEZ Davacı taraf, mahkemenize sunmuş olduğu dava dilekçesinde evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını iddia etmiş ve birtakım asılsız, soyut ve gerçeğe aykırı iddialarla tarafıma kusur yüklemeye çalışmıştır. Dava dilekçesinde yer alan aleyhime yönelik tüm iddiaları açıkça reddediyorum. Davacı, kendi ağır kusurlarını gizlemek ve mahkemenizi yanıltmak amacıyla bu haksız davayı ikame etmiştir.

2. EVLİLİĞİN SARSILMASINDA TAM KUSURLU OLAN TARAF DAVACININ KENDİSİDİR Evlilik birliğimiz süresince bir eş ve anne olarak tüm sorumluluklarımı eksiksiz yerine getirdim. Ancak davacı eş, {Bu bölüme davacının gerçek kusurlarını yazın: Örn; ailesinin evliliğimize müdahale etmesine göz yummuş, bana sürekli psikolojik şiddet uygulamış, evin ekonomik ihtiyaçlarını karşılamaktan imtina etmiş, sadakat yükümlülüğüne aykırı davranmıştır}.

3. KİMSE KENDİ KUSURUNA DAYANARAK HAK İDDİA EDEMEZ (YARGITAY İÇTİHADI) Türk Medeni Kanunu m. 166/1 ve Yargıtay'ın yerleşik içtihatları gereğince, boşanma kararı verilebilmesi için davalının az da olsa kusurlu olması gerekir. Tam kusurlu eşin boşanma davası açma hakkı bulunmamaktadır. Açıklanan ve yargılama aşamasında ispat edeceğimiz üzere, evlilik birliğini çekilmez hale getiren taraf tamamen davacının kendisidir. Tarafımın hiçbir kusuru bulunmamaktadır. Bu nedenle kendi kusuruna dayanarak dava açan davacının haksız davasının usul ve yasaya aykırılık teşkil ettiğinden REDDİ gerekmektedir.

4. TMK m. 169 GEREĞİ GEÇİCİ ÖNLEMLER VE TEDBİR NAFAKASI TALEBİMİZ Davacı taraf, evi terk etmiş/bensiz bir hayata başlamış olup evliliğin getirdiği mali yükümlülükleri yerine getirmemektedir. Bu durum beni ve (varsa) müşterek çocuklarımızı derin bir ekonomik sıkıntıya sokmuştur. Türk Medeni Kanunu Madde 169 "Boşanma davası açılınca hakim, eşlerin barınmasına, geçimine, malların yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re'sen alır" hükmünü amirdir.

Bu sebeple, haksız davanın reddi talebimiz baki kalmak kaydıyla, dava süresince mağduriyet yaşamamam adına, davacının sosyo-ekonomik durumu da gözetilerek dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere tarafım lehine aylık {Talep edilen miktar - Örn: 10.000} TL Tedbir Nafakasına karar verilmesini talep etme zorunluluğu hasıl olmuştur.

(Eğer Çocuk Varsa Bu Maddeyi Ekleyin): Ayrıca müşterek çocuğumuz {Çocuğun Adı}'nın yaşı gereği anne şefkatine muhtaç olması sebebiyle dava süresince Geçici Velayetinin tarafıma verilmesine ve çocuk için aylık {Talep edilen miktar} TL Geçici İştirak (Tedbir) Nafakasına hükmedilmesini talep ediyorum.

HUKUKİ NEDENLER: 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (m. 166, 169 ve ilgili maddeler), 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Yargıtay Kararları ve sair mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER: 1. Nüfus Kayıt Örneği, 2. Tarafların Sosyal ve Ekonomik Durum (SED) araştırması, 3. Davacının haksız iddialarını çürütecek ve tam kusurlu olduğunu ispatlayacak tanık beyanları (Tanık listemiz ve adresleri süresi içinde sunulacaktır), 4. Banka kayıtları, mesaj içerikleri, fotoğraflar ve karşı tarafın sunacağı delillere karşı delil sunma hakkımız saklı kalmak kaydıyla her türlü yasal ve takdiri delil.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah edilen ve mahkemenizce re'sen dikkate alınacak haklı nedenlerle;

Davacı tarafın haksız, mesnetsiz ve kusurlu olarak açtığı davanın tümden REDDİNE,
Yargılama süresince mağduriyetimin önlenmesi adına TMK m. 169 gereği tarafım için aylık {Tutar} TL Tedbir Nafakasının dava tarihinden itibaren davacıdan tahsiline,
(Çocuk varsa) Müşterek çocuğun geçici velayetinin dava süresince tarafıma VERİLMESİNE ve çocuk lehine aylık {Tutar} TL tedbir nafakasının davacıdan tahsiline,
Yargılama giderleri ile ileride vekille temsil edilmem halinde vekalet ücretinin davacı tarafa YÜKLETİLMESİNE,

karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. {Tarih: Gün/Ay/Yıl}

Davalı

{Adınız Soyadınız} (İmza)

EKLER:

Kimlik Fotokopisi
(Varsa iddialarınızı kanıtlar nitelikteki öncül deliller - darp raporu, yazışma vs.)

📄 Örnek Dilekçe Nafaka Arttırım Davası Dilekçesi Örneği

⚠️ Önemli Uyarı: Aile hukuku, özellikle boşanma, velayet, nafaka ve malvarlığı (ziynet/mehir) davaları, usul hukukunun son derece katı uygulandığı, ispat yükümlülüklerinin kritik olduğu ve sürelerin (cevap dilekçesi, delil sunma vb.) hak kaybına yol açabileceği teknik bir alandır. Bu dilekçe hukuki bir temel sağlasa da, sürecin mutlaka alanında uzman bir Boşanma Avukatı aracılığıyla yürütülmesi hak kaybı yaşamamanız adına hayati önem taşır.

{İLGİLİ İL/İLÇE} NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİNE

DAVACI: {Adınız Soyadınız} (TC Kimlik No: {TC Kimlik Numaranız})

ADRES: {Açık Adresiniz}

DAVALI: {Eski Eşinizin Adı Soyadı} (TC Kimlik No: {TC Kimlik Numarası})

ADRES: {Açık Adresi}

HARCA ESAS DEĞER: {Aylık artış talebinin 1 yıllık toplam tutarı - Örn: Aylık 5.000 TL artış isteniyorsa 60.000 TL}

KONU: TMK m. 176 uyarınca, değişen ekonomik koşullar ve artan ihtiyaçlar sebebiyle aylık {Mevcut Nafaka} TL olan iştirak/yoksulluk nafakasının {Talep Edilen Yeni Miktar} TL'ye artırılması talebimizdir.

AÇIKLAMALAR:

Davalı ile {Kararı Veren Mahkeme Adı} Mahkemesinin {Esas No} E. ve {Karar No} K. sayılı ilamı ile boşandık. Bu kararda tarafım/müşterek çocuk lehine aylık {Mevcut Nafaka} TL nafakaya hükmedilmiştir.
Kararın üzerinden {Geçen Süre} yıl geçmiştir. Ülkemizin içinde bulunduğu ekonomik şartlar, enflasyon oranları ve paranın alım gücündeki düşüş nedeniyle mevcut nafaka bedeli sembolik kalmış, ihtiyaçları karşılamaktan tamamen uzaklaşmıştır.
Ayrıca müşterek çocuğun büyümesiyle birlikte eğitim, sağlık ve sosyal giderleri ciddi oranda artmıştır. Davalının ekonomik durumu ise geçen bu süreçte iyileşmiştir.

HUKUKİ NEDENLER: TMK, HMK ve ilgili mevzuat. DELİLLER: Boşanma ilamı, SGK kayıtları, SED araştırması, eğitim/fatura gider belgeleri, tanık, bilirkişi. SONUÇ VE İSTEM: Haklı davamızın KABULÜ ile; aylık {Mevcut Nafaka} TL olan nafakanın, dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aylık {Talep Edilen Miktar} TL'ye çıkarılmasına ve yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ederim. {Tarih}

Davacı: {Adınız Soyadınız}
(İmza)

📄 Örnek Dilekçe Velayetin Değiştirilmesi Dilekçe Örneği

⚠️ Önemli Uyarı: Aile hukuku, özellikle boşanma, velayet, nafaka ve malvarlığı (ziynet/mehir) davaları, usul hukukunun son derece katı uygulandığı, ispat yükümlülüklerinin kritik olduğu ve sürelerin (cevap dilekçesi, delil sunma vb.) hak kaybına yol açabileceği teknik bir alandır. Bu dilekçe hukuki bir temel sağlasa da, sürecin mutlaka alanında uzman bir Boşanma Avukatı aracılığıyla yürütülmesi hak kaybı yaşamamanız adına hayati önem taşır.

{İLGİLİ İL/İLÇE} NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİNE

DAVACI: {Adınız Soyadınız} (TC: {...})

ADRES: {...}

DAVALI: {Eski Eşinizin Adı Soyadı} (TC: {...})

ADRES: {...}

KONU: TMK m. 183 uyarınca, değişen şartlar ve müşterek çocuğun üstün yararı gereği velayetin davalıdan alınarak tarafıma verilmesi talebimizdir.

AÇIKLAMALAR:

{Mahkeme Adı ve Dosya No} sayılı ilam ile boşanmamız neticesinde müşterek çocuğumuz {Çocuğun Adı}'nın velayeti davalı anneye/babaya verilmiştir.
Ancak aradan geçen zamanda davalı, velayet görevini kötüye kullanmış/ihlal etmiştir. Davalı {Nedeni yazın: Çocuğun fiziksel/psikolojik şiddet görmesi, eğitiminin aksatılması, davalının haysiyetsiz hayat sürmesi, çocuğun benimle yaşamak istemesi vb.} şeklinde hareket ederek çocuğun gelişimini tehlikeye atmaktadır.
Çocuğun üstün yararı, pedagojik gelişimi ve mevcut yaşam standartlarım gözetildiğinde velayetin tarafıma geçmesi elzemdir.

HUKUKİ NEDENLER: TMK (m.183, 348 vd.), BM Çocuk Hakları Sözleşmesi. DELİLLER: Boşanma dosyası, okul kayıtları, uzman pedagog raporu, tanık beyanları. SONUÇ VE İSTEM: Müşterek çocuk {Çocuğun Adı}'nın velayetinin davalıdan alınarak tarafıma VERİLMESİNE, yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ederim. {Tarih}

Davacı: {Adınız Soyadınız}
(İmza)

📄 Örnek Dilekçe Mal Rejimi Tasfiyesi Dilekçe Örneği

⚠️ Önemli Uyarı: Aile hukuku, özellikle boşanma, velayet, nafaka ve malvarlığı (ziynet/mehir) davaları, usul hukukunun son derece katı uygulandığı, ispat yükümlülüklerinin kritik olduğu ve sürelerin (cevap dilekçesi, delil sunma vb.) hak kaybına yol açabileceği teknik bir alandır. Bu dilekçe hukuki bir temel sağlasa da, sürecin mutlaka alanında uzman bir Boşanma Avukatı aracılığıyla yürütülmesi hak kaybı yaşamamanız adına hayati önem taşır.

{İLGİLİ İL/İLÇE} NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİNE

DAVACI: {Adınız Soyadınız} (TC: {...})

ADRES: {...}

DAVALI: {Eski Eşinizin Adı Soyadı} (TC: {...})

ADRES: {...}

HARCA ESAS DEĞER: {Şimdilik Belirsiz Alacak Davası olarak açılır - Örn: Şimdilik 50.000 TL. Bilirkişi raporu sonrası artırılacaktır.}

KONU: TMK m. 219 vd. uyarınca "Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin" tasfiyesi ile, davalı adına kayıtlı menkul ve gayrimenkuller üzerindeki (şimdilik) {50.000} TL katılma alacağımızın yasal faiziyle tahsili talebidir.

AÇIKLAMALAR:

Davalı ile {Mahkeme Adı ve Dosya No} sayılı dosya üzerinden boşanma davamız derdesttir/kesinleşmiştir.
Evlilik birliğimiz süresince, 01.01.2002 tarihinden sonra ve "edinilmiş mallara katılma" rejiminin geçerli olduğu dönemde, davalı adına {Plaka No} plakalı araç ve {İl/İlçe/Ada/Parsel} bilgilerine sahip taşınmaz satın alınmıştır.
Yasalar gereği evlilik içinde edinilen bu mallar üzerinde tarafımın %50 oranında katılma alacağı hakkı (artık değere katılma) bulunmaktadır. Malların üçüncü kişilere devrinin önlenmesi için ivedilikle ihtiyati tedbir konulmasını talep ediyoruz.

HUKUKİ NEDENLER: TMK m. 202, 219, 225 ve 231. DELİLLER: Tapu kayıtları, Trafik tescil kayıtları, banka dekontları, bilirkişi. SONUÇ VE İSTEM: Davalı adına kayıtlı malvarlıkları üzerine teminatsız İHTİYATİ TEDBİR konulmasına, mal rejiminin tasfiyesi ile fazlaya dair haklarımız saklı kalmak üzere şimdilik {50.000} TL katılma alacağımızın tasfiye tarihinden itibaren işleyecek faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ederim. {Tarih}

Davacı
{Adınız Soyadınız}
(İmza)

📄 Örnek Dilekçe Uzaklaştırma (Koruma) Talebi Dilekçe Örneği

⚠️ Önemli Uyarı: Uzaklaştırma talepleri olayın içeriğine göre değişkenlik gösterebileceği için talep kısmına kendi istediklerinizide eklemeyi unutmamalısınız. Bu dilekçe hukuki bir temel sağlasa da, sürecin mutlaka alanında uzman bir Boşanma Avukatı aracılığıyla yürütülmesi hak kaybı yaşamamanız adına hayati önem taşır.

{İLGİLİ İL/İLÇE} NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİNE

TALEP EDEN (ŞİDDET MAĞDURU): {Adınız Soyadınız} (TC: {...})

ADRES: {...}

KARŞI TARAF (ŞİDDET UYGULAYAN): {Eşinizin/Kişinin Adı Soyadı} (TC: {...})

ADRES: {...}

KONU: 6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun gereğince, acilen "Koruyucu ve Önleyici Tedbir (Uzaklaştırma)" kararı verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR:

Karşı taraf ile boşanma sürecindeyiz / evliyiz. Ancak karşı taraf son zamanlarda tarafıma yönelik ağır fiziksel/psikolojik şiddet uygulamakta, tehdit ve hakaretlerde bulunmaktadır.
En son {Tarih} günü {Olayı kısaca özetleyin: Örn; beni darp etti, ölümle tehdit etti, evimi bastı}. Can güvenliğim tehlike altındadır.
6284 Sayılı Yasa amir hükümleri gereği, gecikmesinde telafisi güç zararlar doğacağından, delil dahi aranmaksızın ivedilikle koruma kararı verilmesi zarureti doğmuştur.

HUKUKİ NEDENLER: 6284 Sayılı Kanun. DELİLLER: (6284 Sayılı yasa gereği delil sunma zorunluluğu yoktur, varsa darp raporu/mesajlar eklenebilir). SONUÇ VE İSTEM: Şiddet uygulayanın derhal müşterek konuttan/bulunduğum adresten UZAKLAŞTIRILMASINA, iletişim araçlarıyla tarafımı rahatsız etmemesine ve mahkemenizin uygun göreceği diğer önleyici tedbirlerin azami 6 ay süreyle UYGULANMASINA karar verilmesini arz ve talep ederim. {Tarih}

Talep Eden
{Adınız Soyadınız}
(İmza)

📄 Örnek Dilekçe Boşanma Davası İstinaf Dilekçesi Örneği

⚠️ Önemli Uyarı: Aile hukuku, özellikle boşanma, velayet, nafaka ve malvarlığı (ziynet/mehir) davaları, usul hukukunun son derece katı uygulandığı, ispat yükümlülüklerinin kritik olduğu ve sürelerin (cevap dilekçesi, delil sunma vb.) hak kaybına yol açabileceği teknik bir alandır. Bu dilekçe hukuki bir temel sağlasa da, sürecin mutlaka alanında uzman bir Boşanma Avukatı aracılığıyla yürütülmesi hak kaybı yaşamamanız adına hayati önem taşır.

(Yerel mahkemenin verdiği boşanma, nafaka veya tazminat kararına itiraz edip dosyayı Bölge Adliye Mahkemesine (İstinaf) taşımak için yazılır.)

**{BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ İLGİLİ HUKUK DAİRESİNE} **
Sunulmak Üzere
{KARARI VEREN İL/İLÇE} {KAÇINCI} AİLE MAHKEMESİNE

DOSYA NO: 202{X} / {...} Esas, 202{X} / {...} Karar

İSTİNAF KANUN YOLUNA BAŞVURAN (DAVALI/DAVACI): {Adınız Soyadınız}

KARŞI TARAF: {Eski Eşinizin Adı Soyadı}

KONU: {Kararı Veren Mahkeme Adı} Mahkemesinin {Tarih} tarihli gerekçeli kararının, aleyhime olan hükümlerinin İstinaf incelemesi neticesinde KALDIRILMASI talebimizdir.

AÇIKLAMALAR:

İlk derece mahkemesi tarafından verilen boşanma kararı usul ve yasaya aykırıdır. Mahkemece yapılan yargılamada tarafıma yüklenen kusurlar tamamen asılsızdır.
Dosyadaki tanık beyanları eksik incelenmiş ve karşı tarafın ağır kusurlu olduğu görmezden gelinmiştir.
Mahkemece hükmedilen {Örn: 200.000 TL} Maddi ve Manevi tazminat miktarı fahiştir / yahut lehimize hükmedilen nafaka miktarı yetersizdir.
Bu hususlar Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi içtihatlarına açıkça aykırıdır.

HUKUKİ NEDENLER: HMK m. 341 vd., TMK ve ilgili mevzuat. SONUÇ VE İSTEM: İstinaf başvurumuzun KABULÜ ile; usul ve yasaya aykırı yerel mahkeme kararının İSTİNAF İNCELEMESİ NETİCESİNDE KALDIRILMASINA, davanın yeniden görülerek haklı taleplerimiz doğrultusunda karar verilmesine karar verilmesini talep ederim. {Tarih}

İstinaf Yoluna Başvuran
{Adınız Soyadınız}
(İmza)

Sıkça Sorulan Sorular

Çekişmeli boşanma davası ne kadar sürer?

Net bir süre vermek mümkün olmamakla birlikte, çekişmeli boşanma davaları delillerin toplanması, tanıkların dinlenmesi ve mahkemenin iş yoğunluğuna bağlı olarak genellikle 1.5 ila 2.5 yıl arasında sürmektedir. Ancak istinaf ve temyiz süreçleri bu süreyi uzatabilir.

Karşı taraf duruşmaya hiç gelmezse dava düşer mi?

Hayır, dava düşmez. Davalı taraf usulüne uygun şekilde tebligat yapılmasına rağmen duruşmalara katılmazsa, yokluğunda yargılamaya devam edilir. Mahkeme, davacının sunduğu delillere ve iddialara göre bir karar verir; davalının savunma hakkını kullanmaması genellikle aleyhine sonuç doğurur.

Boşanma davası devam ederken eşim malları satabilir mi?

Evet, satabilir; ancak bu durum mal paylaşımı davasında aleyhine sonuçlar doğurur. Diğer eşten mal kaçırma kastıyla yapılan devirler geçersiz sayılabilir. Bu riski önlemek için, dava dilekçesi ile birlikte tapu kayıtlarına "ihtiyati tedbir" konulması talep edilmelidir. Bu tedbir, dava sonuçlanana kadar malın üçüncü kişilere satışını engeller.

Avukat tutmadan boşanma davası açabilir miyim?

Evet, Türkiye'de davaları avukatsız takip etmek mümkündür. Ancak boşanma davaları, dilekçelerin hazırlanması, delillerin sunulması, sürelerin takibi ve usul kuralları gibi teknik bilgi gerektiren karmaşık süreçlerdir. Hak kaybı yaşamamak adına bir avukattan profesyonel destek alınması şiddetle tavsiye edilir.

Boşanma davası ücreti ve masrafları ne kadardır?

Boşanma davası masrafları, dava harçları, tebligat giderleri, bilirkişi ücreti gibi kalemlerden oluşur ve bu masraflar her yıl değişen tarifelere göre belirlenir. Avukatlık ücreti ise avukat ile müvekkil arasında serbestçe kararlaştırılır ve davanın niteliğine (anlaşmalı/çekişmeli) göre değişiklik gösterir. Net bir maliyet için avukatınızla görüşmeniz gerekir.

Boşanma kararından sonra eski eşimin soyadını kullanabilir miyim?

Kural olarak boşanan kadın, evlenmeden önceki soyadını geri alır. Ancak, kadının boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati olduğunu ve bunun kocaya bir zarar vermeyeceğini ispatlaması halinde, hâkimin izniyle eski eşinin soyadını kullanmaya devam edebilir.

Yararlanılan Hukuki Kaynaklar

İlgili Çalışma Alanları

Boşanma Davaları ve Aile Hukuku

Bu Kategorideki Diğer Yazılar

Boşanmada Çocuğun Velayeti Kime Verilir?

Boşanmada çocuğun velayeti kime verilir sorusunun hukuki yanıtı, tamamen çocuğun üstün yararı ilkesi gözetilerek mahkemece belirlenir.

19 Nis 2026

Çekişmeli Boşanma Davası: Ne Kadar Sürer, Nasıl Açılır?

Çekişmeli boşanma davası nedir, ne kadar sürer, kaç celsede biter ve ücret kalemleri nelerdir? Süreci, dilekçeyi, vazgeçmeyi ve pratik ayrıntıları öğrenin.

18 Nis 2026

Anlaşmalı Boşanma Davası Şartları ve Boşanma Protokolü

Anlaşmalı boşanma davası nasıl açılır?, Anlaşmalı boşanma davası açmak için şartlar nelerdir? Adım adım tüm süreçler

22 Mar 2026

Yazar

Av. Mehmet Ali TURAN

Sakarya Barosu'na kayıtlı avukat. Aile Hukuku ve Şirketler Hukuku alanlarında şeffaf, stratejik ve önleyici danışmanlık hizmeti vermektedir.

Özgeçmişi İncele